Αυτός ο Joker είναι αποφασιστικά ρεαλιστικός, αποπνέει μια απειλητική αίσθηση σε κάθε πλάνο του και πυροδοτεί καταστάσεις που γεννιούνται εξίσου από την ψυχή του Φλεκ και από το περιβάλλον στο οποίο κινείται.
Σινεμά

Joker: 4,5 αστεράκια στην πολυαναμενόμενη ταινία της χρονιάς

Η κριτική του Θ. Κουτσογιαννόπουλου για την ταινία που κάνει πρεμιέρα απόψε στους κινηματογράφους.

Ο Άρθουρ δουλεύει ως κλόουν το πρωί και ως stand up κωμικός τα βράδια. Πολύ γρήγορα συνειδητοποιεί ότι ο περίγελος είναι ο ίδιος και όχι αυτά που λέει ή κάνει. Το ανεξέλεγκτο γέλιο του, που ξεσπά τις λάθος στιγμές, αποδεικνύει ότι αδυνατεί να συντονιστεί με το κοινό του. Και όσο προσπαθεί να ελέγξει την κατάσταση τόσο περισσότερο γελοιοποιείται και αφήνει τον εαυτό του εκτεθειμένο, ακόμα και σε περιστατικά βίας.

 

Ο Τοντ Φίλιπς του Hangover εξαφάνισε το κόμικ από το σκοτεινό, ταραγμένο και βρόμικο Gotham των '70s που οραματίστηκε, εμπνεύστηκε βεβαίως από το στόρι, το επέκτεινε, το βάθυνε μαεστρικά και επέλεξε σοφά, μετά από τόσες μεταφορές, προσμείξεις και υβρίδια. Ο Joker του, ένας περιθωριακός ονόματι Άρθουρ Φλεκ, είναι σπαρακτικός, τραγικός στην ψυχική του απομόνωση και στην απέλπιδα προσπάθειά του να διακριθεί ως κωμικός. Βάφεται κλόουν όποτε καλείται να διασκεδάσει παιδάκια σε νοσοκομεία, δουλεύοντας για ψίχουλα σε ειδικό πρακτορείο που απασχολεί διασκεδαστές αυτού του είδους.

 

Ζει με την εύθραυστη μητέρα του, η οποία δεν έχει σταματήσει να γράφει σπαραξικάρδιες επιστολές ζητώντας υποστήριξη στον Τόμας Γουέιν, πατέρα του Μπρους, φιλάνθρωπο, ευεργέτη της πόλης και μελλοντικό δήμαρχο, για τον οποίο κάποτε εργαζόταν. Λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και επισκέπτεται σε εβδομαδιαία βάση μια σύμβουλο, που ωστόσο δεν τον «συμβουλεύει» τίποτε ουσιαστικό. Γελάει σε άκυρες στιγμές, νευρικά και παρατεταμένα, διακόπτοντας τον κλαυσίγελο με απόκοσμους ρόγχους.

 

Μια βραδιά στο μετρό ξεσπάει σε τρεις καλοντυμένους αλήτες, που μάλιστα δουλεύουν για τον Γουέιν. Τον κοροϊδεύουν, τον χτυπούν και τον κλοτσούν για την πλάκα τους κι εκείνος τους πυροβολεί και τους σκοτώνει, ξεφεύγοντας χωρίς να γίνει αντιληπτός. Οι φόνοι γίνονται το talk of the town μιας πόλης που βράζει και από το πουθενά βλέπει έναν μασκοφορεμένο άλλου τύπου να τα βάζει με τους προνομιούχους. Ξαφνικά, ο Φλεκ βλέπει το πρόσωπό του να ξεχωρίζει, έστω κι αν ο ίδιος δεν φαίνεται.

 

Ξεκινώντας από την ένδεια και την ανημπόρια, η ταινία που απέσπασε Χρυσό Λιοντάρι στο φετινό Φεστιβάλ Βενετίας πραγματεύεται την αλαζονεία της εξουσίας και την προβάλλει σαν συμπαγή, συγκεντρωμένη παραλλαγή του V for Vendetta, με καταλύτη έναν αυθεντικά δυστυχισμένο που καταντά το τέρας που ξεφύτρωσε στo πλατύσκαλο της πλουτοκρατίας της Wall Street και της πολιτικής αναισθησίας που θα ακολουθούσαν.

 

Παράλληλα, ο αγαπημένος του παρουσιαστής τηλεοπτικού talk show, ο Μέρι Φράνκλιν, αντίστοιχος του Τζόνι Κάρσον, τσιμπάει ένα απόσπασμα από μια καταστροφική εμφάνισή του σε νυχτερινό κέντρο για νέα ταλέντα του stand-up comedy και τον κάνει ρεζίλι, αν και η τηλεθέαση δείχνει πως ο κόσμος ψυχαγωγείται με τον καθόλου αστείο wannabe με το σπαστικό γέλιο. Η συγκυρία οδηγεί τον Φλεκ σε μια μοιραία και καθοριστική συνάντηση με το είδωλό του.

 

Ο Τοντ Φίλιπς του Hangover εξαφάνισε το κόμικ από το σκοτεινό, ταραγμένο και βρόμικο Gotham των '70s που οραματίστηκε, εμπνεύστηκε βεβαίως από το στόρι, το επέκτεινε, το βάθυνε μαεστρικά και επέλεξε σοφά, μετά από τόσες μεταφορές, προσμείξεις και υβρίδια.


Το Joker συνδέει απροσδόκητα τον κεντρικό χαρακτήρα με την οικογένεια των Γουέιν και πανέξυπνα συνδέεται καλλιτεχνικά και θεματικά με τον Βασιλιά της Κωμωδίας, το παραγνωρισμένο αριστούργημα του Μάρτιν Σκορσέζε. Η δράση του Joker τοποθετείται το 1981, αν και η ατμόσφαιρα απηχεί ολόκληρη τη δεκαετία που προηγήθηκε. Εκεί, ο Τζέρι Λιούις έπαιζε τον εδραιωμένο παρουσιαστή, τον Τζέρι, και ο νεαρός Ντε Νίρο τον επίδοξο κληρονόμο της εκπομπής του, τον επίσης unfunny και κακομοίρη Ρούπερτ Πάπκιν, ο οποίος προβάρει τα αξιοθρήνητα ανεκδοτάκια και τις άστοχες ατάκες του, προτού τον απαγάγει σε ένα ταιριαστό σχέδιο οριστικής αυτοκτονίας. Γι' αυτό και ο Φράνκλιν της ταινίας του Φίλιπς δεν είναι χαρισματικός, αστείος, ιδιαίτερα ξεχωριστός. Θα μπορούσε να είναι ο ίδιος ο Πάπκιν στη ζώνη του λυκόφωτος. Ο Ντε Νίρο τον συλλαμβάνει ψυχρά, κυνικά.


Παρότι η ταινία είναι μια μεγάλη εισαγωγή σε έναν χαρακτήρα οικείο, μοιάζει με γνωριμία από την αρχή με έναν γελωτοποιό που έχουμε δει πολλές φορές σε αποκλειστικά δευτερεύον, και μάλλον αφηρημένο πλαίσιο. Αυτός ο Joker είναι αποφασιστικά ρεαλιστικός, αποπνέει μια απειλητική αίσθηση σε κάθε πλάνο του και πυροδοτεί καταστάσεις που γεννιούνται εξίσου από την ψυχή του Φλεκ και από το περιβάλλον στο οποίο κινείται. Δεν είναι μόνος, όσο κι αν αισθάνεται καταφρονεμένος, και μάλιστα μπερδεύει την πραγματικότητα με τη φαντασία.

 

Ο ζόφος του Φίλιπς δεν εφάπτεται με εκείνον του Κρίστοφερ Νόλαν ‒ είναι συναισθηματικά κρουστός και ανθρώπινος σε κλίμακα. Δεν αφήνει τον άβολο θεατή να πάρει ούτε στιγμή τα μάτια του πάνω από τον μανιοκαταθλιπτικό Άρθουρ και το απρόβλεπτο alter ego που δημιούργησε σύμφυτα ο Χοακίν Φίνιξ. Μπορεί ο Σίζαρ Ρομέρο να υπηρέτησε με σαμπανιζέ καθήκον τον τηλεοπτικό χαρακτήρα, ο Τζακ Νίκολσον να καυχιέται πως ήταν ο δυσκολότερος ρόλος στην καριέρα του στην goth-pop εκδοχή του Τιμ Μπέρτον και ο Χιθ Λέτζερ να κυλίστηκε στα τρίσβαθα της ψυχασθένειας, αλλά ο Φίνιξ γίνεται ο πρώτος που χορεύει με ανατριχιαστική ακρίβεια με τον εαυτό του ‒ και τον διάβολο.

 

Η δυσκολία που προσθέτει είναι πως ο Φλεκ του δεν σκορπίζει το χάος επειδή δεν έχει τίποτα να χάσει αλλά επειδή πασχίζει με ελάχιστα ανταλλάγματα και δυσανάλογα μεγάλη επιτίμηση. Η ειρωνεία: είναι μέλος ενός συνόλου, και το αγνοεί. Χωρίς να συνθηματολογεί, το πορτρέτο του παλιάτσου πρίγκιπα του εγκλήματος, κόντρα στις διαμαρτυρίες των θυμάτων του Κολοράντο, ενώνει τη φωνή της με τη ρέουσα ανησυχία για τις σύγχρονες μαζικές δολοφονίες, δεν υποθάλπει τη βία. Αυτός ο Joker/Ταξιτζής σέρνεται σε έναν αληθινό τόπο πόνου και έρπει προς τα έξω, ώσπου χορεύει τρομακτικά στους ήχους του Γκάρι Γκλίτερ, στην αξέχαστη σκηνή στα σκαλοπάτια. Δεν σκοτώνει από μιμητισμό, αναίσθητα και «ωραία».

 

Ξεκινώντας από την ένδεια και την ανημπόρια, η ταινία που απέσπασε Χρυσό Λιοντάρι στο φετινό Φεστιβάλ Βενετίας πραγματεύεται την αλαζονεία της εξουσίας και την προβάλλει σαν συμπαγή, συγκεντρωμένη παραλλαγή του V for Vendetta, με καταλύτη έναν αυθεντικά δυστυχισμένο που καταντά το τέρας που ξεφύτρωσε στo πλατύσκαλο της πλουτοκρατίας της Wall Street και της πολιτικής αναισθησίας που θα ακολουθούσαν.

 

 

Σινεμά
4 Σχόλια
avatar
Απλά Μαθηματικά 4.10.2019 | 12:23
Εμένα δεν μου άρεσε, πολύ δράμα.
avatar
τα Παιδιά πάντοτε νικάνε 14.10.2019 | 23:26
αχ, μου θυμίζει λίγο τον John Belushi
avatar
βασιλης βασιλειαδης 15.10.2019 | 00:15
Καιρός ήτανε!

Πάνε 30 χρόνια τώρα(επέτειος!)από το 1989,οπότε και ο Τιμ Μπάρτον με πήρε από το χέρι(8 χρονών ήμουν,χρειαζόμουνα καθοδήγηση,πιθανόν να ήταν και η πρώτη μου ταινία σε αίθουσα ή και γενικά),και με σύστησε στον συναρπαστικά σκοτεινό κόσμο του Batman και της Gotham City,και-κατ' επέκταση-στον μαγικό κόσμο της έβδομης τέχνης.Απ' αυτόν ξεκίνησε το ταξίδι μου και σ' αυτόν οφείλω την καλή αρχή που έκανα στην μακροχρόνια σχέση μου με το σινεμά.
Έκτοτε είμαι αφοσιωμένο dc fanboy,το οποίο δεν πρόκειται να κακολογήσει σχεδόν ποτέ ταινία της Warner. Ακόμη και τον Joel Schumacher έχω συγχωρήσει,διότι εκτίμησα την φιλότιμη του προσπάθεια να παρουσιάσει μία σύγχρονη εκδοχή της σειράς με τον Adam West. Να δω αν και πότε θα συγχωρέσω τον Νόλαν για το Dark Knight Rises!
Τόσα χρόνια,λοιπόν πέρασαν κι,έχοντας εν τω μεταξύ συνειδητοποιήσει πως το μεγαλείο του μύθου του ανθρώπου-νυχτερίδα είναι οι εχθροί του,περίμενα πώς και πώς να δω ταινίες με κεντρικούς πρωταγωνιστές όχι τον Bruce Wayne,αλλά τους διαβόητους κακούς και πάνω απ' όλα,βεβαίως,τον Joker.
Οι προσευχές μου εισακούσθησαν από το πουθενά! Διότι,συγνώμη,κύριε Philips μου,αλλά το πρώτο Hangover έκατσα με το ζόρι να το δω,επειδή όλοι λέγανε πως είναι καλό και μ' έφαγε η περιέργεια. Όμως,σας βγάζω το καπέλο! Υπερβήκατε εαυτόν και δημιουργήσατε την καλύτερη ταινία του 2019 και μία από τις καλύτερες των τελευταίων ετών,μαζί με το δεύτερο blade runner.
Το Joker είναι μία απόλυτα προβλέψιμη ταινία:μαντεύεις το μακελειό που θα ακολουθήσει,ποιοι θα σκοτωθούν,ποιοι θα γλιτώσουν(και γιατί),γνωρίζεις το μυστικό της μητέρας του Arthur πριν το μάθει αυτός,γνωρίζεις από πριν την πραγματική φύση της σχέσης του πρωταγωνιστή με την όμορφη ένοικο της πολυκατοικίας και την έκβασή της,γνωρίζεις από την αρχή τον πραγματικό χαρακτήρα του τηλεοπτικού παρουσιαστή,τί πραγματικά αισθάνεται για τον stand up comedian,γιατί τον κάλεσε στην εκπομπή και ποιά η κατάληξή της. Γενικά,η ταινία δεν κρύβει καμία έκπληξη για τον θεατή. Είναι,όμως,ένα έξοχο παράδειγμα υπέρβασης αυτού που-θεωρητικά-είναι μοιραίο μειονέκτημα: είναι η απόδειξη πως προβλέψιμο δεν σημαίνει απαραίτητα βαρετό και κακό. Η εξαίρεση στον κανόνα.
Το Joker σε κρατάει με αμείωτο το ενδιαφέρον από το πρώτο μέχρι το τελευταίο λεπτό,παρόλο που,σε πολλά σημεία,προέβλεπα μέχρι και το μέγεθος του κάδρου και τη γωνία λήψης που θα επέλεγε ο Φίλιπς. Μία ευπρόσδεκτη διαφοροποίηση από τα συνήθη είναι ο παλιοχαρακτήρας του πατρός Wayne,αλλά και του τραμπούκου(και χοντρού!)Alfred. Σχεδόν σοκαρίστηκα!
Ο Phoenix,πραγματικός γίγαντας της υποκριτικής,κρατάει στους ώμους του όλη την ταινία και,κυριολεκτικά,δεν μπορούσα να πάρω τα μάτια μου από πάνω του. Παρακαλείται η ακαδημία να του ταχυδρομήσει από τώρα το Όσκαρ.
Στα λοιπά,θαυμάσια η φωτογραφία,σοφή επιλογή η μινιμαλιστική χρήση της μουσικής,σενάριο αυτό που χρειαζόταν και σκηνοθεσία αυτή που έπρεπε,ώστε όλα τα τεχνικά μέρη να αφήσουν χώρο στον Arthur,να αναδείξουν τον soon to be αντίπαλο του batman,τα πώς και τα γιατί της γέννησης του clown prince of crime.
Κι επειδή είμαι και λιγάκι fan theorist,δεν είναι περίεργο που: 
Arthur Fleck=A. Fleck=Afleck,δηλαδή,ο ηθοποιός που ερμήνευσε τον κατά  Zack Snyder,batman! Τι θέλει να πει ο ποιητής;
Και,τέλος,κάτι που δεν κατάλαβα και αποκλείεται να είναι λάθος:γιατί η κάμερα κουνήθηκε στην σκηνή που μπήκε στο ψυγείο;
avatar
βασιλης βασιλειαδης 17.10.2019 | 23:11
το λυπηρο,δε,ειναι πως αν το ιδιο σεναριο δεν ειχε για πρωταγωνιστη τον joker,η ιδια ταινια θα πηγαινε απατη...