Τα ελληνικά περιοδικά που εξυμνούσαν τον Μεταξά και τον Μουσολίνι κατά τη διάρκεια του Πολέμου και της Κατοχής

Όταν μέρος της πνευματικής ηγεσίας του τόπου συμπορευόταν με την «ιδέα» του «τρίτου ελληνικού πολιτισμού» και με την υπεράσπιση της «νέας τάξης»

Η προπαγάνδα αποτελούσε το πιο βασικό όπλο του φασιστικού καθεστώτος του Ιωάννη Μεταξά, όσον αφορά στο φιλοτέχνημα του πορτρέτου του και στην διάχυση της ιδεολογίας του προς τον λαό. Προς αυτή την κατεύθυνση αποφασιστική ήταν η συμβολή των εκδόσεων και των θεαμάτων.

 

Και ενόσω ζούσε ο Μεταξάς και αμέσως μετά τον θάνατό του (πέθανε την 29η Ιανουαρίου 1941, τρεις μήνες μετά το «ΟΧΙ»), υπήρξαν έντυπα που επιχείρησαν να αναδείξουν το «έργο» του, προβάλλοντας το πρότυπο τού «αρχηγού-πατέρα», διαμορφώνοντας συγχρόνως μιαν εκδοχή της ελληνικότητας, που παρέπαιε ανάμεσα στην λατρεία της αρχαιότητας και την αναγέννηση της λαϊκής παράδοσης.

 

Έτσι λοιπόν, για να ριζώσει, να βλαστήσει και να επεκταθεί το συγκεκριμένο μύθευμα, το καθεστώς είχε την ανάγκη των πνευματικών ανθρώπων. Επιζητούσε, με άλλα λόγια, τη συμμετοχή των ταγών της πνευματικής ηγεσίας, η οποία, μέσω της παρουσίας αναγνωρισμένων λογοτεχνών, ποιητών, ζωγράφων, μουσουργών κ.λπ., θα προσέφερε στην «4η Αυγούστου» όλα εκείνα τα εχέγγυα και τις προϋποθέσεις, που θα καθιστούσαν «επικοινωνήσιμο» το μύθευμα του «τρίτου ελληνικού πολιτισμού».

 

Το πώς καταδέχονταν όλοι αυτοί οι άνθρωποι να συνυπάρχουν στο Νέον Κράτος με συγγραφείς και κείμενα τού τύπου «Το κοινωνικόν ζήτημα υπό το φως του Γερμανικού Εθνικοσοσιαλισμού» και «Ένας αποκαλυπτικός λόγος – Νεολαία της χθες και Νεολαία της σήμερον» είναι ένα θέμα που εγείρει σοβαρά ερωτήματα τόσο σε σχέση με το αμοραλιστικό πνεύμα της μεταξικής εποχής, όσο και με τις συγκεκριμένες ιδεολογικο-πολιτικές συγκροτήσεις των συγκεκριμένων ατόμων.

 

Το βασικό προπαγανδιστικό περιοδικό του καθεστώτος του Ιωάννη Μεταξά ήταν Το Νέον Κράτος (διευθυντής Άριστος Καμπάνης, επιτροπή συντάξεως Γεώργιος Μαντζούφας-Νικόλαος Κούμαρος), που κυκλοφορούσε από τον Σεπτέμβριο του 1937 (πρώτο τεύχος) έως τον Μάρτιο του 1941 (τεσσαρακοστό τρίτο τεύχος). Σε αυτό, δε, συνέβαλαν με την πένα τους και με την συμμετοχή τους στις σελίδες του πολλά γνωστά ονόματα, ήδη καθιερωμένα ή ίσως και ανερχόμενα.

 

Κατ' αρχάς ο ζωγράφος Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, που είχε φιλοτεχνήσει το σταθερό εξώφυλλο του περιοδικού (ίδιο σε όλα τα τεύχη). Πίσω η... παλαιά Ελλάς και μπροστά η σκαλωσιά και το χτίσιμο της νέας (με την σκαλωσιά να καλύπτει όλη τη χώρα).

 

Όπως μαθαίνουμε και από το βιβλίο του Γιώργου Ανδρειωμένου Η Πνευματική Ζωή υπό Επιτήρηση: Το Παράδειγμα του Περιοδικού Το Νέον Κράτος [Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, 2010] στο περιοδικό είχαν δώσει συνεργασίες τους ο λογοτέχνης Ιωάννης Γρυπάρης και ο φιλόλογος Παναγής Λεκατσάς (σε μεταφράσεις αρχαίων κειμένων), οι ποιητές Άγγελος Σικελιανός, Μιλτιάδης Μαλακάσης και Τέλλος Άγρας, η ποιήτρια Ρίτα Μπούμη-Παπά, ο ιστορικός, δημοσιογράφος και λογοτέχνης Διονύσιος Κόκκινος, ο ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και δημοσιογράφος Στέφανος Δάφνης, ο λογοτέχνης, μεταφραστής και διπλωμάτης Μαρίνος Σιγούρος και ακόμη, ανάμεσα σε άλλους (στην δοκιμιογραφία), ο κριτικός και ποιητής Κλέων Παράσχος, ο συγγραφέας, κριτικός και εκπαιδευτικός Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, ο παιδαγωγός, φιλόσοφος, θεολόγος και δοκιμιογράφος Ευάγγελος Παπανούτσος, ο συγγραφέας Πέτρος Χάρης, ο συνθέτης Γεώργιος Λαμπελέτ, ο λόγιος, ιστορικός και δημοσιογράφος Κώστας Καιροφύλας, ο φιλόλογος και γλωσσολόγος Αχιλλέας Τζάρτζανος, ο αρχαιολόγος Σπυρίδων Μαρινάτος και ο ιστορικός Νίκος Σβορώνος!

 

Το θεωρητικό περιοδικό της μεταξικής δικτατορίας Το Νέον Κράτος (τεύχος 8). Εξώφυλλο Νίκος Χατζηκυριάκος Γκίκας.
Το θεωρητικό περιοδικό της μεταξικής δικτατορίας Το Νέον Κράτος (τεύχος 19). Εξώφυλλο Νίκος Χατζηκυριάκος Γκίκας.

 

Τώρα, το πώς καταδέχονταν όλοι αυτοί οι άνθρωποι να συνυπάρχουν στο Νέον Κράτος με συγγραφείς και κείμενα τού τύπου «Το κοινωνικόν ζήτημα υπό το φως του Γερμανικού Εθνικοσοσιαλισμού» (υπό Δημοσθένη Σ. Στεφανίδου καθηγητού του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης) και «Ένας αποκαλυπτικός λόγος – Νεολαία της χθες και Νεολαία της σήμερον» (υπό Κ. Μανιαδάκη, Υφυπουργού της Δημοσίας Ασφαλείας) είναι ένα θέμα που εγείρει σοβαρά ερωτήματα τόσο σε σχέση με το αμοραλιστικό πνεύμα της μεταξικής εποχής, όσο και με τις συγκεκριμένες ιδεολογικο-πολιτικές συγκροτήσεις των συγκεκριμένων ατόμων.

 

TO NEON KΡΑΤΟΣ περιεχόμενα τεύχους 17, Ιανουάριος 1939

 

Λίγες μέρες μετά τον θάνατο του Ιωάννη Μεταξά (29 Ιανουαρίου 1941) κυκλοφορεί το γνωστό περιοδικό Νέα Εστία (#340, 15 Φεβρουαρίου 1941, διευθυντής Πέτρος Χάρης) με εξώφυλλο προσωπογραφία του, τίτλο «τεύχος αφιερωμένο στον Ιωάννη Μεταξά» και υπότιτλο «φίλο και προστάτη των γραμμάτων και των τεχνών»! Εντός του περιοδικού πλήθος συγγραφέων υμνεί τον νεκρό πλέον φασίστα-δικτάτορα, με κείμενα, ποιήματα και φιλοτεχνήσεις σκίτσων και πορτρέτων του.

