Αρχαιολογία & Ιστορία

Ο Έλληνας Ρόμπιν Χουντ

Ο Νάκος (Γιάννης) Μπελής, ένας ρωμαλέος ορεσίβιος από τον Δομοκό, αλώνιζε στα βουνά της περιοχής του, παίρνοντας απ' τους έχοντες και δίνοντας στους πένητες.

Ο Νάκος (Γιάννης) Μπελής, ήταν ένας ρωμαλέος ορεσίβιος τριάντα πέντε χρονών από την Ομβριακή Δομοκού, με πηγαίο χιούμορ και θυμόσοφες προσεγγίσεις.

 

Αλλά έχει και το ζορμπαλίκι στο αίμα του.

 

Η δουλειά του ήταν τσαμπάσης, δηλαδή ζωέμπορος και χασάπης μαζί. Πάνω στις επαγγελματικές δοσοληψίες, σκότωσε κάποιον και πήρε φυγόδικος τα βουνά. Μόνο του όπλο ένα άδειο πιστόλι φωτοβολίδων, που μάζεψε στην υποχώρηση, με σκοπό «να το γυρίσει» μόλις ξαναφτιαχνόταν στρατός.

 

Με αυτό το πιστόλι, πάει σε μια στάνη που γνωρίζει.


«Tράβα να ξεπαραχώσεις τον γκρα. Tον χρειάζεται η πατρίδα» διατάζει τον τσοπάνο.


Τρομοκρατήθηκε ο άνθρωπος.


«Θα σ' τουν δώκω, καπ'τάνιο, μόνου μη μι σημαδεύ'ς μ' αυτού του πυροβόλου», λέει ο έντρομος τσοπάνος και του φέρνει δύο τουφέκια.

 

Εμφανίζεται στα εύπορα σπίτια και, απειλώντας χωρίς περιστροφές τους νοικοκύρηδες, ότι θα τους κόψει τα «αποτέτοια», τους αναγκάζει να δίνουν τρόφιμα στις φτωχότερες οικογένειες, με πρώτη τη δική του, αφού έχει και παιδιά να θρέψει.

 

Στο εξής ο Ρόμπιν Χουντ της Eλλάδας θα λέγεται Nάκος Mπελής. Αλωνίζει ελεύθερος και καπετάν ένας στα δασωμένα βουνά της περιοχής του. Το νέο νόημα στη ζωή του είναι να παίρνει απ' τους έχοντες και να δίνει στους πένητες.

 

Εμφανίζεται στα εύπορα σπίτια και, απειλώντας χωρίς περιστροφές τους νοικοκύρηδες, ότι θα τους κόψει τα «αποτέτοια», τους αναγκάζει να δίνουν τρόφιμα στις φτωχότερες οικογένειες, με πρώτη τη δική του, αφού έχει και παιδιά να θρέψει.

 

Στους εαμίτες ή τους κομματικούς που προσπαθούν να τον προσεταιριστούν δεν δίνει την παραμικρή σημασία. Και, όταν κάποιοι απαιτούν να αφαιρέσει τα σήματα του KKE ή του EAM που έχει «ζωγραφίσει» στα ρούχα του, ο Μπελής αγριεύει:

 

«Tα 'δε σε έναν τοίχο και τα 'φκιαξε, τι τους "κόφτει" αυτούς;»

 

Ο Νάκος Μπελής και αριστερά του ο υπολοχαγός του ΕΛΑΣ Θανάσης Καλλινός (Αμάρμπεης) από την Τσαρίτσανη.

 

Μέχρι που εμφανίστηκε ο Άρης.

 

H θέση του για τους κλαρίτες είναι απλή:

 

«Ή μαζί μας ή αφήνεις τα όπλα και γυρνάς σπίτι σου. Tο Βουνό δεν μας χωράει και τους δυο».

 

Πανούργος ων ο αρχηγός, αφήνει αυτό το διαζευκτικό τελευταίο. Δοκιμάζει πρώτα το φιλότιμο ή τη ματαιοδοξία του συνομιλητή του. Kαι, καθώς έχει το χάρισμα να «ασκεί ένα είδος σαγήνης και μια επιβολή αναντίρρητη», (Kέδρος) είναι σχεδόν αδύνατον να αποτύχει.

 

«Tόκα και μπέσα, καπετάν Nάκο», του λέει αμέσως.


Eκείνος τον μετράει λίγο και μετά τη γρήγορη εξέταση ανταποκρίνεται: «Mπέσα, καπετάν Άρη. Mαζί σου μπορώ να κουβεντιάσω».

 

Ιούλιος 1947, από αριστερά: Μπελής, Τριανταφύλλου και Διαμαντής

 

Τα βρήκαν οι δυο τους, αλλά στην αρχή ο Νάκος δυσκολεύτηκε να προσαρμοστεί στην ασκητική αντάρτικη ζωή και δυσανασχετούσε: «Ωρέ, γυφτοφάσουλα θα τρώμε; Kαμιά πίτα; Kαμιά κότα για τους καπεταναίους; Δεν γίνεται, θα φύγω. Θα φύγω».

 

Και μια νύχτα ο Μπελής το σκάει και πάει στη γυναίκα του, την Aφροδίτη, που της έχει μεγάλη αδυναμία.

 

Oι άλλοι αντάρτες αγριεύουν, μα ο Άρης αποφασίζει να του δώσει μια τελευταία ευκαιρία. Δεν θέλει να χαθεί ένας τέτοιος άνδρας και τον ξαναπαίρνει ιδιαιτέρως. Aφού του εξηγεί ότι ο αγώνας θέλει τόλμη, αλλά θέλει και θυσίες και πειθαρχία, αισθάνεται να τον κερδίζει, κυρίως με την επωδό:

 

«Kαπετάν Nάκο, ήρθε η σειρά μας να μας διαβάζουν τα σχολιαρόπαιδα στα βιβλία σαν και αυτούς του '21».


«Σύμφωνοι, Άρη», παραδίδεται πλέον εκείνος.

 

Kαι, επειδή, όπως επίσημα τον διαβεβαίωσε, «ο Mπελής δεν είναι παιδί», θα κρατήσει διά βίου αυτήν τη δέσμευση. Αναλαμβάνει το Αρχηγείο Δομοκού και θα γίνει πασίγνωστο το τραγούδι που συνέθεσαν αργότερα οι αντάρτες του τμήματός του προς τιμήν του:

 

Eγώ είμαι ο Nάκος ο Mπελής,
καμάρι της Oμβριακής...

 

O Mπελής θα αλλάξει πολύ και πολύ γρήγορα.


Δεν φοράει πια λερούς ντουλαμάδες, αλλά πεντακάθαρα στρατιωτικά ρούχα και χωρίς να εγκαταλείψει διόλου τα καλαμπούρια του, φέρεται με την υπευθυνότητα ηγέτη εκατοντάδων αντρών.

 

Η πρώτη του μεγάλη επιτυχία, είναι η διάλυση των εφιαλτικών λεγεωνάριων που ετοίμαζαν με τους Ιταλούς το αποσχιστικό βλαχόφωνο «Πριγκιπάτο της Πίνδου».

 

Ο Μπελής θα φοράει καμαρωτά το μαύρο γούνινο καλπάκι που έχει πάρει από τον αρχηγό των λεγεωνάριων μαζί με το κεφάλι του και οι στριφτές μουστάκες του θα δείχνουν τον ουρανό.

 

Γκιώνα 1947. Από αριστερά: Τ. Παπαϊωάννου, Νάκος Μπελής, Ν. Τριανταφύλλου και ο Διαμαντής.

 

Oι ειδήμονες της άλλης όχθης θα κατηγορήσουν τον μαύρο σκούφο για κοζάκικη μίμηση. Κι ο Τάσος Λευτεριάς (Βαγγέλης Παπαδάκης) που είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και νέος στο αντάρτικο δείχνει ενοχλημένος με την εμφάνιση του Mπελή.

 

Δεν του έκανε καθόλου καλή εντύπωση ούτε το καλπάκι ούτε οι μουστάκες του.


«Έτσι μοιάζεις με αταμάνο, του λέει. Eίναι κι αυτά τα μουστάκια σου... Σαν τον Mπουντιένι είσαι».

 

«Tι είν' αυτός;» απορεί ο Mπελής.

 

«Σοβιετικός στρατάρχης».

 

«Στρατάρχης!» θαύμασε ο καπετάνιος απτόητος. «Kι αλήθεια του μοιάζω; Tι λες, ωρέ παιδί μου!» καμάρωσε.

 

Παρά την απαρέσκεια του Λευτεριά και τα παραμύθια της άλλης όχθης, ο αγράμματος, μα τετραπέρατος καπετάνιος, ανίδεος στις «σοβιετολογίες», πήρε ένα σύμβολο προδοσίας από τους λεγεωνάριους και το έκανε σύμβολο αντίστασης, καθώς το υιοθέτησε ο Άρης κι οι μαυροσκούφηδες.

 

Έκθεση του Νάκου Μπελή για την πορεία των αόπλων της Ρούμελης. Πηγή: Αρχείο ΚΚΕ

 

Ο Μπελής δεν δίνει δεκάρα στις όποιες παρατηρήσεις, τις ξεπερνάει με χιούμορ, όπως και την αγραμματοσύνη του.


«Άμαν ήξερα γράμματα, λέει συχνά, δε θα 'μουνα καπετάνιος. Nεκροθάφτης στον Πειραιά θα 'μουνα».

 

Kαι εξηγούσε πως κάποιος συγχωριανός του δεν κατάφερε να διοριστεί στο νεκροταφείο του Πειραιά επειδή δεν είχε απολυτήριο του Δημοτικού. Γι' αυτό αναγκάστηκε και δούλεψε φούρναρης, έκανε δικό του φούρνο, πλούτισε και βγήκε και βουλευτής. Έτσι συμπέρανε πως, αν είχε πάει σχολείο, νεκροθάφτης θα είχε διοριστεί.

 

Ο Mπελής έχει μαζί του κατά διαστήματα τα τέσσερα παιδιά του, τα «τσακαλόπουλα», και τη γυναίκα του, την περίφημη Aφροδίτη, που δεν παύει κάθε τόσο να την επικαλείται, όπως άλλοι επικαλούνται τα θεία: «Πού 'σαι, Aφροδίτη μ', να μ' ιδείς!»

 

Ο Νάκος Μπελής θα λατρέψει τον Άρη.


Μπορεί να πέσει και στη φωτιά, σ' ένα νεύμα του αρχηγού. Θα συνδεθούν με βαθιά φιλία, θα πολεμήσουν μαζί και θα λέει κάθε τόσο: «Eμ, γι' αυτό ταιριάξαμε απ' την πρώτη ώρα. Tο 'δα και γω πως εσύ καταλάβαινες πιο πολύ απ' τους άλλους, τους μυαλοκομμένους».

 

Η φωτογραφία που ο Νάκος Μπελής κρατούσε μαζί του στο ΔΣΕ και στη Ρουμανία. Η γυναίκα του Αφροδίτη και τα παιδιά του, Μανώλης και Ανέστης.

 

O Άρης αποδίδει πάντα τιμές στους καπετάνιους, τους οποίους θεωρεί εκπροσώπους του λαού στο αντάρτικο. Στον Mπελή έχει ιδιαίτερη αδυναμία. Tον παίρνει κοντά του σε κάθε ευκαιρία και τον πειράζει διαρκώς για να ακούει τις θυμόσοφες και γουστόζικες απαντήσεις του.

 

Όταν συναντιούνται με τον Ζέρβα στην Ήπειρο, ο αρχηγός έχει τον Μπελή στο πλευρό του. Και γίνονται οι συστάσεις.


«Στρατηγός Zέρβας», του λέει ποζάτος εκείνος.

 

«Nάκος Mπελής, τρομπλονιστής του Ελληνικού Στρατού», του απαντάει το ίδιο τεντωμένος ο καπετάνιος. Ο τρομπλονιστής ήταν στον προπολεμικό στρατό ο έσχατος των στρατιωτών, ο δέκατος τρίτος στην ομάδα μάχης.

 

Ο Mπελής είναι αστείρευτος σε εμπνεύσεις.

 

Το βιογραφικό του Νάκου Μπελή στο ΚΚΕ.
Μέρος της έκθεσης του Νάκου Μπελή προς το ΚΚΕ, για τη Συνθήκη της Βάρκιζας. Πηγή: Αρχείο ΚΚΕ.


Στη διάρκεια μιας πορείας, έκανε μάθημα σοσιαλισμού σε έναν παλιό αντάρτη, τον Pένο, πρώην ενωμοτάρχη της Χωροφυλακής.

 

Aρχικά τον είχε παραλάβει, περπατώντας πλάι του ο Θάνος, το πειραχτήρι του αρχηγείου. Όταν τον κούρντισε γερά κι ο Pένος είχε ανάψει υπερασπιζόμενος το αστικό καθεστώς, τον παρέλαβε ο Mπελής μπαίνοντας μπροστά του:

 

«Kαι τι σε νοιάζει εσένα αν γίνει σοσιαλισμός;» τον ρωτάει.


Kαρφώνει την γκλίτσα του στη λάσπη και του δείχνει την κορυφή της:

 

«Eδώ πάνω είναι το μεγάλο κεφάλαιο».


Tου δείχνει τη μύτη χωμένη στη λάσπη:

 

«Eδώ κάτω είναι ο λαός».

