Αρχαιολογία & Ιστορία

Ιπτάμενα πέη και άλλα βέβηλα τρολαρίσματα σε μεσαιωνικά χειρόγραφα

Έμπαιναν στα λευκά περιθώρια των βιβλίων, εξ ού και ονομαζόταν marginalia των γραφιάδων- ένα πρώιμο είδος ασεβούς τρολαρίσματος σε μια σκοτεινή εποχή.

Πριν την εφεύρεση και την ευρεία διάδοση της τυπογραφίας ήταν δουλειά των μοναχών και των μοναστηριακών γραμματέων του μεσαίωνα να αντιγράφουν χειρόγραφα – για ώρες και για ημέρες ατελείωτες- τα βιβλία.

 

Σε πολλά από τα θρησκευτικά και ιατρικά χειρόγραφα εκείνης της εποχής είχε παρατηρηθεί το εξής μυστήριο/παράδοξο: στο περιθώριο των σελίδων έκαναν συχνά την εμφάνισή τους ακατάλληλες εικονογραφήσεις με πέη που φυτρώνουν από δέντρα(!), διαβολοπλάσματα, πισινούς που εκσφενδονίζουν... λέξεις και αντικείμενα, ιπτάμενους φαλλούς, και άλλα ξεκαρδιστικά όσο και ακατανόητα σχέδια.

 

Μέχρι τώρα, αυτές οι άτοπες εικονογραφήσεις των περιθωρίων ("marginalia") θεωρούνταν παράλογες και βέβηλες παρεμβάσεις των γραφιάδων της εποχής στις ιερές εικόνες των βιβλίων, αποτέλεσμα ενός πρώιμου είδους "τρολαρίσματος", ή απλής επιπόλαιας αναβλητικότητας από μέρους τους που τους οδηγούσε να σκιτσάρουν εν ώρα εργασίας.

 

Xρησιμοποιούνταν επί σκοπού για να τονίσουν τα σημαντικά χωρία του κάθε βιβλίου ή εγχειριδίου, για να διακωμωδήσουν το θρησκευτικό κατεστημένο, ή ακόμα και ως ποπ πολιτιστικές αναφορές της εποχής με τις οποίες οι αναγνώστες θα μπορούσαν να ταυτιστούν.

 

Τα τελευταία χρόνια όμως, οι περιπτώσεις των marginalia έχουν γίνει ένα πολυσυζητημένο θέμα μεταξύ των μελετητών, οι οποίοι έχουν καταλήξει σε μία νέα θεωρία ερμηνείας τους. Οι απεικονίσεις αυτές φαίνεται τελικά ότι χρησιμοποιούνταν επί σκοπού για να τονίσουν τα σημαντικά χωρία του κάθε βιβλίου ή εγχειριδίου, για να διακωμωδήσουν το θρησκευτικό κατεστημένο, ή ακόμα και ως ποπ πολιτιστικές αναφορές της εποχής με τις οποίες οι αναγνώστες θα μπορούσαν να ταυτιστούν!

 

Παρακάτω, δεκαπέντε εικόνες από τέτοια αποσπάσματα:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

© LIFO 2014

Αρχαιολογία & Ιστορία

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Χάρης Εξερτζόγλου: «Στην Ελλάδα καταναλώνουμε περισσότερο παρελθόν απ' ό,τι μπορούμε να χωνέψουμε»

Αρχαιολογία & Ιστορία Χάρης Εξερτζόγλου: «Στην Ελλάδα καταναλώνουμε περισσότερο παρελθόν απ' ό,τι μπορούμε να χωνέψουμε»

19.10.2020
Η Ελλάδα ως αγγλικό τσιφλίκι

Αρχαιολογία & Ιστορία Η Ελλάδα ως αγγλικό τσιφλίκι

17.10.2020
Η ζωή στα υποσιτισμένα χωριά της Ηπείρου το '40

Αρχαιολογία & Ιστορία Η ζωή στα υποσιτισμένα χωριά της Ηπείρου το '40

17.10.2020
Εκτελεστής, θύμα ή δωσίλογος; Θα μας πει ο αλγόριθμος.

Αρχαιολογία & Ιστορία Εκτελεστής, θύμα ή δωσίλογος; Θα μας πει ο αλγόριθμος.

15.10.2020
Νεφερτίτη: στα ίχνη της μυστηριώδους αρχαίας βασίλισσας

Αρχαιολογία & Ιστορία Νεφερτίτη: στα ίχνη της μυστηριώδους αρχαίας βασίλισσας

14.10.2020
Μακεδονικές μεραρχίες

Αρχαιολογία & Ιστορία Μακεδονικές μεραρχίες

12.10.2020
Η περιφρόνηση των Αρχαίων Ελλήνων για τη γυναικεία δύναμη

Αρχαιολογία & Ιστορία Η περιφρόνηση των Αρχαίων Ελλήνων για τη γυναικεία δύναμη

11.10.2020
Η νέα «Αγία Λαύρα»

Αρχαιολογία & Ιστορία Η νέα «Αγία Λαύρα»

3.10.2020
Αναγνωρίζετε το εκκλησάκι πίσω από την απλωμένη μπουγάδα στο Κέντρο της Αθήνας, το 1860;

Αρχαιολογία & Ιστορία Αναγνωρίζετε το εκκλησάκι πίσω από την απλωμένη μπουγάδα στο Κέντρο της Αθήνας, το 1860;

28.9.2020
Ο Θάνος Βερέμης γράφει για την δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια

Αρχαιολογία & Ιστορία Ο Θάνος Βερέμης γράφει για την δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια

27.9.2020
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια