Όλοι έχουμε δει συμπολίτες μας τόσο απορροφημένους στην οθόνη του smartphone τους που καταλήγουν να πέφτουν πάνω σε άλλους, σε κολόνες, περνούν απρόσεκτα τις διαβάσεις κ.λπ.
Αθήνα

Βαδίζω και παραμιλώ: Πώς τα κινητά αλλάζουν τον τρόπο που κινούμαστε στην πόλη

Από την ιδιωτικοποίηση του δημόσιου χώρου ως τα τροχαία ατυχήματα

Η είδηση καταγράφηκε τον Αύγουστο, όμως μοιάζει να είναι βγαλμένη από το μέλλον. Στο Μάντσεστερ δημιούργησαν μια ειδική λωρίδα κυκλοφορίας για τους πεζούς που περπατάνε χρησιμοποιώντας το κινητό τους, προφανώς πιο αργά και απρόσεκτα από τους υπόλοιπους πεζούς. Το φαινόμενο βεβαίως δεν περιορίζεται στη βρετανική μεγαλούπολη, όλοι έχουμε δει συμπολίτες μας τόσο απορροφημένους στην οθόνη του smartphone τους που καταλήγουν να πέφτουν πάνω σε άλλους, σε κολόνες, περνούν απρόσεκτα τις διαβάσεις κ.λπ.

 

Η αλήθεια είναι ότι μάλλον δεν έχουμε φθάσει ακόμα σε αυτό το επίπεδο. Η λωρίδα για τους πεζούς με τα έξυπνα κινητά στο Μάντσεστερ ήταν απλώς μια 24ωρη προωθητική ενέργεια ενός ηλεκτρονικού πολυκαταστήματος, το σκεπτικό όμως πίσω από αυτή εδράζεται σε πραγματικά στοιχεία. Σύμφωνα με έρευνα του πολυκαταστήματος σε 1.500 ερωτηθέντες, το 70% απάντησε ότι περπατάει και στέλνει μηνύματα τακτικά, ενώ ένα 38% παραδέχθηκε ότι έχει πέσει πάνω σε άλλον πεζό, ενώ χρησιμοποιούσε το κινητό.

 

H εντατική χρήση των έξυπνων κινητών στους δημόσιους χώρους μειώνει τη σημασία των τελευταίων στην ανάπτυξη των ανθρώπινων κοινοτήτων.

 

Ψάχνοντας για κάποια συγκρίσιμα στοιχεία από την ελληνική πραγματικότητα ανακάλυψα τη διπλωματική εργασία της Μαρίας Ήλια Ροπακά, η οποία ήταν η πρώτη που ασχολήθηκε με το φαινόμενο και ειδικά με το κομμάτι της διέλευσης από διαβάσεις, το οποίο ενέχει και τους μεγαλύτερους κινδύνους για τους πεζούς. Για τις ανάγκες της έρευνας βιντεοσκόπησε τρία σηματοδοτούμενα σημεία στην Αθήνα και συγκεκριμένα σε Ακαδημίας, Ιπποκράτους, Σκουφά και απέδειξε επιστημονικά αυτό που πάνω-κάτι φαντάζονται όλοι. Ότι δηλαδή «σε υψηλό κυκλοφοριακό φόρτο πεζών, η χρήση κινητού οδηγεί σε μείωση της ταχύτητας των πεζών, ανεξαρτήτως ηλικίας, καθώς και σε αύξηση της πιθανότητας εμπλοκής τους σε ατύχημα με διερχόμενο όχημα. Επιπλέον, προέκυψε ότι η απόσπαση προσοχής λόγω αποστολής μηνυμάτων ή πλοήγησης στο διαδίκτυο επιδρά αρνητικά στα κύρια χαρακτηριστικά κυκλοφορίας και ασφάλειας των πεζών».

 

Στη διπλωματική εργασία της κα. Ροπακά αλιεύουμε και κάποια άλλα ενδιαφέρουσα και σχετικά στοιχεία. «Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ERSO, 2019), υπολογίζεται ότι το έτος 2017 καταγράφηκαν 5.220 θάνατοι πεζών οφειλόμενοι σε οδικά ατυχήματα, αριθμός που αποτελεί το 21% του συνόλου των θανάτων εξαιτίας των οδικών ατυχημάτων. [...] Σημειώνεται ότι στην Ελλάδα παρουσιάζεται, κατά κύριο λόγο, σταδιακή μείωση αυτού του αριθμού με το 2017 να καταγράφονται 118 θάνατοι, που υποδεικνύει μείωση του αριθμού των θανάτων πεζών κατά 52% για τη δεκαετία 2008- 2017 (CARE, 2019). Τέλος, αξιοσημείωτο κρίνεται το γεγονός πως το 15% των θανάτων των πεζών οφείλεται αποκλειστικά σε δική τους λανθασμένη ενέργεια».

 

Ως τώρα έχουμε μιλήσει για μια αρνητική συνέπεια της χρήσης των κινητών, τον ρόλο τους δηλαδή σε οδικά δυστυχήματα, όμως υπάρχει και μια θετική διάσταση. Ειδικοί επιστήμονες και κρατικές υπηρεσίες με αντικείμενο τον αστικό σχεδιασμό μπορούν να επωφεληθούν σε μεγάλο βαθμό από τα βασικά δεδομένα –πού εκπέμπουν και πόσα– των κινητών και να «δουν» γρήγορα και φθηνά, σε αντίθεση με τα παραδοσιακά ερευνητικά εργαλεία, πώς ξεδιπλώνεται η αστική δυναμική. Παρόμοιες πληροφορίες είναι ζωτικής σημασίας για παράδειγμα σε περιπτώσεις χάραξης νέων γραμμών σε μέσα μαζικής μεταφοράς ή όταν χρειάζεται να επαναπροσδιοριστούν οι χρήσεις γης σε έναν δήμο.

 

Επικοινωνία με ξένους και παρατηρητικότητα λείπουν στους χρήστες των έξυπνων κινητών που έχουν συνηθίσει να εξερευνούν την πόλη με προδιαγεγραμμένη πορεία στην οθόνη τους.

 

Η Γάνδη βρίσκεται στην πρωτοπορία αυτής της «έξυπνης» υποδομής, χρησιμοποιώντας μερικές ήδη υπάρχουσες εφαρμογές smartphone. Η βελγική πόλη είναι από τις πρώτες στην Ευρώπη που συμμετέχουν στο πρόγραμμα Waze Connected Citizens, το οποίο επιβλέπει τη μεταφορά real time πληροφοριών για την κατάσταση στους δρόμους των πόλεων από τις δημόσιες υπηρεσίες προς τους χάρτες της Google και αντίστροφα. Οι ίδιοι οι χρήστες της Waze μπορούν να αναφέρουν ατυχήματα και εμπλοκές, οι οποίες στη συνέχεια μεταδίδονται σε άλλους οδηγούς. Τα δεδομένα μοιράζονται επίσης στις τοπικές κρατικές υπηρεσίες, ώστε να βοηθήσουν στην διαχείριση της κυκλοφορίας σε πραγματικό χρόνο. Με τη σειρά τους, οι 55 πόλεις του προγράμματος δίνουν στη Waze πληροφορίες σχετικά με το κλείσιμο δρόμων και τις νέες πολιτικές κυκλοφορίας.

 

Αν το διαβάζετε αυτό και σκέφτεστε ότι κάτι παρόμοιο συμβαίνει ήδη στους χάρτες της Google, οι οποίοι κατηγοριοποιούν αυτόματα την κίνηση στους δρόμους, αναρωτηθείτε αν θα βρίσκατε χρήσιμη μια ανάλογη ειδοποίηση ενώ οδηγείτε και βλέπετε εντελώς ξαφνικά και χωρίς καμία ειδοποίηση την τροχαία να έχει κλείσει τη λεωφόρο σας και να διοχετεύει την κίνηση τριών λωρίδων σε ένα μικρό στενάκι. Μου έχει συμβεί και δεν είναι καθόλου ευχάριστο, αλλά δυστυχώς συμβαίνει συχνά στην Αθήνα.

 

Μια ακόμα διάσταση της αστικής χρήσης των smartphones αφορά την επίδρασή τους στους δημόσιους χώρους της πόλης. Φανταστείτε να περιμένετε κάποιον δικό σας άνθρωπο σε μια πλατεία και να έχει αργήσει. Αν είστε κάτω των 50 ετών πολύ πιθανόν να βγάλετε έξω το κινητό και να βυθιστείτε σε κάποια λειτουργία του, άλλος μπορεί να μπει στα social media, άλλος να παίξει κάποιο παιχνίδι, να αρχίσει να βγάζει selfies κ.λπ. Εκείνη τη στιγμή διακόπτεται η επαφή μας με το περιβάλλον και θεωρούμε πως έχουμε εισέλθει σε μια ιδιωτική σφαίρα, ακόμα και αν είμαστε στη μέση της πλατείας Συντάγματος. Κοινωνικοί επιστήμονες έχουν ονομάσει αυτή την κατάσταση «portable private personal territories», δηλαδή «φορητές ιδιωτικές προσωπικές περιοχές».

 

Αυτό δεν είναι καλό, σύμφωνα τουλάχιστον με την έρευνα που εξέδωσε το εργαστήριο Contemporary Urban Design στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ το 2016 με τίτλο «Smartphone users are redefining privacy in public spaces». Οι ερευνητές του εργαστηρίου υποστηρίζουν πως η εντατική χρήση των έξυπνων κινητών στους δημόσιους χώρους μειώνει τη σημασία των τελευταίων στην ανάπτυξη των ανθρώπινων κοινοτήτων. «Ο δημόσιος τομέας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις κοινότητές μας: είναι εκεί όπου παρατηρούμε και μαθαίνουμε να αλληλεπιδρούμε με ανθρώπους που είναι διαφορετικοί από εμάς, είναι εκεί που γνωρίζουμε "το άλλο"», υποστηρίζουν.

 

Κάποιες φορές σκέφτομαι πώς μπορούσε ο πατέρας μου, ο οποίος ήρθε 18 χρονών στην Αθήνα, να κινείται στην πόλη και να πηγαίνει οπουδήποτε για πρώτη φορά, σε μια ταβέρνα, μια δουλειά, χωρίς Google maps. Η απάντηση νομίζω εδράζεται στον συνδυασμό «ρωτώντας πας στην πόλη» και την εξάσκηση της μνήμης. Επικοινωνία δηλαδή με ξένους και παρατηρητικότητα. Δύο στοιχεία που η έρευνα του Πανεπιστημίου Τελ Αβίβ έδειξε να λείπουν στους χρήστες των έξυπνων κινητών που έχουν συνηθίσει να εξερευνούν την πόλη με προδιαγεγραμμένη πορεία στην οθόνη τους. Μηδενική επικοινωνία με ξένους –ένας από τους βασικούς ρόλους των δημόσιων χώρων– και μειωμένη παρατηρητικότητα εν γένει.

 

Προφανώς κανένας δεν υποστηρίζει να γυρίσουμε πίσω στον ψηφιακό Μεσαίωνα, όμως ο δημόσιος χώρος είναι σημαντικός στην ανάπτυξη μιας κοινωνίας ακόμα και στην ψηφιακή εποχή. Ίσως ένας ανασχεδιασμός να είναι απαραίτητος και να έχει έρθει η ώρα να δούμε και κάποιες πλατείες 2.0.

Αθήνα
5 Σχόλια
Καλά κρασιά! 17.9.2019 | 15:39
Μάστιγα .Το ξέρω ότι είναι κακούλι αλλά θα το πω. Κάθε φορά που συναντώ ένα τέτοιο "ρομπότ" να περπατάει ρουφηγμένος από ένα κινητό , φαντάζομαι να ανοίγει μια καταπακτή τύπου Still standing .Άραγε τότε θα ξυπνούσαν από την μαστούρα του κινητού???
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ 18.9.2019 | 10:33
Αν μένουμε στις σκέψεις δεν είναι κακό!
avatar
Προσωρινώς ο Ποκοπίκος 17.9.2019 | 15:58
Εξυπνα κινητα, χαζοι πεζοι.....

Κ.Κυριατζη, ο πατερας σας δεν είχε google map όταν πρωτο περπατησε την Αθηνα, αλλα και οι αποροφημενοι πεζοι με τα κινητα δεν κοιτανε google map....φπ και viperιες κοιτανε. Εθισμος είναι και δεν πρεπει να ενδωσουμε ως κοινωνια σε αυτο.

