Η Αθήνα είναι η δεύτερη πιο πυκνοκατοικημένη πόλη της Ευρώπης με 19.000 ανθρώπους ανά τετραγωνικό χλμ.... H Nέα Υόρκη έχει πυκνότητα πληθυσμού της τάξεως των 10.500 ανθρώπων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο
Πόλεις

Γιατί η Αθήνα είναι διπλάσια πιο πυκνοκατοικημένη από τη Νέα Υόρκη;

Ορισμένες σκέψεις για την εξέλιξη των πόλεων ένθεν και ένθεν του Ατλαντικού

Mιλώντας την προηγούμενη εβδομάδα για την κοινωνική γεωγραφία και πώς αυτή επηρέασε τη συμπεριφορά των ψηφοφόρων στις τελευταίες προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ, αναφερθήκαμε σε έναν «κανόνα» που ισχύει στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, ότι δηλαδή όσο πιο πυκνοκατοικημένη είναι μια πόλη, τόσο πιο πιθανό είναι να ψηφίζει Δημοκρατικούς. Πολλοί θα αναρωτήθηκαν, έχοντας κατά νου τις τεράστιες αμερικανικές πόλεις που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στο σινεμά, πώς γίνεται να έχασε η Κλίντον.

 

Η απάντηση είναι απλή: σε ένα μεγάλο ποσοστό οι αμερικανικές πόλεις δεν είναι πυκνοκατοικημένες ή, καλύτερα, δεν είναι όσο πυκνοκατοικημένες έχουμε συνηθίσει να είναι στην Ευρώπη. Ας πάρουμε για παράδειγμα το κατεξοχήν σύμβολο της αμερικανικής μεγαλούπολης, τη Νέα Υόρκη. Το «μεγάλο μήλο», με πυκνότητα πληθυσμού της τάξεως των 10.500 ανθρώπων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, αν μεταφερόταν στην Ευρώπη, θα βρισκόταν μόλις στην 5η θέση των πιο πυκνοκατοικημένων πόλεων, μετά το Παρίσι (22.000 άνθρωποι/τετραγωνικό χλμ.), την Αθήνα (19.000/τετραγωνικό χλμ.), το Μονακό (15.000/τετραγωνικό χλμ.), το Φρέντερικσμπεργκ της Δανίας (12.000/τετραγωνικό χλμ.) και μόλις λίγο πιο πάνω από τη Λυόν (10.000/τετραγωνικό χλμ.), δηλαδή την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Γαλλίας.

 

Οι Ευρωπαίοι δεν φοβούνται να μένουν στο κέντρο των πόλεών τους και λόγω των υψηλότερων τιμών στη βενζίνη επιδιώκουν να είναι κοντά στη δουλειά τους, που κατά κανόνα βρίσκεται κυρίως στο κέντρο των πόλεων.

 

Οι ουρανοξύστες και τα πανύψηλα κτίρια με τα οποία έχουμε συνδυάσει τις αμερικανικές πόλεις αποτελούν μόνο ένα μικρό, σχετικά, κομμάτι του αστικού πεδίου στις ΗΠΑ. Γύρω από το ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένο κέντρο απλώνονται αραιοκατοικημένα προάστια, με λίγες, μικρές πολυκατοικίες και πολλές μονοκατοικίες. Αντίθετα, οι ευρωπαϊκές πόλεις χαρακτηρίζονται από έναν πιο συμπαγή σχεδιασμό, με περισσότερο ομοιόμορφη κατανομή του πληθυσμού.

 

Το Παρίσι είναι η πιο πυκνοκατοικημένη πόλη της Ευρώπης με 22.000 ανθρώπους/τετραγωνικό χλμ.

 

Όπως εξηγεί μια πρόσφατη εκπομπή των Wendover Productions, οι ευρωπαϊκές πόλεις δημιουργήθηκαν όταν οι πλούσιοι έπρεπε να πηγαίνουν στη δουλειά τους κυρίως με τα πόδια (ή τα άλογα). Το μεσαιωνικό Παρίσι (η πιο πυκνοκατοικημένη πόλη στην Ευρώπη) συγκέντρωνε πληθυσμό 200.000-300.000 κατοίκων, όμως μπορούσες να περπατήσεις από τη μία πλευρά της πόλης στην άλλη μέσα σε 30 λεπτά. Οπότε οι πλούσιοι πλήρωναν περισσότερο για σπίτια στο κέντρο της πόλης. Αντίθετα, οι αμερικανικές πόλεις ξεκίνησαν να αναπτύσσονται πολύ αργότερα, όταν αναπτύχθηκαν οι συγκοινωνίες, που επέτρεπαν την αποκέντρωση του πληθυσμού. Όταν οι αμερικανικές πόλεις έγιναν μεγαλύτερες, υιοθετήθηκαν οι πρώτες μορφές δημόσιου συγκοινωνιακό δικτύου.