 

Ανάμεσα στα ονόματα ο λογοτέχνης και δημοσιογράφος Κωστής Μπαστιάς («Ο Μεταξάς πριν έρθη στην εξουσία»), ο λογοτέχνης Παντελής Πρεβελάκης («Ο φιλότεχνος»), ο μουσουργός Μανώλης Καλομοίρης («Ο Ιωάννης Μεταξάς και η Ελληνική Μουσική»), η ηθοποιός Μαρίκα Κοτοπούλη («Ο Μεταξάς και το θέατρο»), ο ηθοποιός Αιμίλιος Βεάκης (με το ποίημα «Θρήνοι και κλάψες όχι, στη θανή σου»), ο συγγραφέας Μ. Καραγάτσης (με το κείμενο «Ο πρώτος δημοτικιστής πρωθυπουργός»), ο ηθοποιός, σκηνοθέτης και δάσκαλος της υποκριτικής Πέλος ΚατσέληςΟ Ιωάννης Μεταξάς και το "Άρμα Θέσπιδος"»), ο ζωγράφος Κωνσταντίνος Παρθένης (προσωπογραφία του Μεταξά) και διάφοροι άλλοι!! Σε πολλές περιπτώσεις το αποτέλεσμα δεν ξεφεύγει από το επικίνδυνα γελοίο...

 

ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, #340, 15 Φεβρουαρίου 1941

 

Κι ενώ οι Ιταλοί έχουν ηττηθεί σε πρώτο χρόνο, στα βουνά της Αλβανίας, κατά την διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου, με τον παράλληλο εξευτελισμό του Μουσολίνι να δίνει και να παίρνει στα μετόπισθεν («κορόιδο Μουσολίνι» και τα συναφή), μετά την πτώση της Κρήτης (Μάιος 1941) και την τριπλή κατοχή της Ελλάδας από τις δυνάμεις του Άξονα (Γερμανία, Ιταλία, Βουλγαρία), οι Ιταλοί και ο Μουσολίνι αρχίζει να αντιμετωπίζονται διαφορετικά από μερίδα της διανόησης. Τα αισθήματα αλλάζουν, για να μετατραπούν σιγά-σιγά από συμπαθείας έως και υμνητικά!

 

Και κάπως έτσι μέσα σ' αυτό το πλαίσιο θα κάνει την εμφάνισή της μια εφημερίδα το φθινόπωρο του 1941, το Κουαδρίβιο (διευθυντής Τελέσιο Ιντεράλντι, γραμματεύς συντάξεως Ιωάννης Σπ. Κουρούνης), που αυτοπροσδιοριζόταν ως η «Ελληνική έκδοση της καθημερινής εφημερίδας "Τίβερις" αφιερωμένη εις την ιταλο-ελληνικήν συνεργασίαν».

 

Δημοσίευμα στη Νέα Εστία.

 

Το Κουαδρίβιο, παρότι είχε περισσότερο λογοτεχνικό και πολιτιστικό περιεχόμενο, στα σχετικά πολεμικά / πολιτικά κείμενα υπερασπιζόταν τη «νέα τάξη» τού Μουσολίνι. Συνεργάτες του υπήρξαν, κατ' αναλογίαν με τις προηγούμενες περιπτώσεις, πολλοί επώνυμοι της εποχής. Να μερικοί: Φώτης Κόντογλου (λογοτέχνης και ζωγράφος), Μιχάλης Τόμπρος (γλύπτης και καθηγητής της ΑΣΚΤ), Αλέκος Λιδωρίκης (δημοσιογράφος, θεατρικός συγγραφέας), Φώτος Γιοφύλλης (ποιητής, δημοσιογράφος και ζωγράφος), Γρηγόριος Ξενόπουλος (μυθιστοριογράφος, δημοσιογράφος και θεατρικός συγγραφέας), Μιχαήλ Αργυρόπουλος (δικηγόρος, πολιτικός και ποιητής), Κώστας Φαλτάιτς (δημοσιογράφος, λαογράφος, λογοτέχνης), Μαριέττα Επτανησία (λογοτέχνιδα, ιστοριοδίφης, λαογράφος, πρωτοπόρος της γυναικείας χειραφέτησης), Κώστας Καιροφύλας, Μαρίνος Σιγούρος, Κλέων Παράσχος, Στέφανος Δάφνης κ.ά.

 

Και σ' αυτό το έντυπο οι υπογραφές των Ελλήνων, που αφορούσαν σε ποικίλων ειδών θέματα («Ο φουτουρισμός στην Ελλάδα» του Φ. Γιοφύλλη, «Ο Σανταρόζα και οι Έλληνες» του Α. Λιδωρίκη, «Το "Ελληνικόν Σχολείον Φλαγγίνη" στη Βενετία» του Φ. Γιοφύλλη κ.ά.) τυπώνονταν δίπλα σε υμνητικά άρθρα για τον Ντούτσε, τη φασιστική Ιταλία και το «μεγαλείο της νέας τάξης».

 

Ο Ντούτσε στην Ακρόπολη, Ιούλιος 1942.

 

Το Κουαδρίβιο θα βρεθεί σε... ύπατες στιγμές ελληνο-ιταλικής έξαρσης μετά την επίσκεψη του Μουσολίνι στην κατοχική Αθήνα (20 Ιουλίου 1942), φιλοξενώντας στο τεύχος τής 20ης Σεπτεμβρίου 1942, στο πρωτοσέλιδό του, την εξής ανακοίνωση: «Η επίσκεψις του Ντούτσε εις τας Αθήνας επροκάλεσε αισθήματα ευχαριστήσεως και ικανοποιήσεως εις τον ελληνικόν λαόν, ο οποίος διέκρινε εν τη παρουσία του επί της Ακροπόλεως εν σύμβολον κοινής κατανοήσεως μεταξύ των δύο λαών ανήκοντων αμφοτέρων εις τον μεσογειακόν πολιτισμόν, όστις τη ευγενεί αμίλλη ανεπτύχθη υπό των δύο λαών κατά το παρελθόν, και έγραψεν ενδόξους και λαμπράς σελίδας και ήδη θα είναι μία εγγύησις ισορροπίας και τάξεως εις τους κόλπους της νέας Ευρώπης.


Ευρισκόμενος κατά τας δυσκόλους σημερινάς στιγμάς επί κεφαλής του ελληνικού έθνους, πέποιθα ότι δια της επικρατήσεως πνεύματος ακαταλύτου δικαιοσύνης, εφ' ης αι Αθήναι και η Ρώμη ώφειλον άλλοτε την λαμπρότητά των, το ελληνικόν έθνος θα οδηγηθή εις ευτυχές μέλλον, μέσα εις την ατμοσφαίραν του κοινού μεσογειακού πολιτισμού των δύο εθνών».

[Ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως: Στρατηγός Τσολάκογλου]

 

Τώρα, σε ποιους ακριβώς προκάλεσε «αισθήματα ευχαριστήσεως και ικανοποιήσεως» η επίσκεψη του Μουσολίνι στην Αθήνα, δεν είναι δα και τόσο δύσκολο να το φανταστούμε...

 

ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, #340, 15 Φεβρουαρίου 1941

 

Το ποίημα του Αιμίλιου Βεάκη για τον Ιωάννη Μεταξά δημοσιευμένο στη Νέα Εστία.

 

Δημοσίευμα στο περιοδικό Το Νέον Κράτος.

 

Κουαδρίβιο, 20 Σεπτεμβρίου 1942.jpg

 

Κουαδρίβιο, 10 Μαρτίου 1943.

 

Τα περιεχόμενα του περιοδικού ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, #340, 15 Φεβρουαρίου 1941

 

 

ΛΗΔΑ, ΣΠΥΡΟΣ - Ο ΜΑΥΡΑΓΟΡΙΤΗΣ

Αρχαιολογία & Ιστορία
ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Περσέπολις 1971: To φαραωνικό πάρτι του Σάχη της Περσίας που κατέληξε στην ατιμωτική εξορία του

Αρχαιολογία & Ιστορία Περσέπολις 1971: To φαραωνικό πάρτι του Σάχη της Περσίας που κατέληξε στην ατιμωτική εξορία του

13.12.2019
Ακόμη και η λίστα για ψώνια του Μιχαήλ Αγγελου είναι σαν έργο τέχνης

Αρχαιολογία & Ιστορία Ακόμη και η λίστα για ψώνια του Μιχαήλ Αγγελου είναι σαν έργο τέχνης

11.12.2019
Οι Βλάχοι της Ηπείρου δεν μιλούν πια βλάχικα

Αρχαιολογία & Ιστορία Οι Βλάχοι της Ηπείρου δεν μιλούν πια βλάχικα

2.12.2019
Αθήνα, 185 χρόνια πρωτεύουσα: 1η Δεκεμβρίου 1834 - 1η Δεκεμβρίου 2019

Αρχαιολογία & Ιστορία Αθήνα, 185 χρόνια πρωτεύουσα: 1η Δεκεμβρίου 1834 - 1η Δεκεμβρίου 2019

1.12.2019
Ένας γιγάντιος σωρός ερειπίων: Η Αθήνα μετά την Επανάσταση, από «χωριό» πρωτεύουσα

Αρχαιολογία & Ιστορία Ένας γιγάντιος σωρός ερειπίων: Η Αθήνα μετά την Επανάσταση, από «χωριό» πρωτεύουσα

1.12.2019
Ευφροσύνη Δοξιάδη: «Η καθημερινότητά μας, αγαπητέ, σπάνια αγγίζει την τελειότητα»

Αρχαιολογία & Ιστορία Ευφροσύνη Δοξιάδη: «Η καθημερινότητά μας, αγαπητέ, σπάνια αγγίζει την τελειότητα»

30.11.2019
Παραμονή Εισοδίων στην Ελευσίνα: Εκεί που η παγανιστική παράδοση συναντά τη χριστιανική

Αρχαιολογία & Ιστορία Παραμονή Εισοδίων στην Ελευσίνα: Εκεί που η παγανιστική παράδοση συναντά τη χριστιανική

20.11.2019
Ο αρχαιότερος φάρος του κόσμου βρίσκεται στην Ελλάδα

Αρχαιολογία & Ιστορία Ο αρχαιότερος φάρος του κόσμου βρίσκεται στην Ελλάδα

19.11.2019
Τι συνέβαινε στην Ελλάδα, στις τέχνες και τα γράμματα, τον ταραγμένο Νοέμβρη του 1973;

Αρχαιολογία & Ιστορία Τι συνέβαινε στην Ελλάδα, στις τέχνες και τα γράμματα, τον ταραγμένο Νοέμβρη του 1973;

17.11.2019
Φθινοπωρινό Δίον

Αρχαιολογία & Ιστορία Φθινοπωρινό Δίον

16.11.2019
6 Σχόλια
avatar
Γράφων 29.10.2019 | 14:44
Όχι.

Το καθεστώς του Μεταξά ΔΕΝ ήταν φασιστικό. Αυτό δεν το λέω εγώ. Το λένε σύγχρονοί του αναλυτές.
https://tinyurl.com/y2pwg93u

Και εννοείται ότι σύγχρονοι του σήμερα ιστορικοί έχουν την ίδια άποψη. Ότι το καθεστώς ΔΕΝ ήταν φασιστικό.
https://www.youtube.com/watch?v=Knq4KweEcrs Πηγή: www.lifo.gr

Εκτός αν εννοούμε φασιστικό ότι (α) ήταν κατά του κομμουνισμού και (β) δεν διεξήγαγε εκλογές για τέσσερα χρόνια. Μετά δηλαδή το πέρας της νομίμου πρωθυπουργίας του Μεταξά.

Η συμμετοχή στην ΕΟΝ ήταν προαιρετική. Όπως και στην ΕΠΟΝ που έγινε λίγο μετά. Εκτός αν εννοούμε φασισμό ότι οι κομμουνιστές διώκονταν με τον νόμο του Βενιζέλου. Τότε θα πρέπει να πούμε και τον Βενιζέλο φασίστα όμως. Εκτός αν περιμέναμε ο Μεταξάς, που έβλεπε τον πόλεμο να έρχεται, να αφήσει τους κομμουνιστές στο στράτευμα να κάνουν ό,τι κάναν στο μικρασιατικό μέτωπο. Να μοιράζουν εφημερίδες που να λένε ότι η Ελλάδα ασκεί ιμπεριαλιστική πολιτική και να τάζουν εδάφη της χώρας σε βόρειους γείτονες.

Αυτό άλλαξε ο Μεταξάς στο ιδιώνυμο του Βενιζέλου και είχε την κάλυψη και λοιπών δημοκρατικών όπως ο Θεμιστοκλής Σοφούλης και ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου (https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CE%B4%CE%B9%CF%8E%CE%BD%CF%85%CE%BC%CE%BF). Δεν άφησε τους κομμουνιστές να τάζουν κομμάτια της εθνικής επικράτειας σε γείτονες όπως κάναν επί Βενιζέλου και ξανάκαναν μετά με την 5η Ολομέλεια.

Το ΚΚΕ τότε ΔΕΝ είχε αποκηρύξει τον ένοπλο αγώνα και άμεσα εκτελούσε εντολές της Κομιντέρν. Η πραγματικότητα τότε δεν ήταν αυτή που δημιουργήθηκε μετά το 1974 σε κλίμα εθνικής συμφιλίωσης. Να πούμε ότι η στάση του ελληνικού ΚΚ λειτούργησε ως πάραδειγμα προς αποφυγή σε όλες της χώρες της δυτικής Ευρώπης μεταπολεμικά.

Γενικά κάνουμε τεράστια κουβέντα για το τι ήταν ο Μεταξάς και όχι για το τι έκανε... Ο Μεταξάς δεν ήταν ένας απαίδευτος καραβανάς σαν τους συνταγματάρχες 40 χρόνια μετά. Μέσα σε μια 4ετία είχε έργο που πολλές κυβερνήσεις θα ζήλευαν.
avatar
Μαύρος Γάτος 29.10.2019 | 17:53
"Η συμμετοχή στην ΕΟΝ ήταν προαιρετική."

Όπως μας έλεγαν και οι αξιωματικοί στον στρατό : "σε χρίζω εθελοντή για την τάδε αγγαρεία"...
avatar
Γράφων 30.10.2019 | 07:46
Δεν αναφέρομαι σε εσένα αλλά στον ιστορικό χρόνο του Μεταξά.

Δεν νομίζω ότι δικαιούνται να μιλάνε για προαιρετικοτητες όσοι κάναν παιδομαζωματα. Αυτά τα παιδιά δεν τα ρώτησε κανείς αν θέλαν να μεγαλώσουν στη Ρουμανία ή στο Ουζμπεκιστάν.

Και πάλι, αυτό εδώ πάει σε εσένα, οι πηγές είναι εκεί. Έχεις δικαίωμα να ειρωνευτείς ή να κάνεις πλάκα. Όπως όλοι όσοι αρνούνται την πραγματικότητα.

Δεν σημαίνει ότι είναι καλό χιούμορ. Είναι χιούμορ μπάλα στα περιστέρια.
Φώντας Τρούσας 29.10.2019 | 18:56
>>Το καθεστώς του Μεταξά ΔΕΝ ήταν φασιστικό<<

Ούτε ο Πλεύρης και ο Μιχαλολιάκος είναι φασίστες (γέλια):

«Είμαι λοιπόν υποχρεωμένος να επαναλάβω και εδώ εκείνο που έχω αναφέρει αλλού. Ότι δηλαδή εμείς υποστηρίζουμε τον εθνικοσοσιαλισμό της 4ης Αυγούστου και τίποτε παραπάνω».
(Κωνσταντίνος Πλεύρης, από το βιβλίο του «Αντιδημοκράτης»)

«Εμείς ήμασταν το καθεστώς εκείνο το οποίο εμείς εκφράζουμε ιδεολογικά, το καθεστώς της 4ης Αυγούστου του Ιωάννη Μεταξά».
(Νίκος Μιχαλολιάκος, ΣΚΑΪ, 24/10/2012)
avatar
Γράφων 29.10.2019 | 21:05
Αναφέρθηκα σε σύγχρονες πηγές του Μεταξά. Όπως τις αναφέρει το wiki. Όχι δόντι λέγεται στις ειδήσεις σήμερα.

Μας ενδιαφέρουν οι πηγές ή οι ιδέες μας;

Εσείς θέλετε να μιλήσουμε για τη ΧΑ ή για τον Μεταξά;
avatar
Μαύρος Γάτος 29.10.2019 | 16:09
Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,
τούτο προσπάθησε τουλάχιστον
όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις