Αρχαιολογία & Ιστορία

Ιπτάμενα πέη και άλλα βέβηλα τρολαρίσματα σε μεσαιωνικά χειρόγραφα

Έμπαιναν στα λευκά περιθώρια των βιβλίων, εξ ού και ονομαζόταν marginalia των γραφιάδων- ένα πρώιμο είδος ασεβούς τρολαρίσματος σε μια σκοτεινή εποχή.

Πριν την εφεύρεση και την ευρεία διάδοση της τυπογραφίας ήταν δουλειά των μοναχών και των μοναστηριακών γραμματέων του μεσαίωνα να αντιγράφουν χειρόγραφα – για ώρες και για ημέρες ατελείωτες- τα βιβλία.

 

Σε πολλά από τα θρησκευτικά και ιατρικά χειρόγραφα εκείνης της εποχής είχε παρατηρηθεί το εξής μυστήριο/παράδοξο: στο περιθώριο των σελίδων έκαναν συχνά την εμφάνισή τους ακατάλληλες εικονογραφήσεις με πέη που φυτρώνουν από δέντρα(!), διαβολοπλάσματα, πισινούς που εκσφενδονίζουν... λέξεις και αντικείμενα, ιπτάμενους φαλλούς, και άλλα ξεκαρδιστικά όσο και ακατανόητα σχέδια.

 

Μέχρι τώρα, αυτές οι άτοπες εικονογραφήσεις των περιθωρίων ("marginalia") θεωρούνταν παράλογες και βέβηλες παρεμβάσεις των γραφιάδων της εποχής στις ιερές εικόνες των βιβλίων, αποτέλεσμα ενός πρώιμου είδους "τρολαρίσματος", ή απλής επιπόλαιας αναβλητικότητας από μέρους τους που τους οδηγούσε να σκιτσάρουν εν ώρα εργασίας.

 

Xρησιμοποιούνταν επί σκοπού για να τονίσουν τα σημαντικά χωρία του κάθε βιβλίου ή εγχειριδίου, για να διακωμωδήσουν το θρησκευτικό κατεστημένο, ή ακόμα και ως ποπ πολιτιστικές αναφορές της εποχής με τις οποίες οι αναγνώστες θα μπορούσαν να ταυτιστούν.

 

Τα τελευταία χρόνια όμως, οι περιπτώσεις των marginalia έχουν γίνει ένα πολυσυζητημένο θέμα μεταξύ των μελετητών, οι οποίοι έχουν καταλήξει σε μία νέα θεωρία ερμηνείας τους. Οι απεικονίσεις αυτές φαίνεται τελικά ότι χρησιμοποιούνταν επί σκοπού για να τονίσουν τα σημαντικά χωρία του κάθε βιβλίου ή εγχειριδίου, για να διακωμωδήσουν το θρησκευτικό κατεστημένο, ή ακόμα και ως ποπ πολιτιστικές αναφορές της εποχής με τις οποίες οι αναγνώστες θα μπορούσαν να ταυτιστούν!

 

Παρακάτω, δεκαπέντε εικόνες από τέτοια αποσπάσματα:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

© LIFO 2014

Αρχαιολογία & Ιστορία

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αποτελεί πολιτική πράξη το να επιδεικνύεις τα γεννητικά σου όργανα;

Αρχαιολογία & Ιστορία Αποτελεί πολιτική πράξη το να επιδεικνύεις τα γεννητικά σου όργανα;

25.2.2020
Ένα 24ωρο με ιστορίες ανθρώπων στην αρχαία Αθήνα και στην αρχαία Ρώμη

Αρχαιολογία & Ιστορία Ένα 24ωρο με ιστορίες ανθρώπων στην αρχαία Αθήνα και στην αρχαία Ρώμη

18.2.2020
Δείτε για πρώτη φορά το πολύτιμο αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας

Αρχαιολογία & Ιστορία Δείτε για πρώτη φορά το πολύτιμο αρχείο της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας

15.2.2020
Ολοκαύτωμα: Χωρίς ταμπέλα ιδιοκτησίας

Αρχαιολογία & Ιστορία Ολοκαύτωμα: Χωρίς ταμπέλα ιδιοκτησίας

14.2.2020
Η αχανής Ρωσία πριν την Οκτωβριανή επανάσταση

Αρχαιολογία & Ιστορία Η αχανής Ρωσία πριν την Οκτωβριανή επανάσταση

8.2.2020
Οι Καταραμένοι. 'Ενα βιβλίο του ιστορικού Κώστα Κατσάπη.

Αρχαιολογία & Ιστορία Οι Καταραμένοι. 'Ενα βιβλίο του ιστορικού Κώστα Κατσάπη.

6.2.2020
Βρίσκεται, πράγματι, ο τάφος του Σοφοκλή στη Βαρυμπόμπη;

Αρχαιολογία & Ιστορία Βρίσκεται, πράγματι, ο τάφος του Σοφοκλή στη Βαρυμπόμπη;

6.2.2020
H LIFO μέσα στο Άουσβιτς

Αρχαιολογία & Ιστορία H LIFO μέσα στο Άουσβιτς

27.1.2020
Πώς συνωμότησε όλη η Ζάκυνθος για να σώσει τους Εβραίους της από το Ολοκαύτωμα

Αρχαιολογία & Ιστορία Πώς συνωμότησε όλη η Ζάκυνθος για να σώσει τους Εβραίους της από το Ολοκαύτωμα

27.1.2020
Πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις αρχαιότητες και τα Μουσεία της Μεσογείου

Αρχαιολογία & Ιστορία Πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις αρχαιότητες και τα Μουσεία της Μεσογείου

22.1.2020