 

Αρχικά, τα τρένα με τις ατμομηχανές ήταν πολύ ακριβά, οπότε τα χρησιμοποιούσαν μόνο οι πολύ πλούσιοι. Επίσης, επειδή έπιαναν ταχύτητα μετά από αρκετή ώρα, οι σταθμοί, και κατ' επέκταση τα νέα προάστια που δημιουργήθηκαν, ήταν αρκετά μακριά από το κέντρο της πόλης. Το τραμ, στη συνέχεια, δημιούργησε επίσης νέα προάστια κατά το μήκος των γραμμών του, τα οποία αποικίστηκαν κυρίως από μέλη της ανώτερης μεσαίας τάξης, καθώς ήταν φθηνότερο από το τρένο. Η γενιά του '50, περίοδος κατά την οποία οι μισές οικογένειες στις ΗΠΑ διέθεταν αυτοκίνητο και τα δάνεια προς τους βετεράνους του Β' Παγκοσμίου Πολέμου έρρεαν άφθονα, επέλεξε να αγοράσει σπίτι στις περιοχές μεταξύ αυτών των προαστίων, οι οποίες ήταν φθηνές καθώς βρίσκονταν μακριά από σταθμούς των δημόσιων συγκοινωνιών, και να χρησιμοποιεί το αυτοκίνητο για τη μετακίνηση προς και από τη δουλειά.

 

Γύρω από το ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένο κέντρο της Νέας Υόρκης απλώνονται αραιοκατοικημένα προάστια, με λίγες, μικρές πολυκατοικίες και πολλές μονοκατοικίες.

 

Αν προσθέσουμε στα παραπάνω την αύξηση της εγκληματικότητας στα αστικά κέντρα την περίοδο 1970-1990 και την επακόλουθη τάση φυγής προς τα πιο ασφαλή προάστια, εξηγείται για ποιον λόγο οι αμερικανικές πόλεις είναι τόσο μεγάλες σε έκταση. Αντίθετα, οι Ευρωπαίοι δεν φοβούνται να μένουν στο κέντρο των πόλεών τους και λόγω των υψηλότερων τιμών στη βενζίνη επιδιώκουν να είναι κοντά στη δουλειά τους, που κατά κανόνα βρίσκεται κυρίως στο κέντρο των πόλεων.

