Οι συγκλονιστικές φωτογραφίες που ένα θύμα του Ολοκαυτώματος έθαψε ως αποδεικτικό στοιχείο

Σε ένα εβραϊκό γκέτο της Πολωνίας ένας φωτορεπόρτερ φωτογραφίζει από το 1940 μέχρι το 1944 με κίνδυνο της ζωής του για να αφήσει ένα ιστορικό αρχείο του μαρτυρίου τους

O εβραϊκής καταγωγής Πολωνός φωτορεπόρτερ Henryk Ross (1910 - 1991) ήταν ένας από τους 877 επιζώντες του γκέτο Lodz της Πολωνίας όπου περισσότεροι από 200.000 άνθρωποι έζησαν έγκλειστοι από τους ναζί μεταξύ του 1940 και του 1945. Ο Ross ήταν ο επίσημος φωτογράφος του γκέτο το οποίο διηύθυνε το καθοδηγούμενο από το ναζιστικό καθεστώς Εβραϊκό Συμβούλιο. Ήταν ένας από τους προνομιούχους του γκέτο, υπεύθυνος για τις φωτογραφίες των επίσημων εγγράφων αλλά και για τις εικόνες προπαγάνδας που προωθούσαν την παραγωγικότητα του γκέτο. Ανεπίσημα και με μεγάλο κίνδυνο της ζωής του ο Ross κατέγραφε την ωμή πραγματικότητα και την τραγωδία της καθημερινής ζωής στο γκέτο με αποκορύφωμα τις χιλιάδες απελάσεις στα στρατόπεδα θανάτου της Πολωνίας. 

 

Τα πρώτα δύο χρόνια ο Ross κυκλοφορούσε ελεύθερα με τη κάμερά του. Φωτογράφιζε τους Εβραίους που δούλευαν στα 100 και πλέον εργοστάσια της περιοχής, την εβραϊκή αστυνομία που απολάμβανε καλύτερες συνθήκες διαβίωσης από τους εργάτες αλλά και τη ζωή στους γεμάτους με συρματοπλέγματα δρόμους του γκέτο. Μετά το 1941 φαίνεται οτι προσπαθεί να κρυφτεί. Τραβάει τις φωτογραφίες του από περίεργες γωνίες· πίσω από πόρτες, μέσα από χαραμάδες ή μέσα από το παλτό του χωρίς να έχει οπτική επαφή με το βιζέρ του. Παρόλη τη δυσκολία ο Ross κατάφερε να καταγράψει το τεράστιο πλήθος που μαζευόταν στα καθημερινά συσσίτια, τα παιδιά που έσκαβαν το χώμα αναζητώντας τροφή ή ξύλα για να ζεσταθούν και λίγο αργότερα το 1942- όταν θα αρχίσουν οι πρώτες "μετεγκαταστάσεις" όπως τις χαρακτήριζε το ναζιστικό καθεστώς- τα φορτωμένα, με παιδιά κάτω των 10 ετών και ηλικιωμένους άρρωστους κάρα, που τα οδηγούσαν στο Chelmno, ένα στρατόπεδο θανάτου 30 μίλια μακρυά.

 

Λίγο πριν το κλείσιμο του γκέτο έθαψα τα αρνητικά μου, ώστε να βρεθεί κάποια καταγραφή της τραγωδίας μας, δηλαδή της πλήρους εξάλειψης των Εβραίων του Lodz από τους δήμιους των Ναζί. Φοβόμουν την ολική εξαφάνιση των Πολωνών Εβραίων. Ήθελα να αφήσω ένα ιστορικό αρχείο του μαρτυρίου μας.


Το καλοκαίρι του 1944, όταν πια ήταν βέβαιο ότι η Γερμανία θα χάσει τον πόλεμο, ξεκίνησε η εκκαθάριση του γκέτο. Ο Ross, ο οποίος μέχρι τότε είχε γλιτώσει από τη διαδικασία "μετεγκατάστασης" λόγω της εργασίας του, είδε το τέλος να έρχεται και προβλέποντας "την ολική εξαφάνιση των Εβραίων της Πολωνίας" όπως ο ίδιος παραδέχτηκε αρκετά χρόνια αργότερα, έθαψε περισσότερα από 6.000 αρνητικά και φωτογραφίες συσκευασμένα μέσα σε ένα ξύλινο δοχείο. «Λίγο πριν το κλείσιμο του γκέτο έθαψα τα αρνητικά μου, ώστε να βρεθεί κάποια καταγραφή της τραγωδίας μας, δηλαδή της πλήρους εξάλειψης των Εβραίων του Lodz από τους δήμιους των Ναζί. Φοβόμουν την ολική εξαφάνιση των Πολωνών Εβραίων. Ήθελα να αφήσω ένα ιστορικό αρχείο του μαρτυρίου μας ». Ο Ross επέστρεψε στο αρχείο του το 1945 μετά την απελευθέρωση του γκέτο από τον Κόκκινο Στρατό και βρήκε ότι τουλάχιστον ο μισός από το θαμμένο θησαυρό του είχε αντέξει την φθορά και την υγρασία του εδάφους.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross, Παιδιά μεταφέρονται στο στρατόπεδο θανάτου του Chelmno (μετονομάστηκε σε Kulmhof), 1942. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