Το ιντερνετ στο κινητο ειναι απο τα χειροτερα πραγματα που μπορει να κανει καποιος στον εαυτο του, σε εμποδιζει στο να παρατηρεις την κοινωνία καθως την περιδιαβαινεις. Ειναι ομως θαυματουργο στον Η/Υ. Καθε τι θελει τον τοπο και τον χρονο του και το ιντερνετ στο κινητο παραβιαζει αυτον τον Νομο.



ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ 18.9.2019 | 10:35
Οι τουρίστες, ανάμεσα τους και εγώ όταν επισκέπτομαι μια πόλη του εξωτερικού, εξερευνούν την πόλη με google maps. Που φυσικά και είναι χρήσιμο & αρκετά πιο γρήγορο για να πας στον προορισμό σου, όμως επηρρεάζει τη συνολικότερη εμπειρία σου από την πόλη.
avatar
Προσωρινώς ο Ποκοπίκος 18.9.2019 | 13:09
Αν και εγω χρησιμοποιω ακομα τον κανονικο χαρτη δεν θα διαφωνίσω, όμως είναι μια πολυ εξεζητημενη υποπερίπτωση. Γενικα ναι είναι χρησιμο το ιντερνετ στο κινητο απλα ποσοι το χρησιμοποιουν χρηστικα και ποσοι καταχρηστικα;

Ενα αλλο που είχα παρατηρησει είναι το εξης, το κινητο διπλα στο καφε/ποτο,ενω σε θεατρα, σινεμα και συναυλίες το εχουμε απο κλειστο εως παραγκωνισμενο, η πιθανοτητα σοβαρου τηλεφωνηματος όμως είναι ακριβως η ίδια, είναι θεμα νοοτροποιας και όχι αιτιολογίας νομίζω.

Ενα αλλο πιο περιεργο με εμμεσο αποτελεσμα είναι το γκουγκλαρισμα της αληθειας κατα την διαρκεια συζητησεων. Ας πουμε μια συζητηση για εναν/μια συγραφέα και το εργο του/της και η απορια είναι σε πια περιοδο εζησε, το γουγλης θα δωσει την πληροφορία αμεσα, γρηγορα και χωρις παιδεμα, χωρις τον γοογλη θα πρεπει να χρησιμοποιησεις την μνημη, αναλυτικη και κριτικη σκεψη, θα παρει περισσοτερη σκεψη, κοπο και χρονο, θα χρησιμοποιησεις επαγωγικη μεθοδο "οι ιστορίες εχουν ηθικη και τεχνοτροποια που συναντατε κυριως μετα τους παγκοσμιους πολεμους" ή εις ατοπο επαγωγη "σιγουρα δεν ήταν πριν τον διαφωτισμο αλλα και σιγουρα όχι μετα τον μοντερνισμο" ή συνδοιασμο αυτων και "ααα ρε συ είναι και αυτη η πληροφορία που θυμηθηκα τωρα" και μετα απο όλα αυτα μπορει να βγάλεις λαθος συμπερασμα. Περα απο την αποκτηση αυτης καθ'αυτης της πληροφορίας σημασία εχει και η εξασκηση ικανοτητων και ακριβως εδω είναι που υπολοιπεται ο συνδοιασμος ιντερνετ και κινητο περα βεβαιως ότι οπως είπα παραβιζει τον νομο "καθετι στην ωρα του".

Είναι όπως τα παιχνιδια με alt-tab ιστοσελιδες με το "πως να κερδισετε το παιχνιδι", αποτελεσματικο μεν αλλα εμποδιο εξασκησης ικανοτητων.

Ενα αλλο αρνητικο είναι η μειωση οργανωτικης μνημης και υπομονης, μου ηρθε προβληματισμος εκτος σπιτιου "θα το κοιταξω το βραδακι στο σπιτι" vs "βγάζω κινητο εδω και τωρα"

Οι ανθρωποι εχουμε την ροπη να διαλεγουμε τον δρομο της ελαχιστης προσπαθειας η οποια είναι χρησιμη βραχυπροθεσμα αλλα όχι μακροπροθεσμα.

Π.χ. Σημερα η πλειοψηφια των ταξιτζιδων χωρις gps δεν ξερουν να σε πανε σε περιφεριακες γειτονιες....παλια ξερανε, και μιλαμε για επαγγελματικη χρηση του ιντερνετ.

Το προβλημα δεν είναι τα θετικα/αρνητικα της εκαστοτε τεχνολογία αλλα η αλογη χρηση αυτης.

Το να περπατας και να μην κοιτας το περιβαλλον σου, δηλαδη να θετεις εαυτον σε κινδυνο, είναι αλογη χρηση, το να σταματισεις να περπατας και να κοιταξεις το κινητο σου όχι και δεν είναι καν καινουργιο προβλημα, walkman, ο λογος που δεν το χρησιμοποιουσα εκτος σπιτιου ήταν ακριβως αυτος ενοιωθα ότι δεν επερνα τις εξωτερικες πληροφορίες που χρειαζομουνα οπως ηχος ποσο μαλλον όταν δεν λαμβανω οπτικες πληροφορίες.

Μονο σε αυτο διαφωνω σε εξυπηρετηση μεσω υποδομων των πρωτων, υπαρχει η ελευθερη βουληση αλλα υπαρχει και η προσωπικη ευθυνη. Για τους ιδιους ακριβως λογους που δεν θα επρεπε να οδηγουμε και χρησιμοποιουμε κινητο, για τους ιδιους λογους δεν πρεπει να περπαταμε και να χρησιμοποιουμε κινητο, προφανως δεν μπορουμε να το ποινικοποιησουμε όπως κατα την οδηγηση, αλλα η μη ικανοτητα ποινικοποιησης δεν σημαινει ότι δεν είναι πρακτικη που δεν θα πρεπει να αποθαρυνεται, σε όλα υπάρχει ενα κομβικο σημειο που η κοινωνία οφειλει να σταματα να προστατευει το ατομο διοτι η προσωπικη ευθυνη είναι σημαντικη και χωρις αυτη ελευθερια ατομου δεν νοηται και είναι ασχημο αυτο που θα πω αλλα προτιμω εναν μικρο αριθμο απερισκεπτων τραυματιων (ισως και νεκρων) με αστικες δικες παρα την κοινωνικη υπερπροστασία.

Φανταστητε ποσο τραγελαφικο θα ήταν την δεκαετία του 90 να υπηρχαν ειδικες πεζοδρομισεις, φαναρια και σηματοδοτησεις για οσους ακουν μουσικη σε walkman, διοτι αυτη ακριβως είναι η αναλογία.

Επιτιδες το βαρυνα διοτι ενω η καθε μια υποπεριπτωση απο μονη της δεν δημιουργει σοβαρο προβλημα όταν αθροιστουν οι υποπεριπτωσεις εκει δημιουργηται το κυριο προβλημα. Στον εξω κοσμο οι αισθησεις μας οφειλουν να είναι σε οξυνση και οσο το δυνατον ανεμποδιστες,ολοι μπορουν να σταματισουν, να κοιταξουν το κινητο για οποιοδηποτε λογο (ουσιαστικο ή οχι), να το ξαναβαλουν στην τσεπη και να συνεχισουν, δεν χρειαζεται καμια καινουργια υποδομη, κανενας μας δεν είναι τοσο σημαντικος που εαν σταματίσουμε 5-10 λεπτα στο πεζοδρομιο απο το σημειο α στο σημειο β θα καθηστερισει η προοδος της κοινωνιας ή γενικα κατι το τραγικο θα συμβει, τωρα εαν καποιος δεν πουλησει μια παραπανω μετοχη, χασει την πληροφορία για μια καινουργια εκθεση ή μαθει το κουτσομπολιο ενα τεταρτο μετα, μικρο το κακο.

Υ.Γ. Αναφορικα με τον τουρισμο, είναι πολυ μεγαλη συζητηση και το κυριο προβλημα δεν είναι το ιντερνετ αλλα η φιλοσοφικη προσεγγιση αυτου, αγωνας ταχυτητας να δω τα παντα vs λιγοτερα αλλα καλυτερα; τι θυσιαζω, τι κερδιζω; αν θελετε την κανουμε αλλα θα ξεφυγει η συζητηση απο το κινητο/internet.