Αρχαιολογία & Ιστορία

Η γυναικεία μόδα στη μινωική Κρήτη

Εντυπωσιακά καπέλα, πλουμιστές φούστες σε γραμμή άλφα, εφαρμοστά περικόρμια που αφήνουν ακάλυπτο το στήθος, μυτεροί γιακάδες, κεντητές ποδιές με πολύχρωμα μοτίβα, διάφανα μεταξένια πέπλα, περίτεχνα χτενίσματα με κορδέλες δείχνουν ότι οι γυναίκες της εποχής όχι μόνο είναι κομψές αλλά διεκδικούν με ανταγωνιστικό τρόπο την εδραίωση του κοινωνικού τους φύλου.

Ανάμεσα στα μεγαλειώδη έργα τέχνης της εποχής του Χαλκού στη χώρα μας ίσως χρειάζεται να δώσουμε λίγη περισσότερη σημασία στα μοναδικά ενδύματα των γυναικών της μινωικής Κρήτης. Αν και η γυναικεία ενδυμασία είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δημιουργήματα του μινωικού πολιτισμού, ωστόσο μέχρι προσφάτως δεν είχε αντιμετωπιστεί ως πηγή άντλησης πληροφοριών για την κοινωνική ιστορία του προϊστορικού πολιτισμού της Κρήτης.

 

Στις πασίγνωστες τοιχογραφίες της Κνωσού, μπορεί κανείς να διακρίνει, στις πρώτες μάλιστα σειρές, γυναίκες με κομψά και πολυτελή ενδύματα να παρακολουθούν τα διάφορα θεάματα. Τα δεδομένα από τις μαρτυρίες των αρχαιολογικών ευρημάτων βασίζονται κυρίως σε σωζόμενες τοιχογραφίες, πήλινα και χάλκινα ειδώλια, παραστάσεις σε σφραγίδες, σφραγίσματα, αγγεία και κοσμήματα αλλά και στα κείμενα των πινακίδων της Γραμμικής Β' τα οποία, αν και αποτελούν κυρίως αρχεία καταγραφής προϊόντων, προσφέρουν πληροφορίες για την οργάνωση της υφαντουργικής παραγωγής στα ανάκτορα και τη θέση της γυναίκας μέσα σε αυτά.

 

 

Tο απογυμνωμένο στήθος δεν αποτελεί ερωτικό σύμβολο διότι δεν εμπεριέχει κανένα ερωτικό στοιχείο μια και στην ανακτορική εικονογραφία δεν υπάρχουν αναπαραστάσεις ζευγαριών σε στιγμές τρυφερότητας ή ερωτικής περίπτυξης.

 

Η μόδα στη μινωική Κρήτη, σε μια κοινωνία σύνθετη και προηγμένη, περιλάμβανε τα πάντα: εντυπωσιακά καπέλα, πλουμιστές κωδονόσχημες φούστες από λινό ή μαλλί, εφαρμοστά περικόρμια, μυτερούς γιακάδες, κεντητές ποδιές με πολύχρωμα μοτίβα, διάφανα μεταξένια πέπλα, περίτεχνα χτενίσματα με κορδέλες. Πρόκειται αναμφισβήτητα για μια πολύ εντυπωσιακή μόδα που ακόμα και σήμερα αποτελεί πηγή έμπνευσης για τους σχεδιαστές.

 

Να θυμίζω μόνο την πασίγνωστη Ελληνίδα σχεδιάστρια Μαίρη Κατράντζου, η οποία πριν από λίγα χρόνια παρουσίασε δημιουργίες της που μετέτρεπαν τα μοντέλα σε ιέρειες και θεές με μοτίβα βγαλμένα από τις μινωικές τοιχογραφίες και τα μινωικά αγγεία αλλά και τον Γιάννη Τσεκλένη ο οποίος τη δεκαετία του '70 έγινε ιδιαίτερα αγαπητός στα σαλόνια της Νέας Υόρκης και του Παρισιού για τα ψυχεδελικά φορέματα που αναπαριστούσαν ζωγραφιές και αντικείμενα της μινωικής Κρήτης.

 

Mary Katrantzou SS 2017
Mary Katrantzou SS 2017

 

Αφορμή για να δει κανείς με άλλο μάτι το στυλ των Μινωιτισσών είναι και η έκθεση με τίτλο «Αναβιώνοντας τις Αιγαιακές ενδυμασίες της Ύστερης Εποχής του Χαλκού» που διοργανώνει αυτό το διάστημα το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και περιλαμβάνει πειραματικά αντίγραφα ενδυμάτων που αναβιώνουν με ζωντανό και άμεσο τρόπο τις ενδυματολογικές προτιμήσεις και ιδιαιτερότητες της κοινωνίας εκείνης της περιόδου. Δημιουργός αυτών των αντιγράφων είναι η ερευνήτρια αρχαιολόγος Diana Wardle, επιστημονική συνεργάτιδα του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, μέλος της Βρετανικής Σχολής Αθηνών και ειδικευμένη στην προϊστορική αρχαιολογία της Ελλάδας, καλλιτέχνις και σχεδιάστρια ρούχων η οποία μελέτησε λεπτομερώς τις αναπαραστάσεις τους στις τοιχογραφίες και τη μικρογλυπτική, αλλά και την τεχνολογία ύφανσης του κάθετου αργαλειού.

 

Πέρα όμως από το να θαυμάσει κανείς αυτές τις αναπαραστάσεις είναι εύλογο να αναρωτηθεί και περισσότερα πράγματα σχετικά με την ένδυση. Άλλωστε, τι είναι το ρούχο παρά ένας κώδικας επικοινωνίας!

 

Όμως τι μπορεί να πει για τον άνθρωπο και τι αποκαλύπτει για τις κοινωνίες του παρελθόντος; Πώς μπορούμε να το «διαβάσουμε»; Πώς μπορούμε μέσα από τις αλλαγές του ενδύματος να ερμηνεύσουμε ή να συσχετίσουμε κοινωνικές αλλαγές; Μήπως ένα σύνθετο ένδυμα δηλώνει και σύνθετη κοινωνία; Μπορούμε μέσα από το ένδυμα να κάνουμε παρατηρήσεις σχετικά με αυτό που λέμε κοινωνικό φύλο; Και πώς ξεκινάει κανείς να κατανοήσει τα ενδύματα του παρελθόντος;

 

Ακριβώς αυτά τα ερωτήματα έρχεται να απαντήσει στην μελέτη της η δρ. αρχαιολόγος Λιάνα Στεφανή, διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, που έχει ασχοληθεί επί σειρά ετών με την αρχαιολογική έρευνα της εποχής του Χαλκού, στο βιβλίο της Η γυναικεία ενδυμασία στην ανακτορική Κρήτη – Πρόταση ανάγνωσης ενός κώδικα επικοινωνίας.

 

H «μικρή» Θεά των Όφεων. Ειδώλιο από φαγεντιανή. Ανάκτορο Κνωσού, ιερά θησαυροφυλάκια. Νεοανακτορική Εποχή (γύρω στο 1600 π.Χ.). © Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού
H «μεγάλη» Θεά των Όφεων. Ειδώλιο από φαγεντιανή. Ανάκτορο Κνωσού, ιερά θησαυροφυλάκια. Νεοανακτορική Εποχή (γύρω στο 1600 π.Χ.). © Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

 

Το βιβλίο, αν και πρόκειται για τη διδακτορική της διατριβή, διαβάζεται πολύ ευχάριστα και από μη ειδικευμένους στον συγκεκριμένο τομέα (όπως εγώ), μια και καταπιάνεται με ένα θέμα που δεν είναι στενά αρχαιολογικό με την έννοια ότι δεν είναι απλώς μια καταγραφή αρχαιολογικού υλικού. Πρόκειται περισσότερο για μια προσπάθεια ερμηνείας του: πώς μπορούμε να το δούμε με σύγχρονα μάτια και πώς μπορούν πληροφορίες που υπάρχουν από το αρχαιολογικό υλικό να αναγνωριστούν γύρω μας ακόμα και σήμερα, στη σύγχρονη κοινωνία;

 

«Το στιλ, ως "ο τρόπος που γίνεται κάτι", έχει άμεση και άρρηκτα δεμένη σχέση με την εμφάνιση του ανθρώπου. Άλλωστε, ακόμα και σήμερα μιλάμε για το "στιλ του ντυσίματος" ή για "το στιλ της κόμμωσης" κάποιου, αλλά και χαρακτηρίζουμε τις αλλαγές τάσεων στη μόδα ως αλλαγές στιλ. Θα μπορούσαμε, μάλιστα, να πούμε ότι η κατεξοχήν κατηγορία του υλικού πολιτισμού, όπου μπορεί να εκφραστεί η επικοινωνιακή ισχύς του στιλ και η σχέση του με την ανθρώπινη συμπεριφορά είναι το ένδυμα και τα άλλα στοιχεία που συνθέτουν την ατομική εμφάνιση» αναφέρει η κ. Στεφανή στο βιβλίο της.

 

Αν και γραπτές αφηγήσεις για τη ζωή στην εποχή του Χαλκού δεν διασώζονται και δεν έχουν βρεθεί υπολείμματα αρχαίων ενδυμάτων, μια και το κλίμα στην χώρα μας δεν ευνοεί την διατήρηαή τους, ωστόσο ακόμα και τα ευρήματα από τις ανασκαφές (αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και κινητά αντικείμενα) είναι ικανές πηγές που δίνουν στους αρχαιολόγους ερευνητές πολύτιμες πληροφορίες για τη ζωή στις περιοχές όπου βρίσκονται τα ανάκτορα στη Μινωική Κρήτη, δηλαδή στην Κνωσό, τη Φαιστό, τα Μάλια και τη Ζάκρο, αλλά και σε περιοχές άλλες, σε διάφορα σημεία στο νησί, όπου υπήρχαν επαύλεις οι οποίες φαίνεται να είναι έδρες ανθρώπων που ανήκουν στην ελίτ και βρίσκονται σε μια σχέση εξάρτησης, συνεργασίας και τροφοδοσίας με τα ανάκτορα.

 

Η τοιχογραφία του «Τριμερούς Ιερού». Τμήμα μικρογραφικής τοιχογραφίας από το Ανάκτορο Κνωσού. Νεονακτορική Εποχή. © Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

 

Όπως εξηγεί η κ. Στεφανή, οι πληροφορίες που έχουμε για την ενδυμασία στην παλαιοανακτορική περίοδο είναι πιο πολλές σε σχέση με τις προηγούμενες περιόδους, μια και η προανακτορική εικονογραφία δεν υπήρξε ιδιαίτερα «ομιλητική». Η μόδα της συγκεκριμένης περιόδου λοιπόν περιλαμβάνει μακριές, πλουμιστές φούστες, περικόρμια, ζώνες και εντυπωσιακά καπέλα. Αυτά τα τελευταία φαίνεται να αποτελούν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο, σύμφωνα με την κ. Στεφανή: «Πρόκειται για το τμήμα της ενδυμασίας με τη μεγαλύτερη πολυτυπία: καπέλα με γείσο πάνω από το μέτωπο που είναι άλλοτε πανύψηλα, άλλοτε κοντά, πεταλοειδή ή ελλειψοειδή, ογκώδη και πλατύγυρα, κωνικά ή ταινιωτά.

 

Όπως και να είναι, βρίσκονται σε περίοπτη θέση πάνω στο σώμα. γεγονός που σύμφωνα με τους ανθρωπολόγους παίζει ιδιαίτερο ρόλο. Ό,τι κάνει ο άνθρωπος στο κεφάλι του έχει έναν ιδιαίτερο επικοινωνιακό ρόλο και χαρακτήρα διότι μπορεί να προβάλλεται σε πιο μεγάλους χώρους και σε πιο πολλούς ανθρώπους. Με λίγα λόγια είναι ορατό από πιο μακριά. Ένα μεγάλο καπέλο το βλέπει κανείς από μια πιο μεγάλη απόσταση απ' ό,τι μια φούστα για παράδειγμα. Είναι διαπιστωμένο λοιπόν ότι τα καπέλα έχουν σχέση με τον ανταγωνιστικό χαρακτήρα των ανθρώπων, ως μία προσπάθεια να προβάλουν την ταυτότητά τους.

 

Την εποχή αυτή η μινωική κοινωνία βρίσκεται σε μετάβαση, είναι μία περίοδος αλλαγών, που συνδέεται με το πέρασμα από τις απλές κοινότητες σε ανακτορική κοινωνία με αυστηρή διαστρωμάτωση και καλά οργανωμένη διοικητική δομή. Η ερμηνεία που δίνεται λοιπόν σχετίζεται με έναν ανταγωνιστικό και διεκδικητικό ρόλο της γυναίκας, ως φύλου πλέον, στους κοινωνικούς χώρους. Μπαίνει με μια δυναμικότητα σε μία έντονα ανταγωνιστική κοινωνία».

 

Αναπαράσταση ενδύματος Μυκηναίου Αξιωματούχου από την Diana Wardle. Από την έκθεση του ΑΜΘ «Αναβιώνοντας τις Αιγαιακές ενδυμασίες της Εποχής του Χαλκού». © Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Κεφάλια πήλινων γυναικείων ειδωλίων από το Ιερό Κορυφής στο Πισκοκέφαλο Σητεία. Μεσομινωική ΙΙ - Μεσομινωική ΙΙΙ (φάση μετάβασης από την Παλαιοανακτορική στη Νεοανακτορική Εποχή). © Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

 

Ενδιαφέρον είναι και το γεγονός ότι στην αμέσως επόμενη περίοδο, την νεοανακτορική, την εποχή δηλαδή της μεγαλύτερης ακμής του μινωικού πολιτισμού που χρονολογείται από το 1700 π.Χ. έως το 1500 π.Χ., τα καπέλα καταργούνται ως μόδα και στις τοιχογραφίες της συγκεκριμένης περιόδου οι γυναίκες αποκαλύπτουν τα μακριά, πλούσια, πλοκαμωτά μαλλιά τους τα οποία αφήνουν να πέφτουν στους ώμους.

 

 

«Παράλληλα αυτή την περίοδο έχουμε πολλούς τύπους φούστας σε πολλές παραλλαγές: με οριζόντιες πτυχώσεις, με συγκλίνοντα βολάν, με πτυχώσεις στο πλάι και συγκλίνοντα βολάν στο κέντρο. Υπάρχει ακόμα και μια φούστα φάκελος, η οποία φαίνεται ότι φοριέται πάνω από άλλη φούστα ή πάνω από ένα παντελόνι, το οποίο μάλλον είναι ένα είδος εσωρούχου. Επίσης, πλέον μέσα από τις τοιχογραφίες μας αποκαλύπτεται και η χρωματική πανδαισία των ενδυμάτων. Όμως εκείνο που συνιστά την μεγαλύτερη αλλαγή στη μόδα της εποχής είναι τα στενά περικόρμια που αποκαλύπτουν ολοκληρωτικά το στήθος της γυναίκας.


Το απογυμνωμένο στήθος δεν εμπεριέχει κανένα ερωτικό στοιχείο διότι στην ανακτορική εικονογραφία δεν υπάρχουν αναπαραστάσεις ζευγαριών σε στιγμές τρυφερότητας ή ερωτικής περίπτυξης. Επίσης, δεν βλέπουμε πουθενά τη γυναίκα ως μητέρα. Θα λέγαμε ότι οι γυμνοί μαστοί περισσότερο παραπέμπουν στον γονιμικό χαρακτήρα της γυναίκας με τη μεταφυσική του διάσταση και λιγότερο αποτελούν σύμβολο ενός κοινωνικού ρόλου όπως είναι η μητρότητα. Η γυναίκα «δανείζει» τη μορφή της στις απεικονίσεις θεϊκών μορφών στις οποίες επίσης κυριαρχεί το στοιχείο της γυμνότητας του στήθους. Το γεγονός αυτό δεν δηλώνει απλώς την ισχυρή θέση της γυναίκας στη λατρεία, αλλά υπογραμμίζει τη σχέση της με τον χώρο της θρησκευτικής ιδεολογίας και γενικότερα της μεταφυσικής.

 

Η «Κόκκινη Κυρία». Τμήμα τοιχογραφίας από το Ανάκτορο της Κνωσού. Νεοανακτορική Εποχή. © Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.


Επιπροσθέτως πρόκειται για μια συγκλονιστική αλλαγή και για ακόμα έναν λόγο: η γυναίκα αποφασίζει να υιοθετήσει μια κατά κάποιο τρόπο ανδρική μόδα. Την ίδια περίοδο οι άντρες εμφανίζονται να καλύπτουν τη λεκάνη τους με το περίζωμα, ένα κοντό ύφασμα, ενώ ο κορμός τους, που αναπαρίσταται πάντα μυώδης, παραμένει γυμνός. Άρα τα απογυμνωμένα στήθη λειτουργούν ως σύμβολα της σωματικής δύναμης και ικανότητάς τους, σε αντιδιαστολή με τους ανδρικούς μυώνες».

 

Ποιες όμως είναι οι γυναίκες που φοράνε αυτά τα αποκαλυπτικά περικόρμια; Είναι αυτές που δουλεύουν στα χωράφια, που φτιάχνουν το ψωμί, που υφαίνουν στον αργαλειό; Χωρίς καμία αμφιβολία πρόκειται για τις γυναίκες της ελίτ οι οποίες συμμετέχουν σε τελετουργίες. Τα ευρήματα άλλωστε είναι σχεδόν «σιωπηλά» για τις απλές γυναίκες της καθημερινότητας ενώ αντιθέτως είναι πολύ «εύγλωττα» για εκείνες της ανώτερης τάξης.

 

Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί πως από τα πήλινα παλαιοανακτορικά ειδώλια που βρέθηκαν σε σχισμές βράχων, τα οποία εναπόθεταν εκεί άνθρωποι χαμηλότερων κοινωνικών τάξεων που ζούσαν σε περιφερειακές, αγροτικές κοινότητες, βλέπουμε ότι οι τάσεις της μόδας που υιοθετούνταν από τις γυναίκες της ανώτερης τάξης σύντομα διαδίδονταν και αντιγράφονταν, σε φτηνότερες φυσικά εκδοχές, από τον λαό. Κάτι παρόμοιο δεν συμβαίνει ακόμα και σήμερα;

 

Οι «Κυανές Κυρίες». Τμήμα τοιχογραφίας από το Ανάκτορο της Κνωσού. Νεοανακτορική Εποχή. © Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

 

Τμήμα τοιχογραφικής σύνθεσης από την έπαυλη της Αγίας Τριάδας. Απεικονίζεται γυναίκα κοντά σε ιερή κατασκευή. Νεοανακτορική Εποχή. © Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

 

Τμήμα ανάγλυφης τοιχογραφίας από την Ψείρα. Απεικονίζεται γυναικεία καθιστή μορφή. Νεοανακτορική Εποχή. © Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

 

Τμήμα τοιχογραφικής σύνθεσης από την έπαυλη της Αγίας Τριάδας. Απεικονίζεται γονατιστή γυναικεία μορφή που μαζεύει κρόκους ή κρίνους ή άλλα φυτά. Νεοανακτορική Εποχή. © Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

 

Info

Η έκθεση «Αναβιώνοντας τις Αιγαιακές ενδυμασίες της Ύστερης Εποχής του Χαλκού» στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης θα διαρκέσει έως τις 30 Ιουνίου 2019.

Αρχαιολογία & Ιστορία

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Μάνος Ελευθερίου γράφει για την δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη στα Δεκεμβριανά

Αρχαιολογία & Ιστορία Ο Μάνος Ελευθερίου γράφει για την δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη στα Δεκεμβριανά

20.10.2019
Λεωνίδας Εμπειρίκος: «Η εξεγερσιακή δυναμική των προηγούμενων ετών μετατράπηκε σε ενοχή»

Αρχαιολογία & Ιστορία Λεωνίδας Εμπειρίκος: «Η εξεγερσιακή δυναμική των προηγούμενων ετών μετατράπηκε σε ενοχή»

18.10.2019
Σπάνιες φωτογραφίες από τη μεταφορά των οστών του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη

Αρχαιολογία & Ιστορία Σπάνιες φωτογραφίες από τη μεταφορά των οστών του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη

17.10.2019
Εφτά μέρες χωρίς κυβέρνηση

Αρχαιολογία & Ιστορία Εφτά μέρες χωρίς κυβέρνηση

12.10.2019
Η Απελευθέρωση της Αθήνας: 7 ημέρες βίας & ελευθερίας

Αρχαιολογία & Ιστορία Η Απελευθέρωση της Αθήνας: 7 ημέρες βίας & ελευθερίας

12.10.2019
Μπετόβεν και Μότσαρτ: οι ιδιοφυείς μουσικοί είχαν καταπιεστικούς, χειριστικούς πατέρες

Αρχαιολογία & Ιστορία Μπετόβεν και Μότσαρτ: οι ιδιοφυείς μουσικοί είχαν καταπιεστικούς, χειριστικούς πατέρες

30.9.2019
Σελίδες από τα ημερολόγια των Αμερικανών αρχαιολόγων που έσκαψαν στην Κόρινθο

Αρχαιολογία & Ιστορία Σελίδες από τα ημερολόγια των Αμερικανών αρχαιολόγων που έσκαψαν στην Κόρινθο

30.9.2019
Ο άλυτος γρίφος της Ιερουσαλήμ

Αρχαιολογία & Ιστορία Ο άλυτος γρίφος της Ιερουσαλήμ

29.9.2019
Αρχαίες κατάρες για να πεθάνουν οι εχθροί σου (και μάγια για να κερδίσεις τον άντρα που αγαπάς)

Αρχαιολογία & Ιστορία Αρχαίες κατάρες για να πεθάνουν οι εχθροί σου (και μάγια για να κερδίσεις τον άντρα που αγαπάς)

16.9.2019
Η σύγκρουση για τις αρχαιότητες στο μετρό της Θεσσαλονίκης: Ποιες είναι, τι λένε οι εμπλεκόμενοι

Αρχαιολογία & Ιστορία Η σύγκρουση για τις αρχαιότητες στο μετρό της Θεσσαλονίκης: Ποιες είναι, τι λένε οι εμπλεκόμενοι

15.9.2019
6 Σχόλια
avatar
Γράφων 12.6.2019 | 16:10
"Επίσης, δεν βλέπουμε πουθενά τη γυναίκα ως μητέρα. Θα λέγαμε ότι οι γυμνοί μαστοί περισσότερο παραπέμπουν στον γονιμικό χαρακτήρα της γυναίκας με τη μεταφυσική του διάσταση και λιγότερο αποτελούν σύμβολο ενός κοινωνικού ρόλου όπως είναι η μητρότητα."

Εεε, άρα συμφωνούμε με τον Γιούνγκ και κατ' επέκταση με τον Τζόρνταν Πήτερσον για τα αρχέτυπα;

Σε κάθε περίπτωση γεννάται εύλογα η απορία: ο γονιμικός χαρακτήρας δια ποίου τρόπου εκδηλώνεται αν όχι διά της μητρότητας (τοκετός-θηλασμός); Η Εφεσία Αρτέμιδα, ούσα γεμάτη μαστούς, "[...] ως παρθένος, απορρίπτει κάθε ερωτική επαφή, ταυτόχρονα λατρεύεται ως προστάτιδα των τοκετών. Και είναι αυτή που βοηθά τις γυναίκες στους πόνους των τοκετών, καθώς είναι το τελευταίο στάδιο της ωρίμανσης των κοριτσιών, για την οποία είναι υπεύθυνη η θεά. Επίσης, η γέννα, με τις κραυγές και τις οδύνες που την συνοδεύουν, όπως συμβαίνει και στα ζώα, εκφράζει την ζωώδη πλευρά της θηλυκότητας, η οποία απομακρύνεται από την πολιτισμένη εικόνα της γυναίκας στην αρχαία Ελλάδα, ως ενάρετης συζύγου και μητέρας. Η Άρτεμις, λοιπόν, είναι η φύλακας σε κάθε στάδιο της αναπαραγωγικής διαδικασίας: ακριβώς πριν την εφηβεία, την παραμονή του γάμου, μεταξύ του γάμου και της πρώτης εγκυμοσύνης, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, και κατά τον τοκετό. Θεωρήθηκε θεά σεληνιακή και με την ιδιότητα αυτή η Άρτεμη ταυτίστηκε με τη Σελήνη πιθανότατα από τα κλασικά χρόνια. Η Σελήνη, ως γνωστόν, είναι συνδεδεμένη ανέκαθεν με τον γυναικολογικό κύκλο και την έμμηνο ρύση, επομένως με τη μητρότητα και τη γονιμότητα στις γυναίκες. Είναι προφανής λοιπόν η σχέση της Σελήνης με την Άρτεμη"
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CF%81%CF%84%CE%B5%CE%BC%CE%B9%CF%82#%CE%9F_%CE%BC%CF%8D%CE%B8%CE%BF%CF%82

Η σχεδόν βίαιη απόπειρα περιφερειακές επιστήμες να αναγωσθούν υπό τα κελεύσματα της μοδός δεν βοηθά στην ειλικρινή (και άρα ευκρινή) ανάλυση.
avatar
pane 13.6.2019 | 15:08
Αυτά που γράφετε για την Άρτεμη είναι άσχετα με το άρθρο γιατί αφορούν έναν άλλο πολιτισμό, αυτόν της κλασικής Ελλάδας, τουλάχιστον 1000 χρόνια μετά τον Μινωικό. Επίσς η Άρτεμη είναι κυριως θεότητα του κηνυγιού και του πολέμου, προστάτιδα των άγριων ζώων. Είναι πολύ περίπλοκη και η λατρεία της διαφέρει από τόπο σε τόπο: άλλο στη Βραυρώνα, άλλο στη Σπάρτη, άλλο στην Έφεσσο.
avatar
Γράφων 13.6.2019 | 16:22
https://tinyurl.com/y2ms6h3r

http://asiaminor.ehw.gr/forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaId=3782

Η Αρτέμιδα ήταν προελληνική θεότητα, ήτοι προ της καθόδου των Δωριέων.

Αναφέρθηκα στην Εφέσια Αρτέμιδα που ξέρουμε de facto όχι μόνο ότι ήταν προελληνική λατρεία όσο και ότι είχε χεττιτικά δάνεια/στοιχεία.

Όπως και ο μινωικός πολιτισμός ήταν προελληνικός και με επιρροές (αν όχι προέλευση) από τις απέναντι ακτές.

Εξάλλου τα συμπεράσματα για το κοινωνικό φύλο των μινωιτισσών, που είναι παντελώς αυθαίρετα και ερειδόμενα αποκλειστικά και μόνο στις σύγχρονες θεωρίες κοινωνικών επιστημών, δεν φάνηκε να σας ενοχλούν.
avatar
Thanos79 12.6.2019 | 18:17
Ενδιαφέρον θα είχε μια έρευνα σχετικά με την αυθεντικότητα των συγκεκριμένων τοιχογραφιών. Ο Άρθουρ Έβανς ήδη κατά την ανασκαφή (αρχές 20ου) είχε προσκαλέσει Άγγλους καλλιτέχνες να επιζωγραφίσουν σε ''ελεύθερο στυλ'' τα ευρήματά του. Είναι απορίας άξιον η τόσο καλοδιατηρημένη ζωντάνια των χρωμάτων ηλικίας 3,5 χιλιάδων ετών, δεν νομίζετε? Άλλωστε με ανάλογα αυθαίρετο τρόπο έκανε και τις αναστηλώσεις στο ανάκτορο.
βλαχάκι (το) 14.6.2019 | 09:29
....Μα εννοείται ότι αυτά που βλέπουμε, στον παρόν, δεν είναι τα "αυθεντικά".

Στη σκηνή π.χ. κυρίες στα μπλε, τα θραύσματα της αυθεντικής νωπογραφίας βρίσκονται στο αρχαιολογικό μουσείο του Ηρακλείου και με βάση αυτά έχει γίνει η απόδοση της σκηνής, που ΕΝΝΟΕΙΤΑΙ πως μπορεί να ενέχει περιθώριο αυθαιρεσίας.

Βλ.:
"The 'Ladies in Blue' fresco, from Knossos, 1600-1450 BC, Heraklion Archaeological Museum"

https://www.flickr.com/photos/carolemage/47873391621/sizes/k/
Lucretius 16.8.2019 | 16:02
Και όχι απλά είναι ελάχιστα θραύσματα, αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι ανήκουν στην ίδια σύνθεση. Ακόμη και αυτά που φαίνονται στην φωτογραφία του Flickr είναι αντιγραφα των πρωτότυπων που καταστραφηκαν μετά από σεισμό που έπληξε το πρώτο αρχαιολογικό Μουσείο. Προσωπικά θεωρώ ότι όλες οι τοιχογραφίες που συντηρηθηκαν και αποκατασταθηκαν από τον Έβανς και τους τεχνίτες του είναι ύποπτες, εκτός από τις περιπτώσεις που σωζωνται σε εξαιρετική κατάσταση