«Το γεγονός ότι αυτές οι φωτογραφίες επέζησαν είναι από μόνο του ένα θαύμα» λέει η Kristen Gresh, η επιμελήτρια στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης όπου στις 25 Μαρτίου έγιναν τα εγκαίνια της έκθεσης "Memory Unearthed: The Lodz Ghetto Photographs of Henryk Ross". Στην έκθεση παρουσιάζονται περισσότερες από 200 δυνατές φωτογραφίες του Ross προσφέροντας μια εξαιρετικά σπάνια ματιά στη σκοτεινή αυτή ιστορική περίοδο και στη ζωή μέσα στο γκέτο του Lodz κατά τη διάρκεια του 1940-1944.

 

Η έκθεση θα είναι ανοιχτή στο κοινό μέχρι τις 30 Ιουνίου του 2017. Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross, Άντρες κουβαλούν κάρο με ψωμί , 1942. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Ο Ross εξοικονομούσε φιλμ για τις δικές του φωτογραφίες με διάφορα έξυπνα τεχνάσματα. Ένα απ' αυτά είναι ότι για φωτογραφίες ταυτότητας, φωτογράφιζε ταυτόχρονα 12 ανθρώπους οργανωμένους σε 3 τετράδες. Στη συνέχεια αρκούσε ένα απλό κροπάρισμα στο κάθε πρόσωπο. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross, Παιδιά συνομιλούν πίσω από τα συρματοπλέγματα στις κεντρικές φυλακές της οδού Czarnecki λίγο πριν την απέλασή τους, 1940-42. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross, Άντρας περπατάει στο χιόνι μπροστά από τα ερείπια της συναγωγής που κατέστρεψαν οι Γερμανοί το 1939, 1940. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross, Γυναίκα πίσω από τα συρματοπλέγματα, 1942. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross, Ομάδα ανδρών τρώνε τη σούπα του συσιτίου, 1940-44. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross, Αγόρι μπροστά από γέφυρα, 1940-42. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross, Γυναίκα με το παιδί της (οικογένεια αστυνομικού του γκέτο), 1940-42. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.
Φωτογραφία: Henryk Ross, Νεαρό κορίτσι, 1940-44. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Φωτογραφία: Henryk Ross, Αστυνομικοί του γκέτο συνοδεύουν πολίτες που απελαύνονται, 1942-44. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Ξεθάβοντας τα αρχεία τον Μάρτιο του 1945. © Art Gallery of Ontario. Courtesy of Museum of Fine Arts, Boston.

 

Αρχαιολογία & Ιστορία
ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η σύγκρουση για τις αρχαιότητες στο μετρό της Θεσσαλονίκης: Ποιες είναι, τι λένε οι εμπλεκόμενοι

Αρχαιολογία & Ιστορία Η σύγκρουση για τις αρχαιότητες στο μετρό της Θεσσαλονίκης: Ποιες είναι, τι λένε οι εμπλεκόμενοι

15.9.2019
20 συγκλονιστικές μαρτυρίες από τον ξεριζωμό και την καταστροφή της Σμύρνης

Αρχαιολογία & Ιστορία 20 συγκλονιστικές μαρτυρίες από τον ξεριζωμό και την καταστροφή της Σμύρνης

14.9.2019
18 φωτοχρωμίες από την Κωνσταντινούπολη του 1890

Αρχαιολογία & Ιστορία 18 φωτοχρωμίες από την Κωνσταντινούπολη του 1890

13.9.2019
Εμφύλιο τραύμα

Αρχαιολογία & Ιστορία Εμφύλιο τραύμα

10.9.2019
Ιστορία και αυταπάτες

Αρχαιολογία & Ιστορία Ιστορία και αυταπάτες

7.9.2019
Η πρώτη γενοκτονία του 20ού αιώνα: Ναμίμπια 1904

Αρχαιολογία & Ιστορία Η πρώτη γενοκτονία του 20ού αιώνα: Ναμίμπια 1904

7.9.2019
Οι τσατσάρες έξω από το Εθνικό Αρχαιολογικό  Μουσείο

Αρχαιολογία & Ιστορία Οι τσατσάρες έξω από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

5.9.2019
Δεσποτικό Κυκλάδων: Το ιερό με τους ανεξάντλητους αρχαιολογικούς θησαυρούς

Αρχαιολογία & Ιστορία Δεσποτικό Κυκλάδων: Το ιερό με τους ανεξάντλητους αρχαιολογικούς θησαυρούς

3.9.2019
Μύθοι και αλήθειες για τους πρόσφυγες του 1922

Αρχαιολογία & Ιστορία Μύθοι και αλήθειες για τους πρόσφυγες του 1922

31.8.2019
Οι θησαυροί της Έπαυλης των Παπύρων σε μια μεγαλειώδη έκθεση στο Μουσείο Getty

Αρχαιολογία & Ιστορία Οι θησαυροί της Έπαυλης των Παπύρων σε μια μεγαλειώδη έκθεση στο Μουσείο Getty

28.8.2019