Σινεμά

Χριστός: Το πιο λαμπρό αστέρι!

Από τον ελληνικό ''Ανήφορο του Γολγοθά'' μέχρι τον διεθνή ''Ιησού από τη Ναζαρέτ''

Όπως συνηθίζεται κάθε Μεγαλοβδόμαδο, οι τηλεοπτικές οθόνες μας γεμίζουν με χλαμύδες και Ρωμαίους στρατιώτες. Στο ένα κανάλι έχει τα παιδικά χρόνια της Παναγίας γαλλιστί, στο άλλο την ιστορία του Ιησού μέχρι την πρώτη εφηβεία του, σε κάποιο άλλο βιβλικά παραμύθια. Κι όσο πλησιάζει η Ανάσταση, θα ξαναδούμε για χιλιοστή φορά τα Πάθη του Χριστού!

Στο επίκεντρο, βέβαια, ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ του Φράνκο Τζεφιρέλλι με τον Ρόμπερτ Πάουελ, ο οποίος στις αρχές των 70s έπαιζε σε b-movies τρόμου της βρετανικής Hammer! Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, θυμάμαι κι αυτή τη σειρά κάθε τέτοιες μέρες.

 

Μέχρι τα 17 μου λάτρευα την εικόνα του Πάουελ- Ιησού ως τον ιδανικό χίπη επαναστάτη. Λίγο αργότερα, τον βαρέθηκα και για κάμποσα χρόνια άλλαζα κανάλι. Ήταν ίσως που είχε έρθει ξαφνικά στη ζωή μου κάποιο Πάσχα το αριστουργηματικό παζολινικό Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, η πιο μαρξιστική χριστιανική ταινία που έγινε ποτέ.

 

Εκεί δεν υπήρχε η επιβλητική, πανέμορφη κατά τ' άλλα, μουσική του Μορίς Ζαρ, αλλά νέγρικα σπιρίτσουαλς και ρωσικά λαϊκά τραγούδια. Ο Χριστός δεν ήταν γαλανομάτης, αλλά ένας μελαψός φοιτητής- φρικιό, ο Ενρίκε Ιραζόκουι, που ένας θεός ξέρει (κυριολεκτικά!) από που τον είχε ψαρέψει ο Παζολίνι.

 

Ο Χριστός δεν ήταν γαλανομάτης, αλλά ένας μελαψός φοιτητής- φρικιό, ο Ενρίκε Ιραζόκουι...

 

Μαζί με αυτή τη σπουδαία ταινία, μοναδική μέσα στη φιλμογραφία του Ιταλού διανοητή, είχαν έρθει ταυτόχρονα και ο ξενέρωτος Βασιλεύς των Βασιλέων των Αμερικανών με τον φουκαρά Τζέφρι Χάντερ, αλλά και η εκδοχή με τον Μαξ φον Σίντοβ στο ρόλο του Θεανθρώπου. Απορίας άξιον πως ο πρωταγωνιστής του άθεου Μπέργκμαν δέχτηκε την ίδια ακριβώς περίοδο να ενσαρκώσει τον Ιησού, αυστηρά συμφώνως με το μοντέλο του καθολικισμού, σε μια ολότελα συντηρητική και μάλλον κακή ταινία.

 

Σε κάποιες ελληνικές ταινίες με θέμα τα Πάθη του Χριστού που γυρίστηκαν σε αιγυπτιακά στούντιο στα τέλη της δεκαετίας του 1940, οι ηθοποιοί μιλούσαν στην καθαρεύουσα

 

Βέβαια, υπάρχουν και χειρότερα! Αναφέρομαι σε κάποιες ελληνικές ταινίες με θέμα τα Πάθη του Χριστού που γυρίστηκαν σε αιγυπτιακά στούντιο στα τέλη της δεκαετίας του 1940 και που οι ηθοποιοί μιλούσαν στην καθαρεύουσα. Ο διευθυντής της Ταινιοθήκης της Ελλάδας, κ. Θεόδωρος Αδαμόπουλος, γνωρίζει την ύπαρξη τους, αλλά δυστυχώς δεν έχουμε κανένα περαιτέρω στοιχείο για τις χρονολογίες παραγωγής τους και για τους καλλιτεχνικούς συντελεστές τους. Κι αν ακόμη ο πλέον αρμόδιος Αδαμόπουλος δε γνωρίζει επίσης αν αυτές οι ταινίες προβλήθηκαν καν στην Ελλάδα, εγώ δε μπορώ να ξεχάσω κάποιες πρωινές προβολές τους στο δημοτικό σχολείο που πήγαινα και λίγο αργότερα στον συνοικιακό κινηματογράφο κάθε Μεγάλη Παρασκευή.

 

O Mεγάλος ψαράς, του Frank Borzage (1959)

 

Μια φορά μάλιστα το σινεμά σείστηκε από τα γέλια όταν σε μία σκηνή η έφηβη κοπέλα που ενσάρκωνε την Παναγία σήκωνε το βλέμμα στον ώριμο Ιησού, φτυστός Μάντης Τειρεσίας αρχαίου δράματος, και του έλεγε ''Υιέ μου, Υιέ μου''. ''Τι μπούρδες βλέπουμε κι έχασα το προσκύνημα στον Επιτάφιο εξ αιτίας σου'' θυμάμαι ακόμη να μου λέει η μάνα μου νευριασμένη, αφού από τότε εγώ ''σινεμά νά'ταν κι ότι νά'ταν''! Αρκετά χρόνια αργότερα, με τον ερχομό της δορυφορικής τηλεόρασης, θα βλέπαμε μονοκοπανιά οχτάωρο τον ''Ιησού από τη Ναζαρέτ'' από το λουξεμβουργιανό RTL – PLUS στα γερμανικά! ''Δε σου έκανε το Υιέ μου – Υιέ μου'', είπα τότε στη μάνα μου, ''φάε τώρα τον Εσταυρωμένο να μιλάει σαν τον γερμανό καγκελάριο Χέλμουτ Κολ''.

 

 

Η βουβή ''Μισαλλοδοξία'' του ρατσιστή Γκρίφιθ γυρίστηκε το 1916 και περιείχε μία από τις πρώτες κινηματογραφικές εμφανίσεις του Ιησού Χριστού.

 

Καλά λένε, πάντως, ότι μετά τα μεσάνυχτα δεν υπάρχει μικρό και μεγάλο τηλεοπτικό κανάλι. Σίγουρα φέτος όλο και σε κάποιον ''περιθωριακό'' τηλεοπτικό σταθμό θα ξαναπαιχτεί η ιστορία του Ιησού μεταγλωττισμένη. Και τι Ιησούς! Με μαλλί ξανθό, φυλλαριστό, κομμωτηρίου, ομιλών μάλιστα με τη φωνή του...Ντίνου Καρύδη.

 

Ως φαίνεται, Του Θεού η Κωμωδία δεν έχει τέλος, ούτε αρχή. Η βουβή ''Μισαλλοδοξία'' του ρατσιστή Γκρίφιθ γυρίστηκε το 1916 και περιείχε μία από τις πρώτες κινηματογραφικές εμφανίσεις του Ιησού Χριστού.

 

Έντυπο με τίτλο "Ο ανήφορος του γολγοθά" του Δήμου Βρατσάνου... Πρόκειται για την πρώτη ελληνική ταινία με θρησκευτικό περιεχόμενο, η οποία αναφέρεται στην ιστορία μιας νέας γυναίκας που σπουδάζει σ’ ένα κυκλαδίτικο μοναστήρι και οραματίζεται τα πάθη του Κυρίου. Τα γυρίσματα της ταινίας, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ, αργότερα όμως και με βάση το υπάρχον υλικό μονταρίστηκε μια κάποια εκδοχή του σεναρίου, η οποία παρουσιάστηκε με τον τίτλο Τα Πάθη του Χριστού.

 

Το 1917 είχαμε και την πρώτη ελληνική βερσιόν των Θείων Παθών. Λεγόταν ''Ο ανήφορος του Γολγοθά'' από την ΑΣΤΥ ΦΙΛΜ με σκηνοθέτη τον Δήμο Βρατσάνο και οπερατέρ τον Ζοζέφ Χεπ. Πρωταγωνιστούσαν ο Άρης Μαλλιαγρός, η Μαρίκα Φιλιππίδου και η Χριστίνα Καλογερίκου, μεταξύ άλλων, ενώ το στόρι ήταν πολύ μπροστά για την εποχή:

Μία γυναίκα εσώκλειστη σε μοναστήρι των Κυκλάδων, πολύ πριν την έλευση των ψυχοτρόπων ουσιών, οραματίζεται τα Πάθη του Χριστού! Για Ιησούς, μάλιστα, επιλέχθηκε κάποιος μαχαλόμαγκας από το Πέραμα, ενώ ο Γολγοθάς αντικαταστάθηκε από τον λόφο του Φιλοπάππου. Έλα όμως που κατά την ανάβαση στον ''Γολγοθά'', οι πιτσιρικάδες πήραν με τις πέτρες τον ''Χριστό'' και το γραφικό κινηματογραφικό συνεργείο, με αποτέλεσμα ο μαχαλόμαγκας να παρατήσει χάμω τον βαρύ κι ασήκωτο Σταυρό και να πάρει στο κυνήγι τους ταραξίες! Έτσι,

''Ο ανήφορος του Γολγοθά'' δεν ολοκληρώθηκε ποτέ και σύμφωνα με τον Αδαμόπουλο ''μόνο αυτά τα γυρίσματα στου Φιλοπάππου έχουν σωθεί''.

Τι Μόντι Πάιθον και τι ''Η ζωή του Μπράιαν'', εδώ πρωτοστατούν ακόμη ο Αριστοφάνης και ο πηγαίος σουρεαλισμός στο απόγειο του!

 

 

Ελληνική αφίσα (ζωγράφος: Γ. Αλμαλιώτης) της ισπανικής ταινίας Reina de las Reinas).Η ''Βασίλισσα Βασιλισσών (Ο Βίος της Παρθένου)'', είχε προβληθεί μεταγλωττισμένη στα ελληνικά με τίτλο ''Τα Πάθη του Χριστού''. Παναγία (Άλκη Ζέη), Ιησούς (Ιορδάνης Μαρίνος), Ιησούς μικρός (Α. Κουρής), Αφηγητής (Βλάσσης - σκέτο)

 

Σ' αυτό το πλαίσιο μάλλον υπάγονται και οι ταινίες θρησκευτικού περιεχομένου που γύρισε τη δεκαετία του 1980 ο σκηνοθέτης Μάριος Ρετσίλας, ο οποίος από τους ''Σατανάδες της νύχτας'' του 1972, έκανε στροφή 360 μοιρών με τον ''Άγιο Δημήτριο το Μυροβλήτη'' το '86 και τον ''Άγιο Ευστάθιο'' το ΄87, περνώντας παράλληλα και στη χρυσή εποχή της βιντεοκασέτας με τις ταινίες ''Άμεση Δράση Παπάδων'' ή ''Η σφαλιάρα μου σπάει καρύδια''. Από τον σκηνοθέτη – συγγραφέα Γιώργο Κολλιοδήμο μαθαίνουμε πως οι ελληνικές θρησκευτικές ταινίες δεν έφτασαν ποτέ στις αίθουσες, αλλά προβάλλονταν μόνο σε εκδηλώσεις θρησκευτικών οργανώσεων κι από κει κυκλοφορούσαν κατ'ευθείαν σε βιντεοκασέτες. Ενδεικτικοί τίτλοι ''Η Αγία Ακυλίνα Ζαγκλυβερίου'', ''Αγία Αναστασία η Φαρμακολύτρια'', ''Ο Πρώην Μάγος Κυπριανός'' κλπ.

 

Βοήθεια μας!

 

 

 Η πρώτη δημοσίευση του άρθρου έγινε στο LIFO.gr τον  Απρίλιο του 2014

 

 

Σινεμά

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μπεν Άφλεκ: «Μακάρι να μην με είχαν δει τα παιδιά μου μεθυσμένο στο διαδίκτυο»

Σινεμά Μπεν Άφλεκ: «Μακάρι να μην με είχαν δει τα παιδιά μου μεθυσμένο στο διαδίκτυο»

19.2.2020
Κάθε άνθρωπος είναι ένας ευεργέτης που παραμένει άγνωστος: Με αφορμή την ταινία του Τέρενς Μάλικ «Μια κρυφή ζωή»

Σινεμά Κάθε άνθρωπος είναι ένας ευεργέτης που παραμένει άγνωστος: Με αφορμή την ταινία του Τέρενς Μάλικ «Μια κρυφή ζωή»

18.2.2020
Η σημασία του οσκαρικού θριάμβου της ταινίας «Παράσιτα»

Σινεμά Η σημασία του οσκαρικού θριάμβου της ταινίας «Παράσιτα»

13.2.2020
Athens Fashion Film Festival: Τα highlights του φετινού τριημέρου μόδας και κινηματογράφου στην Τεχνόπολη

Σινεμά Athens Fashion Film Festival: Τα highlights του φετινού τριημέρου μόδας και κινηματογράφου στην Τεχνόπολη

13.2.2020
Γιάννης Οικονομίδης: «Έχει σπάσει ο τσαμπουκάς του Έλληνα, είναι φοβισμένος, έχει διαψευστεί 100 φορές»

Σινεμά Γιάννης Οικονομίδης: «Έχει σπάσει ο τσαμπουκάς του Έλληνα, είναι φοβισμένος, έχει διαψευστεί 100 φορές»

12.2.2020
10 νοτιοκορεατικές ταινίες που αξίζει να δεις, με αφορμή τον οσκαρικό θρίαμβο των «Παρασίτων»

Σινεμά 10 νοτιοκορεατικές ταινίες που αξίζει να δεις, με αφορμή τον οσκαρικό θρίαμβο των «Παρασίτων»

12.2.2020
Οι Έλληνες που κέρδισαν Όσκαρ

Σινεμά Οι Έλληνες που κέρδισαν Όσκαρ

9.2.2020
Ας είμαστε ρεαλισταί: Ούτε μία «αξέχαστη» ταινία δεν έχει πάρει το μεγάλο Όσκαρ την τελευταία δεκαετία

Σινεμά Ας είμαστε ρεαλισταί: Ούτε μία «αξέχαστη» ταινία δεν έχει πάρει το μεγάλο Όσκαρ την τελευταία δεκαετία

8.2.2020
Οι ξένοι στα Όσκαρ: Τα «Παράσιτα» μπορούν να γράψουν ιστορία

Σινεμά Οι ξένοι στα Όσκαρ: Τα «Παράσιτα» μπορούν να γράψουν ιστορία

8.2.2020
Προγνωστικά Όσκαρ 2020: Ποιος θα πιάσει το «1917»;

Σινεμά Προγνωστικά Όσκαρ 2020: Ποιος θα πιάσει το «1917»;

8.2.2020