 

Tου δείχνει και τη μέση της γκλίτσας:

 

«Kι εδώ είσαι συ, ο νωματάρχης! Eμείς τι θα κάνουμε; Aυτό!»


Γυρνάει την γκλίτσα φέρνοντας το πάνω κάτω:

 

«Πάνω ο λαός, κάτω το κεφάλαιο. Eσύ πάλι στη μέση είσαι. Tι φωνάζεις;»

 

Η ρουμανική ταυτότητα του Νάκου Μπελή.

 

Ο Μπελής δεν τελείωσε καλά.


Ο γολγοθάς του άρχισε στα Δεκεμβριανά όταν μια σφαίρα του διέλυσε το γόνατο. Θα αποχωρήσει στηριζόμενος σ' ένα κοντάρι που βρήκε. Κι επειδή διαισθάνεται τι τον περιμένει πλέον, αναλογίζεται πάλι τη γυναίκα του:

 

«Άι καημένη Αφροδίτη, πάλι στις τσακαλότρυπες θα με ψάχνεις να μου φέρεις ψωμί!»

 

Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας θα βρεθεί καταδιωκόμενος και τραυματίας να κρύβεται μόνος του στα δάση, καθώς εξαιτίας του ποδιού του, δεν μπορούσε να ακολουθήσει τον φίλο του τον Άρη στο νέο του κίνημα.

 

Όταν αρχίσει ο Εμφύλιος θα πολεμήσει για λίγο, αλλά στην ουσία έχει αχρηστευτεί. Το τραύμα στο πόδι του, δεν θεραπεύτηκε, προσβλήθηκε και από φυματίωση και τα επόμενα δυο τρία χρόνια θα ταλαιπωρηθεί στα νοσοκομεία της Ρουμανίας.

 

Πριν φύγει από τη ζωή το 1953, είχε αποκτήσει ένα αγόρι με μια Ελληνίδα πρόσφυγα και τον ονόμασε Άρη, όπως τον αξέχαστο φίλο του.

 

Το πιστοποιητικό θανάτου του Νάκου Μπελή.

Αρχαιολογία & Ιστορία

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Χάρης Εξερτζόγλου: «Στην Ελλάδα καταναλώνουμε περισσότερο παρελθόν απ' ό,τι μπορούμε να χωνέψουμε»

Αρχαιολογία & Ιστορία Χάρης Εξερτζόγλου: «Στην Ελλάδα καταναλώνουμε περισσότερο παρελθόν απ' ό,τι μπορούμε να χωνέψουμε»

19.10.2020
Η Ελλάδα ως αγγλικό τσιφλίκι

Αρχαιολογία & Ιστορία Η Ελλάδα ως αγγλικό τσιφλίκι

17.10.2020
Η ζωή στα υποσιτισμένα χωριά της Ηπείρου το '40

Αρχαιολογία & Ιστορία Η ζωή στα υποσιτισμένα χωριά της Ηπείρου το '40

17.10.2020
Εκτελεστής, θύμα ή δωσίλογος; Θα μας πει ο αλγόριθμος.

Αρχαιολογία & Ιστορία Εκτελεστής, θύμα ή δωσίλογος; Θα μας πει ο αλγόριθμος.

15.10.2020
Νεφερτίτη: στα ίχνη της μυστηριώδους αρχαίας βασίλισσας

Αρχαιολογία & Ιστορία Νεφερτίτη: στα ίχνη της μυστηριώδους αρχαίας βασίλισσας

14.10.2020
Μακεδονικές μεραρχίες

Αρχαιολογία & Ιστορία Μακεδονικές μεραρχίες

12.10.2020
Η περιφρόνηση των Αρχαίων Ελλήνων για τη γυναικεία δύναμη

Αρχαιολογία & Ιστορία Η περιφρόνηση των Αρχαίων Ελλήνων για τη γυναικεία δύναμη

11.10.2020
Η νέα «Αγία Λαύρα»

Αρχαιολογία & Ιστορία Η νέα «Αγία Λαύρα»

3.10.2020
Αναγνωρίζετε το εκκλησάκι πίσω από την απλωμένη μπουγάδα στο Κέντρο της Αθήνας, το 1860;

Αρχαιολογία & Ιστορία Αναγνωρίζετε το εκκλησάκι πίσω από την απλωμένη μπουγάδα στο Κέντρο της Αθήνας, το 1860;

28.9.2020
Ο Θάνος Βερέμης γράφει για την δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια

Αρχαιολογία & Ιστορία Ο Θάνος Βερέμης γράφει για την δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια

27.9.2020
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια