Η ζωή και ο θάνατος του Κορνήλιου Καστοριάδη, που διάβαζε φιλοσοφία απ' τα 11 του

O Φιλόσοφος της Αυτονομίας, υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές του 20ου αιώνα
13.10.2014 | 10:00

Ανάμεσα στα δημιουργήματα της ανθρώπινης ιστορίας ένα είναι μοναδικά μοναδικό: το δημιούργημα που δίνει τη δυνατότητα στη συγκεκριμένη κοινωνία να αυτοαμφισβητείται. — Η άνοδος της ασημαντότητας, κεφ. "Η άνοδος της ασημαντότητας", σελ. 136

 

"Η επανάσταση δε σημαίνει χείμαρρους αίματος, την κατάληψη των Χειµερινών Ανακτόρων κοκ. Η επανάσταση σημαίνει τον ριζικό μετασχηματισμό των θεσμών της κοινωνίας. Με αυτή την έννοια, φυσικά είμαι επαναστάτης" είχε πει ο Κορνήλιος Καστοριάδης, που διέπρεψε ως φιλόσοφος, οικονομολόγος, επαγγελματίας ψυχαναλυτής. Όλα είχαν ξεκινήσει στην Κωνσταντινούπολη, λίγο πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή...

 

Ενώ οι θέσεις και οι απόψεις του Καστοριάδη γνώρισαν μεγάλη απήχηση στους επαναστατικούς κύκλους πολλών χωρών της εποχής, ο ίδιος δεν είχε την ανάλογη αναγνώριση, καθώς ήταν αναγκασμένος να υπογράφει τα κείμενα του χρησιμοποιώντας διάφορα ψευδώνυμα

 

Η αρχή

Γεννήθηκε στις 11 Μαρτίου του 1922 στην Κωνσταντινούπολη και την ίδια χρονιά, ένα μήνα πριν τη μικρασιατική καταστροφή, η οικογένεια του μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Όπως αναφέρει η βικιπαίδεια, σημαντικές ήταν οι επιρροές από το οικογενειακό του περιβάλλον. Ο πατέρας του, είχε λατρεία για τη μόρφωση, ήταν άθεος και αντιβασιλικός. Η μητέρα του, είχε ιδιαίτερη μόρφωση, λάτρευε τη μουσική. Ο Κορνήλιος Καστοριάδης άρχισε να διαβάζει φιλοσοφία απ'την ηλικία των 11-12 ετών, ενώ πρωτοήρθε σε επαφή με την μαρξιστική σκέψη σε ηλικία 13 ετών, οπότε και γεννήθηκε και το ενδιαφέρον του τόσο για την σκέψη όσο και για την πολιτική. Μεταξύ του 1932 και του 1935 διδάχθηκε γαλλικά από την Σαβίτρι Ντέβι, με την οποία διατήρησε φιλικές σχέσεις.

 

 

Πρώτη επαφή με την πολιτική

Η πρώτη ενεργός ανάμειξη και δραστηριοποίηση του στην πολιτική, ήρθε όταν επί δικτατορίας Μεταξά (1937) προσχώρησε στην ΟΚΝΕ. Ενεγράφη στο κομμουνιστικό κόμμα και το 1941 και λίγο μετά την αρχή της κατοχής συγκρότησε μαζί με άλλους νέους μία ομάδα που εναντιωνόταν στο προσανατολισμό του ΚΚΕ. Το 1943 προσχώρησε στην τροτσκιστική ομάδα του Άγι Στίνα, πράγμα που είχε ως συνέπεια τη δίωξή του όχι μόνο από τους Γερμανούς αλλά και από το ΚΚΕ. Το 1944 γράφει τα πρώτα του κείμενα για τις κοινωνικές επιστήμες και τον Μαξ Βέμπερ (Max Weber), τα οποία δημοσιεύει στο περιοδικό Αρχείον Κοινωνιολογίας και Ηθικής. 

 

Σπούδασε αρχικά νομικά και οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κατά τα Δεκεμβριανά, αποδοκίμασε την στάση του ΚΚΕ και, στη συνέχεια, μετέβη με το υπό πορτογαλική σημαία πλοίο Ματαρόα από τον Πειραιά στο Παρίσι όπου έμελλε να εγκατασταθεί μόνιμα. Συνεπιβάτες σε αυτό το πλοίο και οι άλλοι δύο Έλληνες, μετέπειτα στοχαστές του Παρισιού, ο Κώστας Αξελός και ο Κώστας Παπαϊωάννου, που μαζί με διακόσιους ακόμα (ανάμεσα στους οποίους και οι: Μέμος Μακρής, Μιμίκα Κρανάκη) είχαν εξασφαλίσει, με την βοήθεια του Οκτάβιου Μερλιέ (Octave Merlier), υποτροφία του Γαλλικού Ινστιτούτου από την γαλλική κυβέρνηση.

 

Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι μια δημοκρατία τέλεια, ολοκληρωμένη κ.λπ. μας πέφτει από τον ουρανό, είναι σίγουρο ότι δεν θα μπορέσει να επιζήσει περισσότερο από μερικά χρόνια, αν δεν δημιουργήσει τα άτομα που της αντιστοιχούν και που είναι, πρώτα και πάνω απ' όλα, ικανά να την κάνουν να λειτουργήσει και να την αναπαραγάγουν. Δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατική κοινωνία χωρίς δημοκρατική παιδεία. — Η άνοδος της ασημαντότητας, κεφ. "Η δημοκρατία ως διαδικασία και ως καθεστώς", σελ. 276

  

«Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα»
Στο Παρίσι έγινε μέλος της τροτσκιστικής Τετάρτης Διεθνούς και του Διεθνιστικού Κομμουνιστικού Κόμματος, από τις οποίες όμως άρχισε σταδιακά να απομακρύνεται, ώσπου μετά το 1948 να εγκαταλείψει οριστικά το τροτσκιστικό κίνημα. Παράλληλα από την ίδια χρονιά άρχισε να εργάζεται στην υπηρεσία Στατιστικής Εθνικών Λογαριασμών και Μελετών Ανάπτυξης του Οργανισμού Οικονομικής Ανάπτυξης και Συνεργασίας (ΟΟΣΑ), μια θέση την οποία διατήρησε ως και το 1970.

 

Το 1946 ξεκίνησε και η γνωριμία του με τον διανοούμενο Κλωντ Λεφώρ, με τον οποίο συγκρότησαν μία εσωτερική τάση στο PCI, από το οποίο αποχώρησαν το 1948 και ίδρυσαν την ομάδα Socialisme ou Barbarie («Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα»), η οποία από το επόμενο έτος μέχρι το 1965 εξέδιδε το ομώνυμο περιοδικό. Από τα κείμενα εκείνης της περιόδου προέκυψαν τα βιβλία: Η Γραφειοκρατική Κοινωνία (1973), Η Πείρα του Εργατικού Κινήματος (1974), Το Περιεχόμενο του Σοσιαλισμού, Σύγχρονος Καπιταλισμός και Επανάσταση, Η Γαλλική Κοινωνία (1979).

 

Η σημερινή «πολιτική» κοινωνία κατακερματίζεται όλο και περισσότερο, κυριαρχείται από λόμπι κάθε είδους, τα οποία προκαλούν γενική τροχοπέδηση του συστήματος, γιατί το καθένα απ' αυτά είναι σε θέση να παρεμποδίσει αποτελεσματικά κάθε πολιτική που αντιτίθεται στα πραγματικά ή στα υποτιθέμενα συμφέροντα του: κανένα τους δεν έχει γενική πολιτική θέση, αλλά, και να είχαν, δεν θα μπορούσαν να την επιβάλουν. — Η άνοδος της ασημαντότητας, κεφ. "Η κρίση των Δυτικών Κοινωνιών", σελ. 21

 

Μέσα από το συγκεκριμένο περιοδικό βρήκαν βήμα τα επόμενα χρόνια γνωστοί διανοούμενοι της Γαλλίας, όπως ο Ζαν-Φρανσουά Λιοτάρ και ο Γκυ Ντεμπόρ. Το περιοδικό κινείτο πέραν των τροτσκιστικών κύκλων και ήταν ιδιαίτερα επικριτικό στα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισμού.

 

Χαρακτηριστική της γραμμής του περιοδικού ήταν η ανάλυση του Καστοριάδη για το πολιτικό σύστημα της Σοβιετικής Ένωσης, το οποίο το χαρακτήρισε καθεστώς "Γραφειοκρατικού Καπιταλισμού". Σταδιακά και προς τα τελευταία χρόνια της έκδοσης του περιοδικού ο Καστοριάδης απομακρύνθηκε από την μαρξιστική φιλοσοφία και θεωρία της Ιστορίας όσο και από την μαρξιστική οικονομική ανάλυση, πράγμα εμφανές στο κείμενο του «Μαρξισμός και επαναστατική κοινωνία» το οποίο αργότερα συμπεριελήφθη στο Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας.

 

 

 

Γράφοντας με ψευδώνυμα

Ενώ οι θέσεις και οι απόψεις του Καστοριάδη γνώρισαν μεγάλη απήχηση στους επαναστατικούς κύκλους πολλών χωρών της εποχής, ο ίδιος δεν είχε την ανάλογη αναγνώριση, καθώς ήταν αναγκασμένος να υπογράφει τα κείμενα του χρησιμοποιώντας διάφορα ψευδώνυμα (Pierre Chaulieu, Paul Cardan, Marc Noiraud κ.α). Αυτό συνέβαινε διότι δεν είχε γαλλική υπηκοότητα ή διαβατήριο ακόμη, με συνέπεια να βρίσκεται συνεχώς υπό τον φόβο της απέλασης στην Ελλάδα. Στις σελίδες του περιοδικού πρωτοεμφανίστηκαν και μερικά από τα σημαντικότερα κείμενα της πρώτης περιόδου της σκέψης του, τα οποία αργότερα έμελλε να δημοσιευθούν μέσα από τις εκδόσεις βιβλίων του, όπως τα: «Η Γραφειοκρατική Κοινωνία», «Η Πείρα του Εργατικού Κινήματος» και του ίσως σημαντικότερου έργου του «Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας».

 

Το 1967 η ομάδα του Socialisme ou Barbarie διαλύεται, ωστόσο όμως δύο χρόνια αργότερα, τα κείμενα και η σκέψη της ομάδας και κυρίως του Καστοριάδη αποτελούν βασική πηγή έμπνευσης των εξεγερμένων φοιτητών του Μάη του '68. Το 1970 ο Καστοριάδης αποκτά την γαλλική υπηκοότητα και έτσι παύει πλέον ο συνεχής φόβος της απέλασης.

 

Mε την χορεύτρια χορογράφο Clara Gibson Maxwell

  

Τα μυστήρια της ψυχής

Στη δεκαετία του 1970, ο Καστοριάδης στρέφεται στην ψυχανάλυση, μάλιστα εργάζεται και ως ψυχαναλυτής ο ίδιος από το 1974, και γίνεται μέλος της επονομαζόμενης Τέταρτης Ομάδας, ενός κινήματος διαφωνούντων της σχολής του Λακάν (Jacques Lacan).

 

Αυτή η στροφή προς την ψυχανάλυση χαρακτηρίζει πλέον το σύνολο της σκέψης του, πράγμα το οποίο τον οδηγεί σε μια καινούργια φιλοσοφική κατανόηση της πολιτικής και κοινωνικής ζωής του ανθρώπου, η οποία αποτυπώνεται στο κλασικό πλέον έργο του 'Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας'.

 

 Το 1967 η ομάδα του Socialisme ou Barbarie διαλύεται, ωστόσο δύο χρόνια αργότερα, τα κείμενα και η σκέψη της ομάδας και κυρίως του Καστοριάδη αποτελούν βασική πηγή έμπνευσης των εξεγερμένων φοιτητών του Μάη του '68.

 

Κεντρική θέση στην σκέψη του αποκτά η έννοια του Φαντασιακού, το οποίο θεωρεί ως το θεμέλιο στοιχείο της ανθρώπινης δημιουργίας. Ο Καστοριάδης αντιλαμβάνεται την κοινωνική διαφοροποίηση ως μια διαδικασία συνεχούς δημιουργίας ex nihilo σημασιών, νοημάτων, εικόνων οι οποίες θεσπίζονται και δομούν την εικόνα του κόσμου και της κοινωνίας κάθε εποχής. Ο Καστοριάδης αρνείται την ύπαρξη οποιουδήποτε ντετερμινισμού όσον αφορά την κοινωνική αλλαγή, οποιασδήποτε προδιαγεγραμμένης πορείας της κοινωνίας, καθώς αυτή είναι συνεχής δημιουργία που γεννιέται και νοηματοδοτείται μέσω του «Κοινωνικού Φαντασιακού». 

 

 

Το 1979 ο Καστοριάδης εξελέγη διευθυντής της Ecoles des Hautes Etudes en Sciences Sociales, όπου διοργάνωσε σεμινάριο με τίτλο "Θέσμιση της κοινωνίας και ιστορική δημιουργία".

 

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Κορνήλιος Καστοριάδης επισκέφθηκε αρκετές φορές την Ελλάδα, δίνοντας σειρά διαλέξεων, μεταξύ άλλων στη Θεσσαλονίκη, το Ηράκλειο, τον Βόλο το Ρέθυμνο κ.α.

 

Το 1989 αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Στις 24 Φεβρουαρίου 1993 αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

 

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης πέθανε σε ηλικία 75 ετών, στις 26 Δεκεμβρίου του 1997.

 

Μερικές εφημερίδες ανέφεραν στο πρωτοσέλιδο τους το θάνατό του.

Άλλες στις (πολύ) μέσα σελίδες.

 

 

Το 2014 κυκλοφόρησε η βιογραφία του, Καστοριάδης - Μια ζωή (του FRANCOIS DOSSE). 

 

 

Πηγές: 1/2/3/4/5/6/7

  

 

====

  

Η περίφημη τηλεοπτική εκπομπή 'Παρασκήνιο', αφιερωμένη στη ζωή και το έργο του Καστοριάδη

 

 

Έρευνα – συνέντευξη: Τέτα Παπαδοπούλου
Σκηνοθεσία: Τάκης Χατζόπουλος
Τα κείμενα διαβάζει η Λίνα Νικολακοπούλου

 

ΑΡΗΣ ΔΗΜΟΚΙΔΗΣ
BIO ΑΡΘΡΑ
4 Σχόλια
avatar
Ανώνυμος/η 13.10.2014 | 16:46
Mαζί με τον Αξελό απο τους μεγαλύτερους Ευρωπαίους διανοητές .

Κατά τα άλλα τα ευκόλως ενοούμενα θα μπορούσαν να παραλείπονται "....Μερικές εφημερίδες ανέφεραν στο πρωτοσέλιδο τους το θάνατό του. Άλλες στις (πολύ) μέσα σελίδες...."
Πολύ συχνά (αν και ξεκίνησε ως Μαρξιστής ) αναφερόνταν ο Καστοριάδης στον κομουνισμό ως "κρατικό καπιταλισμό"..για αυτό και αποτελούσε κόκκινο πανί για την παραδοσιακή αριστερά.
ημίθεος 13.10.2014 | 20:15
δεν ξέρω γιατί παραλείψατε ότι εργαζότανε επί 21 συναπτά έτη στον ΟΟΣΑ, ούτε γιατί έχει περισσότερη σημασία ότι πέρασε από την Socialisme ou Barbarie για έναν μόλις χρόνο ο Γκυ Ντεμπόρ (φαίνεται κάποια ονόματα μετράνε πολύ ακόμη...) - αξιοσέβαστη προσωπικότητα πάντως, ειδικά σε μιαν εποχή που σχεδόν κανένας δεν είναι άξιος σεβασμού (πολύ περισσότερο στη χώρα μας που αριστερός διανοούμενος σημαίνει κάτι σαν τον Νίκο Μπίστη - θέμουσχώραμε...)
Tintinnabuli 14.10.2014 | 11:05
« [...] Σε ό,τι με αφορά, μπήκα στο Ελληνικό Τροτσκιστικό Κόμμα, στην πιο αριστερή πτέρυγα, την οποία διήυθυνε τότε ένας εκπληκτικός άνθρωπος, ο Σπύρος Στίνας, ο οποίος πέθανε λίγο λιγότερο από δυο χρόνια τώρα -- ένας ήρωας και ταυτόχρονα ένας εκκοσμικευμένος άγιος, που κυνηγήθηκε όλη του τη ζωή και που σίγουρα δεν έφαγε σχεδόν ποτέ του ζεστό φαϊ για είκοσι χρόνια. Ήμουν ενεργό μέλος μέχρι το τέλος της παραμονής μου στην Ελλάδα, δηλαδή μέχρη τα τέλη του 45. Ποτέ δεν είχα διαφωνίες με τον Στίνα, με την εξαίρεση του Σταλινικού πραξικοπήματος του Δεκέμβρη του 44. Ο Στίνας θεωρούσε ότι ήταν στρατιωτικό πραξικόπημα, που κατ' εμέ δεν είχε νόημα. Εγώ αντιθέτως θεωρούσα, για να μην μπω σε λεπτομέρειες, ότι αυτή η απόπειρα πραξικοπήματος είχε ως στόχο να ιδρύσει στην Ελλάδα αυτό που αργότερα θα ονομαζόταν λαίκή δημοκρατία, δηλαδή, την αρπαγή της εξουσίας από τους Σταλινιστές ώστε να ιδρυθεί μια ρωσικού τύπου κοινωνία, με τις απαραίτητες βέβαια τοπικές παραλλαγές.»

Κορνήλιος Καστοριάδης, συνέντευξη στο Agora International, 1990

Εν όψει τέτοιων δηλώσεων, θα έπρεπε μήπως το ΚΚΕ να του χτίσει άγαλμα έξω από τα γραφεία του, στον Περισσό; Δεν ήξερε ο Καστοριάδης ότι είναι άλλο πράγμα ο ΔΣΕ του εμφυλίου - που πράγματι ελεγχόταν σε μεγάλο βαθμό από το ΚΚΕ - και άλλο πράγμα το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ που συγκροτήθηκαν ως πλατιές κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες και στις οποίες φυσικά δεν είχε το πάνω χέρι το "κακό, σταλινικό" ΚΚΕ; Ή μήπως δεν ήξερε ο Καστοριάδης ότι η επίσημη ιδεολογία του ΕΑΜ ήταν πατριωτική/εθνοαπελευθερωτική και όχι βέβαια "σταλινική" (αγνοώ καν τη σημασία του όρου "σταλινικός"· είναι απλώς μία βολική ταμπελίτσα, έτοιμη για χρήση ανά πάσα στιγμή, όταν θέλουμε να συκοφαντήσουμε όποιον δεν μας αρέσει); Πόσους ανθρώπους έσωσε από την πείνα το ΕΑΜ τον δύσκολο κατοχικό χειμώνα του '41-'42; Οι αθώοι άοπλοι διαδηλωτές που σφαγιάστηκαν στις 3/12/44 από τις δυνάμεις ασφαλείας ήταν και αυτοί "σταλινικοί" και σχεδιάζαν "πραξικόπημα" φαντάζομαι, σύμφωνα με την συλλογιστική του Καστοριάδη. Τέτοιες ανιστόρητες και ανυπόστατες αρλούμπες ούτε η φασιστική ακροδεξιά δεν τολμούσε να πεί δημοσίως. Το 1.000.000 άτομα που συμμετείχαν στις εκλογές που οργάνωσε η ΠΕΕΑ το 1944 ήταν όλοι βαμμένοι "σταλινικοί" που έπαιρναν εντολές από το Κρεμλίνο! Και πρέπει εμείς τώρα να θαυμάσουμε τη σκέψη «ενός από τους μεγαλύτερους διανοητές του 20ου αιώνα». Η ειρωνία είναι ότι βλέψεις προς την Ελλάδα ο "πατερούλης" δεν είχε ούτως ή άλλως, όπως φάνηκε άλλωστε και με τη συμφωνία της Γιάλτας τον Φλεβάρη του 1945. Ούτε ενίσχυσε σημαντικά το αντάρτικο του ΔΣΕ η ΕΣΣΔ· ο κύριος προμηθευτής όπλων, πυρομαχικών κ.λπ. του ΔΣΕ ήταν η Γιουγκοσλαβία του Τίτο της οποίας το κοινωνικό και πολιτικό μοντέλο σοσιαλισμού μηδαμινή σχέση είχε με το αντίστοιχο της ΕΣΣΔ. Ψιλά γράμματα βέβαια όλα αυτά για κάποιους.

Προς τον σχολιαστή με το ψευδώνυμο "Παρατηρητής":

ο Καστοριάδης αναφερόταν στον σοβιετικό κοινωνικό σχηματισμό με τον όρο «γραφειοκρατικός καπιταλισμός» και όχι «κρατικός καπιταλισμός»· τον δεύτερο όρο τον χρησιμοποιούσε κυρίως ο ετερόδοξος τροτσκιστής Tony Cliff ήδη από τη δεκαετία του '40, μάλιστα επεξεργάστηκε και ολόκληρη θεωρία που αποδείκνυε τάχα μου ότι η ΕΣΣΔ ήταν ένα "σύστημα κρατικού καπιταλισμού". Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην καστοριαδική ανάλυση και αυτή του Cliff, παρόλο που έχουν και οι δύο τροτσκιστικές καταβολές από πολιτικής απόψεως. Αυτό είναι θέμα για άλλη συζήτηση όμως.

Σχετικά με τις ανεπάρκειες και τις εσωτερικές αντιφάσεις της ανάλυσης του Καστοριάδη για την ΕΣΣΔ, αντιγράφω από το βιβλίο του Π. Παυλίδη με τίτλο "Το φαινόμενο της γραφειοκρατίας στην ΕΣΣΔ":

«Αφετηρία των συλλογισμών του Κ.Καστοριάδη υπήρξε η διαφωνία του με τις κλασικές τροτσκιστικές θέσεις για το φαινόμενο της γραφειοκρατίας. Φρονώντας ότι ο Λ. Τρότσκι ασκεί ανεπαρκή και αντιφατική κριτική στο σταλινικό καθεστώς ο Κ.Καστοριάδης, πρώην τροτσκιστής και κατόπιν αποστάτης του τροτσκισμού, επιχειρεί μια, κατ’ αυτόν, νέα προσέγγιση του θέματος, με έμφαση στην ανάλυση των σχέσεων παραγωγής. Ο ίδιος απορρίπτει κατηγορηματικά τη θέση τόσο περί του σοσιαλιστικού όσο και περί του καπιταλιστικού χαρακτήρα της ΕΣΣΔ, όπως άλλωστε και την τροτσκιστική θεωρία περί εκφυλισμένου εργατικού κράτους. Το βασικό συμπέρασμα του Κ.Καστοριάδη αναφορικά με τη φύση του σοβιετικού καθεστώτος είναι ότι η γραφειοκρατία καθεαυτή, δηλαδή ως γραφειοκρατία, αποτελεί μιαν άρχουσα τάξη και ότι στην ΕΣΣΔ έχει εγκαθιδρυθεί ένα νέο, γραφειοκρατικό εκμεταλλευτικό κοινωνικό σύστημα.»

«Οι δυσκολίες και τα εμπόδια που συναντά ο εν λόγω ισχυρισμός στην τεκμηρίωσή του, παρόμοια αυτών που εξετάσαμε στην περίπτωση του Τ.Κλιφ, είναι κατά τη γνώμη μας τυπικά και αναπόδραστα. Για να αποδειχθεί ότι η γραφειοκρατία είναι άρχουσα τάξη χρειάζεται να αποδειχθεί η ιδιοκτησία της στα μέσα παραγωγής. Στο εμπόδιο, όμως, αυτής της θεμελιώδους θεωρητικής υποχρέωσης προσκρούουν και καταρρέουν όλες οι σχετικές προσπάθειες του Κ.Καστοριάδη. Αντί για θεωρητικά επιχειρήματα το μόνο που μας παρουσιάζει είναι γενικές δηλώσεις, στηριζόμενες στην αποδεικτική ισχύ «αυταπόδεικτων» βεβαιοτήτων.»

Πιο κάτω:

«Ας συνεχίσουμε όμως την παρακολούθηση του «επιστημονικού» και «μαρξιστικού» στοχασμού που διακρίνει τον Κ.Καστοριάδη. Όπως ο ίδιος ισχυρίζεται η σοβιετική γραφειοκρατία ιδιοποιείται την παραγόμενη υπεραξία. Αυτό για ένα μαρξιστή σημαίνει πως η σοβιετική οικονομία στηρίζεται σε μια καθολική εμπορευματική παραγωγή και σε καθολικές αξιακές σχέσεις, διότι μόνο σε αυτά τα πλαίσια το υπερπροϊόν παίρνει αξιακή μορφή, καθίσταται υπεραξία. Όμως η «ζωντανή συνέχεια του μαρξισμού μέσα στη σύγχρονη κοινωνία» εκφραζόμενη στο πρόσωπο του Κ.Καστοριάδη ανατρέπει το παραπάνω μαρξιστικό μας συμπέρασμα, διότι μας πληροφορεί οτι «Οι συνθήκες ισχύος του νόμου της αξίας …απουσιάζουν από τη σοβιετική οικονομία» και ότι «εδώ ο νόμος της αξίας χάνει το περιεχόμενό του, εφόσον οι συνθήκες εφαρμογής του δεν υπάρχουν». Απομένει σε μας να θαυμάσουμε τη «μαρξιστική» κατάρτιση του Κ.Καστοριάδη και το επιστημονικό επίπεδο των επισημάνσεών του, όταν «ανακαλύπτει» την παραγωγή και ιδιοποίηση υπεραξίας σε μια κοινωνία και οικονομία όπου ο νόμος της αξίας δεν ισχύει.»

Όλο το κείμενο εδώ:

http://www.ilhs.tuc.gr/gr/Graf_1.3.htm
avatar
Ανώνυμος/η 25.10.2014 | 09:35
προιον της μεταπολιτευσης κι αυτος. Εν ετει 2014 και μιλαμε για αριστερα ακομα; Μα μονο στην Ελλαδα που βγαζει χρυση αυγη. καταντια