7 Σχόλια
Maggelan 3.12.2016 | 13:17
Δεν με παραξενεύει η Αθήνα γιατί ως Ελλάδα είναι 'άλλος πλανήτης' και σε πολλά πράγματα που συμβαίνουν στην χώρα μας η επιστήμη έχει σηκώσει τα χέρια ψηλά.
Με παραξενεύει το Παρίσι... Μία πόλη με ένα από τα πιο παλιά δίκτυα μετρό και δημόσιων συγκοινωνιών είναι τόσο πυκνοκατοικημένο. Οι Παριζιάνοι από δεκαετίες πριν θα μπορούσαν να μένουν χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο, κυρίως σε προάστια, και να κατεβαίνουν στο κέντρο με τα δημόσια μέσα μεταφοράς.
Προφανώς τους αρέσει το κέντρο για λόγους πρεστίζ, ή είναι λόγω κάποιας δικιάς τους κουλτούρας, δεν μπορώ να το εξηγήσω αλλιώς.
Anonymous Guest 3.12.2016 | 16:16
Καλά δεν υπάρχει και κάτι για να παραξενευτείς στην Αθήνα. Το σύστημα της Αντιπαροχής τα έκανε όλα. Έπειτα για να μην αποτραπεί ο κόσμος και οι εταιρίες απ το να χτίσουν κτήρια το κράτος δεν έθεσε όρια βάζοντας πχ την Πολεοδομία να θέτει κάποιες συγκεκριμένες αποστάσεις να υπάρχουν μεταξύ των κτηρίων, ειδικότερα παλιά. Στα νεότερα Σχέδια τουλάχιστον σε άλλες πόλεις όπως Ιωάννινα (αλλά και Αθήνα) εκτός κέντρου,που χτίστηκε το 60 και 70 κυρίως, βλέπεις ναναι πιο αραιά, μεγαλύτεροι χώροι, δρόμοι, πεζοδρόμια, πράσινο κτλπ. Και μην τα βάζουμε με τον κόσμο που απλά άρπαξε την ευκαιρία για ναχει ένα δικό του σπίτι ιδιόκτητο δίχως ενοίκιο (και κάποιοι και κανα 2 επιπλέον ώστε να τα νοικιάζουν). Και εγώ θα το έκανα. Και μην μου πει κανείς περί ΕΝΦΙΑ και έτσι δεν αξίζει πια. Τα κόστη των ενοικίων είναιπολύ πιο υψηλά ειδικά για οικογένεια που πχ δεν βολευεται σε μία φτηνή καλή γκαρσονιέρα - είναι σαν μία μόνιμη δόση δανείου χωρίς τέλος! Απλά όπως λέει και στο άρθρο οι Ευρωπαίοι δεν φοβούνται ναναι στα Κέντρα τους ενώ προυπήρχαν και συγκοινωνίες από παλιά (αφορά και Παρίσι και Αθήνα) και για μας ειδικά απλά υπήρξε και το ιδιαίτερο καθεστώς ώστε να εξυπηρετηθούν οι εργολάβοι κυρίως (αλλά και πολίτες, σου ελεγε η Κυβέρνηση να παρουν και αυτοί ένα σπίτι έτσι, δεν ήταν κακή πρόθεση, απλά έγινε βιαστικά, δεν τέθηκαν όρια).
Albert Pierrepoint 3.12.2016 | 15:51
Δεν θεωρώ ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η πυκνότητα του πληθυσμού. Ίσως να είναι για τους αθηναίους. Για τους υπόλοιπους το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η δυσανάναλογη σχέση μεταξύ του πληθυσμού της πρωτεύουσας και του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Μιλάμε για το 50% τουλάχιστον.
Η Νέα Υόρκη είναι το 5-7% της Αμερικής, ενώ η γειτονική Ρώμη ούτε το 5%.
Αντίστοιχα πολλαπλάσια είναι η οικονομική δύναμη της Αθήνας όπου συγκεντρώνει περίπου το 80%-90% του εθνικού πλούτου.
Στην ουσία δεν υπάρχουν άλλα ανάλογα οικονομικά κέντρα στην Ελλάδα, επομένως γιατί να γίνουν αεροδρόμια, δρόμοι, λιμάνια, σταθμοί τρένων κλπ;
Αρκεί να ταξιδέψει κανείς από Βουδαπέστη, Βιέννη, ή από Σμύρνη, Κωνσταντινούπολη, για να μην πω από Ρώμη Μιλάνο-Τορίνο. Για να δει κανείς τι σημαίνιε περιφερειακή ανάπτυξη.
Ένα μεγάλο μέρος βέβαια αυτού του πλούτου, οφείλεται στις κρατικές παροχές (περίπου 500.000 δημόσιοι υπάλληλοι + τα προστατευόμενα μέλη) και στα λεφτά που αρμέγουν οι τεράστιοι δήμοι.
Δυστυχώς όσο υπάρχει αυτή η αναλογία πληθυσμού και πλούτου μην περιμένετε βελτίωση στη χώρα.
Μόνο παρακμιακές καταστάσεις με την επαρχία να αργοσβήνει από την έλλειψη πόρων και τον φτωχό κόσμο να κάνει ουρές στα συσσίτια στην Αθήνα.
avatar
Ανώνυμος/η 4.12.2016 | 04:21
Λυπάμαι, αλλά τα στοιχεία που παραθέτετε είναι ΟΛΑ λάθος.
Στην τελευταία απογραφή (2011), ο μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδας ανήλθε στους ~10.900.000 κατοίκους. Εξ αυτών, οι ~3.800.000 κατεγράφησαν εντός της Περιφέρειας Αττικής. Η πόλη της Αθήνας είχε ~700.000 κατοίκους και πυκνότητα ~18.000 κατ./τ.χλμ, ενώ το πολεοδομικό συγκρότημα (ΠΣ) Αθηνών-Πειραιώς ~3.100.000 κατοίκους και πυκνότητα ~8.000 κατ./τ.χλμ., όσο δηλαδή και η πόλη της Νέας Υόρκης με πληθυσμό ~9.000.000 (το άρθρο σφάλλει ως προς την πυκνότητα και της Αθήνας και του Παρισιού!).
Διαιρώντας τον πληθυσμό του ΠΣ Αθηνών δια τον γενικό πληθυσμό, προκύπτει ότι λιγότερο απ' το 33% των Ελλήνων ζούσε στην πρωτεύουσα κατά την απογραφή.
Το ποσοστό είναι μεγάλο, αλλά τέτοια ποσοστά απαντώνται και σ' άλλες χώρες, όπως στην Ιρλανδία, με το 40% του πληθυσμού της να ζει στο ΠΣ του Δουβλίνου, και στην Πορτογαλία, με ~2.800.000 κατοίκους στη Λισαβώνα και γενικό πληθυσμό ~10.500.000.
Επιπλέον, στην Περιφέρεια Αττικής παράγεται περίπου το 45% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος κι όχι το 80-90%, όπως ισχυριστήκατε. Το ίδιο φαινόμενο απαντάται σε πολλές άλλες χώρες, όπως τη Χιλή, την Ιαπωνία, την Ταϊβάν, την Πορτογαλία και την Ιρλανδία.
Αυτά.
Για να μην λέμε κι ό,τι θέμε.
Tschüs
avatar
tktk 5.12.2016 | 02:37
Η απογραφή δεν είναι υποχρεωτική και δεν καταγραφει πλήρως την πραγματικότητα. Πχ δεν καταγραφει τους φοιτητές, όσους ψαχνουν ευκαιριακά για δουλειά, τους περισσοτερους απ τους ξένους μετάνάστες, όσους απλά δεν ανοιξαν την πόρτα τους για διάφορους λόγους κλπ κλπ
Στην Αθήνα ζουν και εργάζονται κοντα στα 5 εκατομμύρια και πάνω από 1,5 στη Θεσσαλονίκη. Δυσανάλογο ποσοστό και ακόμα πιο δυσανάλογη η παραγωγή συν την κρυφή παραγωγή και δραστηριότητα που δεν καταγράφεται.
Η Ιρλανδία και η Πορτογαλία είναι εξαιρέσεις στην Ευρώπη και όχι ο κανόνας και μάλλον η Ελλαδα είναι η μεγαλύτερη εξαίρεση.
Και ποσοτικά και ποιοτικά αποτελούμε φαινόμενο.
Καλά δεν έχεις ακούσει για greek statistics?
Το "πολλές άλλες χώρες" είναι οι 5 που αναφέρεις σε σύνολο 230; Και ειδικά στην Ευρώπη;
Η Λισσαβώνα είναι η μισή απ την Αθήνα σε περιπου ίδιο πληθυσμό χώρας και πάει λέγοντας
avatar
Ανώνυμος/η 5.12.2016 | 10:58
Αναμένω συνδέσμους σε στατιστικές έρευνες που ενισχύουν τον ισχυρισμό σου, tktk, ότι στην Αττική ζουν 5 εκατ. και στη Σαλονίκη 1,5 εκατ.
Ούτως ή άλλως αναφέρθηκα σε μόνιμο πληθυσμό, όπως σε μόνιμο πληθυσμό αναφέρονται κι όλες οι απογραφές ανά τον κόσμο.
Επίσης, δεν ισχυρίστηκα ότι η Ελλάδα συνιστά τη νόρμα, αλλά δεν είναι κι η μοναδική στον κόσμο που παρουσιάζει αυτό το φαινόμενο.
Στην πόλη της Σεούλ ζουν άνω των 10 εκατ. και στην μητροπολιτική της περιοχή (που περιλαμβάνει και την πόλη-λιμάνι, Ιντσεόν - σου θυμίζει κάτι αυτό;) ζει ο μισός πληθυσμός της Ν. Κορέας (η οποία υπολείπεται της Ελλάδος κάτι 30.000 τ.χλμ, btw). Δόξα τω Θεώ, μια χαρά εύρωστη είναι η χώρα.
Καταληκτικά, μάθημα γεωγραφίας σε μένα, προσωπικά, δεν είσαι ιδιαίτερα ικανός να κάνεις.
Αν θες να σου κάνω, πάντως, πολύ ευχαρίστως, :D.
avatar
Ανώνυμος/η 22.12.2016 | 08:03
Θα προσεθετα ως πολυ σημαντικο το εξης:Στην Αθηνα οπως και σε αλλες ελληνικες πολεις υπαρχει η μαστιγα των περιοριςτικων "σχεδιων πολεως",ωστε να δημιουργουνται στεγανα και πλασματικες αξιες.Δεν επιτρεπουν στις πολεις να επεκταθουν και οι πληθυσμοι στριμωχνονται σε μικροτερο εμβαδον.Αποτελεσμα οι στενοι δρομοι χωρις παρκινγκ και πολυτιμα τετραγωνικα σε σπιτια κλουβια.
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια