Αρχαιολογία & Ιστορία

Πράγματα που πήρε το μάτι μου στο Μουσείο Ηρακλείου

Ένα σύντομο πέρασμα ανάμεσα σε μερικούς από τους ωραιότερους θησαυρούς του προ-ομηρικού κόσμου.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΣΤΑΘΗΣ ΤΣΑΓΚΑΡΟΥΣΙΑΝΟΣ
Η Κρήτη κατοικήθηκε ήδη από τη Νεολιθική εποχή -ο πρώτος οικισμός στην Κνωσό χρονολογείται γύρω στο 7.000 π.Χ. Ο πολιτισμός που άκμασε στο νησί κατά τη διάρκεια της δεύτερης χιλιετίας π.Χ. εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο. Η επαφή με τους μεγάλους πολιτισμούς της Εγγύς Ανατολής και της Αιγύπτου οδήγησαν στην υιοθέτηση όχι μόνον συγκεκριμένων μεθόδων διοικητικής οργάνωσης, αλλά επίσης λατρευτικών πρακτικών και νέων καλλιτεχνικών τάσεων, υλικών και τεχνικών κατεργασίας. Η κυριαρχία της Κρήτης στις θάλασσες επηρέασε καθοριστικά, κυρίως μέσω της τέχνης και της αρχιτεκτονικής της, τον διάδοχο μυκηναϊκό πολιτισμό. Το ζωηρότερο ίχνος εκείνης της μοναδικής, λαμπρής εποχής υπάρχει σήμερα στο Μουσείο του Ηρακλέίου. Το επισκεφθήκαμε το Σάββατο της 17ης Αυγούστου.
Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
FRESCOES: ΜΙΑ ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΤΟΥ 17ου ΑΙ. Π.Χ. Πολλές λεπτομέρειες και κοινές καλλιτεχνικές συμβάσεις της Μινωικής ζωγραφικής υποδεικνύουν την Αίγυπτο ως την πλέον πιθανή πηγή έμπνευσης, αν και τόσο η τεχνική όσο και η αισθητική της μινωικής ζωγραφικής έχουν ένα εντελώς διακριτό χαρακτήρα. Θεωρείται μάλιστα ότι η τεχνική της νωπογραφίας (fresco) ήταν μια μινωική επινόηση του 17ου αι. π.Χ. που μεταδόθηκε αργότερα και στην Αίγυπτο και την Εγγύς Ανατολή..  Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
ΤΙ ΓΡΑΦΕΙ Ο ΔΙΣΚΟΣ ΤΗΣ ΦΑΙΣΤΟΥ; Ο δίσκος φέρει 242 σημεία γραφής, 61 λέξεις και 18 στίχους ομοιοκατάληκτους. Έξι αναφέρονται στο φως, έξι στη δύση του, τρεις σε μία έγκυο θεότητα και άλλες δέκα είναι επίθετα της ίδιας, ουσιαστικά, φωτεινής θεότητας που άλλοτε ονομάζεται Πασιφάη (η μητέρα του Μίνωα) άλλοτε πάλι Αστάρτη-Αφαία, η μεσανατολικής προέλευσης θεότητα του έρωτα, του πολέμου, της φύσης και των βουνών, που αργότερα οι Κύπριοι ονόμασαν Αφροδίτη. Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
Η ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΑΜΑΡΑΪΚΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝΟ γρήγορος κεραμικός τροχός διευκόλυνε την ταχύτερη κατασκευή των πήλινων αγγείων που είναι κομψά και έχουν ποικίλα σχήματα. Τα ωραιότερα αγγεία αυτής της εποχής στη μινωική Κρήτη είναι τα πολύχρωμα καμαραϊκά, που οφείλουν την ονομασία τους στο σπήλαιο των Καμαρών, όπου πρωτοβρέθηκαν. Κατασκευάζονταν στα εργαστήρια των μεγάλων ανακτόρων της Κνωσού και της Φαιστού. Τα καμαραϊκά αγγεία εξάγονταν σε όλη την ανατολική Μεσόγειο και την Αίγυπτο. Διακοσμούνταν συνήθως με πολύπλοκα καμπυλόγραμμα σχέδια γεμάτα φαντασία και σπανιότερα με θέματα από το ζωικό και φυτικό κόσμο. Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
Η ΛΑΡΝΑΚΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ Θεωρείται πιθανώς η πληρέστερη εικονογραφία θυσιαστικής τελετής του προ-ομηρικού κόσμου και στον τοιχογραφικό της διάκοσμο παρέχονται πληροφορίες για τα ταφικά έθιμα των ευγενών της περιόδου κατά την οποία η Κρήτη βρισκόταν υπό Μυκηναϊκή κυριαρχία. Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
«Είναι μια γης κατάμεσα του μελανού πελάγου,/ η Κρήτη, η ώρια κι η παχειά κι η τριγυρολουσμένη./ Κατοίκους έχει αρίθμητους, και χώρες ενενήντα./ Κάθε λαός κι η γλώσσα του. Ζουν Αχαιοί στον τόπο,/ ζούνε νησιώτες Κρητικοί, παλληκαριάς ξεφτέρια/ και Κύδωνες και Δωρικοί, και Πελασγοί λεβέντες./ Κι είν' η Κνωσός, χώρα τρανή, που ο Μίνωας του μεγάλου/ του Δία σύντροφος εννιά, κι εννιά κυβέρναε χρόνους,/ του Δευκαλίωνα ο γονιός, του αντρόψυχου γονιού μου,/ που εξόν εμένα, γέννησε το ρήγα Ιδομενέα»...Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO

«Είναι μια γης κατάμεσα του μελανού πελάγου,/ η Κρήτη, η ώρια κι η παχειά κι η τριγυρολουσμένη./ Κατοίκους έχει αρίθμητους, και χώρες ενενήντα./ Κάθε λαός κι η γλώσσα του. Ζουν
Αχαιοί στον τόπο,/ ζούνε νησιώτες Κρητικοί, παλληκαριάς ξεφτέρια/ και Κύδωνες και Δωρικοί,
και Πελασγοί λεβέντες./ Κι είν' η Κνωσός, χώρα τρανή, που ο Μίνωας του μεγάλου/ του Δία
σύντροφος εννιά, κι εννιά κυβέρναε χρόνους,/ του Δευκαλίωνα ο γονιός, του αντρόψυχου γονιού
μου,/ που εξόν εμένα, γέννησε το ρήγα Ιδομενέα» ― 
Όµηρος, Οδύσσεια 

Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO

ΑΠΟ ΨΗΜΕΝΟ ΠΗΛΟ Εκτός από ξεχωριστή γραπτή μαρτυρία, ο Δίσκος της Φαιστού είναι επίσης ένα υψηλής αξίας καλλιτέχνημα. Κάτι ακόμα εξαιρετικά σημαντικό είναι ότι ο πηλός του ήταν ψημένος. Αυτό δεν συνηθιζόταν τότε, δείγμα ότι οι κατασκευαστές του ήθελαν να διατηρηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο, ενδεχομένως να χρησιμεύσει και ως ιστορική μαρτυρία. Αυτό το γεγονός είναι από μόνο του σπουδαίο. Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
«Ο Μίνως είναι ο παλαιότερος κατά την παράδοση που απέκτησε ναυτικό και κατέκτησε αυτήν που ονομάζεται τώρα ελληνική θάλασσα και κατέλαβε το μεγαλύτερο μέρος από τα νησιά των Κυκλάδων, τα οποία κυβέρνησε και έγινε ο πρώτος οικιστής τους, αφού εξεδίωξε τους Κάρες και εγκατέστησε τα δικά του παιδιά ηγεμόνες. Οσο μπορούσε καθάρισε ακόμη τη θάλασσα από τους ληστές, για να παίρνει ο ίδιος τις προσόδους» ― Θουκυδίδης
ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΕ ΤΟΣΟ ΠΑΛΙΑ, ΤΟΣΟ ΓΟΥΣΤΟ; Η λεπτότητα της μινωικής τέχνης αντικατοπτρίζεται σε κάθε δημιουργία του Μεσομινωικού (2000-1600 π.Χ.) και Υστερομινωικού (1600-1100 π.Χ.) πολιτισμού: χρυσά κοσμήματα, αργυρά και χάλκινα αγγεία, σφραγιδόλιθους, χάλκινα όπλα, λίθινα σκεύη, αντικείμενα από ελεφαντόδοντο, φαγεντιανή και υαλόμαζα, διακοσμημένη κεραμική. Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
ΘΑΛΑΣΣΙΟΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ: Τελετουργικά αγγεία με μακρά παράδοση στην Εγγύς Ανατολή, όπως τα ρυτά και οι τρίτωνες, άρχισαν να χρησιμοποιούνται στα μινωικά ιερά μαζί με ανθρωπόμορφα και ζωόμορφα ειδώλια κρητικής παράδοσης.
GUN CONTROLΠώς μπορεί να ερμηνευτεί η απουσία της πολεμικής θεματολογίας στην τέχνη των Μινωιτών; Κυρίως με το ότι στα περισσότερα από 2.000 χρόνια που διήρκεσε ο Μινωικός πολιτισμός δεν έγιναν πόλεμοι ή άλλες συγκρούσεις. Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
ΕΝΑΣ ΤΑΥΡΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ Το κατεξοχήν σύμβολο της μινωικής θρησκείας, ο ταύρος, είχε ιερή, τελετουργική χρήση σχεδόν σε κάθε πολιτισμό της ανατολικής Μεσογείου ενώ κάποιοι ερευνητές διακρίνουν ανατολικές επιρροές ακόμη και στις σημαντικότερες θεότητες των Μινωιτών, τη θεά με τα υψωμένα χέρια και τη «θεά των όφεων» Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO
ΒΥΖΑΚΙΑ ΕΞΩ ΛΟΙΠΟΝ: H «μικρή» Θεά των Όφεων. Ειδώλιο από φαγεντιανή. Ανάκτορο Κνωσού, ιερά θησαυροφυλάκια. Νεοανακτορική Εποχή (γύρω στο 1600 π.Χ.).. Έξοχα δείγματα της μινωικής μικροπλαστικής αποτελούν τα δύο περίφημα αγαλματίδια που απεικονίζουν τη χθόνια μινωική θεά των όφεων, ίσως τη μητέρα θεά και την κόρη. Το μικρότερο από αυτά παριστάνει τη θεά όρθια, με ανασηκωμένα χέρια, να κρατάει από ένα φίδι στο καθένα. Φορεί το περίτεχνο μινωικό ένδυμα, το στενό περικόρμιο με μανίκια που αφήνει ακάλυπτο το πλούσιο στήθος, και το μακρύ φόρεμα που διαχωρίζεται σε επτά επάλληλα οριζόντια επίπεδα και καλύπτεται με κοντή ποδιά, ενώ στο κεφάλι φέρει χαμηλό περίτεχνο κάλυμμα, πάνω στο οποίο κάθεται ένας πάνθηρας. Η μορφή χαρακτηρίζεται από έλλειψη πλαστικότητας και οι σχετικά επίπεδες επιφάνειες ζωντανεύουν με τα εξωτερικά στοιχεία, όπως είναι το πλούσιο φόρεμα και το εντυπωσιακό κάλυμμα της κεφαλής. Στο σχεδόν τριγωνικό πρόσωπο κατέχουν εξέχουσα θέση τα μεγάλα, εκφραστικά μάτια, που μεταδίδουν όλη την ένταση της μορφής. Το ειδώλιο βρέθηκε μαζί με το δεύτερο, μεγαλύτερο της θεάς των όφεων και με πολλά ακόμη πολύτιμα αντικείμενα... Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO ___________________________ Οι λεζάντες των φωτογραφιών είναι από ποικίλες έγκυρες πηγές που σχετίζονται με το θέμα και από μια συνέντευξη του Γκάρεθ Όουενς στη LIFO ― του γλωσσολόγου που αποκάλυψε τα μυστικά του Δίσκου της Φαιστού.

ΒΥΖΑΚΙΑ ΕΞΩ ΛΟΙΠΟΝ: H «μικρή» Θεά των Όφεων. Ειδώλιο από φαγεντιανή. Ανάκτορο Κνωσού, ιερά θησαυροφυλάκια. Νεοανακτορική Εποχή (γύρω στο 1600 π.Χ.)... Παριστάνει τη θεά όρθια, με ανασηκωμένα χέρια, να κρατάει από ένα φίδι στο καθένα. Φορεί το περίτεχνο μινωικό ένδυμα, το στενό περικόρμιο με μανίκια που αφήνει ακάλυπτο το πλούσιο στήθος, και το μακρύ φόρεμα που διαχωρίζεται σε επτά επάλληλα οριζόντια επίπεδα και καλύπτεται με κοντή ποδιά, ενώ στο κεφάλι φέρει χαμηλό περίτεχνο κάλυμμα, πάνω στο οποίο κάθεται ένας πάνθηρας. Η μορφή χαρακτηρίζεται από έλλειψη πλαστικότητας και οι σχετικά επίπεδες επιφάνειες ζωντανεύουν με τα εξωτερικά στοιχεία, όπως είναι το πλούσιο φόρεμα και το εντυπωσιακό κάλυμμα της κεφαλής. Στο σχεδόν τριγωνικό πρόσωπο κατέχουν εξέχουσα θέση τα μεγάλα, εκφραστικά μάτια, που μεταδίδουν όλη την ένταση της μορφής. Το ειδώλιο βρέθηκε μαζί με το δεύτερο, μεγαλύτερο της θεάς των όφεων και με πολλά ακόμη πολύτιμα αντικείμενα... Φωτ.: Στάθης Τσαγκαρουσιάνος / LIFO ___________________________ Οι λεζάντες των φωτογραφιών είναι από ποικίλες έγκυρες πηγές που σχετίζονται με το θέμα και από μια συνέντευξη του Γκάρεθ Όουενς στη LIFO ― του γλωσσολόγου που αποκάλυψε τα μυστικά του Δίσκου της Φαιστού. 

Αρχαιολογία & Ιστορία

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Οι Βλάχοι της Ηπείρου δεν μιλούν πια βλάχικα

Αρχαιολογία & Ιστορία Οι Βλάχοι της Ηπείρου δεν μιλούν πια βλάχικα

2.12.2019
Αθήνα, 185 χρόνια πρωτεύουσα: 1η Δεκεμβρίου 1834 - 1η Δεκεμβρίου 2019

Αρχαιολογία & Ιστορία Αθήνα, 185 χρόνια πρωτεύουσα: 1η Δεκεμβρίου 1834 - 1η Δεκεμβρίου 2019

1.12.2019
Ένας γιγάντιος σωρός ερειπίων: Η Αθήνα μετά την Επανάσταση, από «χωριό» πρωτεύουσα

Αρχαιολογία & Ιστορία Ένας γιγάντιος σωρός ερειπίων: Η Αθήνα μετά την Επανάσταση, από «χωριό» πρωτεύουσα

1.12.2019
Ευφροσύνη Δοξιάδη: «Η καθημερινότητά μας, αγαπητέ, σπάνια αγγίζει την τελειότητα»

Αρχαιολογία & Ιστορία Ευφροσύνη Δοξιάδη: «Η καθημερινότητά μας, αγαπητέ, σπάνια αγγίζει την τελειότητα»

30.11.2019
Παραμονή Εισοδίων στην Ελευσίνα: Εκεί που η παγανιστική παράδοση συναντά τη χριστιανική

Αρχαιολογία & Ιστορία Παραμονή Εισοδίων στην Ελευσίνα: Εκεί που η παγανιστική παράδοση συναντά τη χριστιανική

20.11.2019
Ο αρχαιότερος φάρος του κόσμου βρίσκεται στην Ελλάδα

Αρχαιολογία & Ιστορία Ο αρχαιότερος φάρος του κόσμου βρίσκεται στην Ελλάδα

19.11.2019
Τι συνέβαινε στην Ελλάδα, στις τέχνες και τα γράμματα, τον ταραγμένο Νοέμβρη του 1973;

Αρχαιολογία & Ιστορία Τι συνέβαινε στην Ελλάδα, στις τέχνες και τα γράμματα, τον ταραγμένο Νοέμβρη του 1973;

17.11.2019
Φθινοπωρινό Δίον

Αρχαιολογία & Ιστορία Φθινοπωρινό Δίον

16.11.2019
Βασίλης Ραφαηλίδης: Στην πραγματικότητα δεν υπήρξε σοβαρή αντίσταση κατά της χούντας.

Αρχαιολογία & Ιστορία Βασίλης Ραφαηλίδης: Στην πραγματικότητα δεν υπήρξε σοβαρή αντίσταση κατά της χούντας.

16.11.2019
Tέσσερις χρυσές νεκρικές μάσκες κι ένα στεφάνι δάφνης στο Μουσείο της Πέλλας

Αρχαιολογία & Ιστορία Tέσσερις χρυσές νεκρικές μάσκες κι ένα στεφάνι δάφνης στο Μουσείο της Πέλλας

15.11.2019
5 Σχόλια
avatar
Νικος Νικολαιδης - ΣΦ 19.8.2019 | 04:29
Ευχαριστω για την πανεμορφη ξεναγηση, Σταθη. Καλο Καλοκαιρι.
avatar
Γράφων 19.8.2019 | 08:02
Ή μητρότητα είναι ο αρχέγονος γονιμικός ρόλος.

Και η μητρότητα δεν είναι καθόλου κοινωνικός ρόλος. Ό κοινωνικός ρόλος απορρέει από τη βιολογία. Βιολογικός είναι ο ρόλος της μητρότητας.
και όμως γυρίζει 19.8.2019 | 08:42
Ωραιότατες φωτογραφίες. Ποιός ο μεταφραστής των στίχων της Οδύσσειας;
avatar
NIKOS-NIKOS 19.8.2019 | 10:52
Η Κρήτη κατοικήθηκε ήδη από τη Νεολιθική εποχή .....
Εντούτοις η Κρήτη έχει κατοικηθεί και ευδοκιμήσει από την Παλαιολιθική εποχή.
Η "Μινωική αυτοκρατορία" είναι πολύ πρόσφατη.
https://www.tovima.gr/2017/09/01/science/apotypwmata-podiwn-stin-kriti-anatrepoyn-tin-istoria-mas/
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352409X17306259
https://archive.archaeology.org/1101/topten/crete.html

Πολύ καλές φωτογραφίες! Για όσους δεν έχουν την δυνατότητα επίσκεψης.
avatar
periklis76 20.8.2019 | 12:56
Μήπως μπορουμε να έχουμε την πηγή της μετάφρασης του Δίσκου της Φαιστού;

Ευχαριστώ