Ελλάδα

Κεντητοί επιτάφιοι του 18ου και 19ου αιώνα στο Μουσείο Αργυροτεχνίας στα Ιωάννινα

Επιτάφιοι από πολύτιμα υλικά που αποδίδονται σε εργαστήρια της Κωνσταντινούπολης και της Βιέννης φιλοξενούνται στην έκθεση

Τέσσερις εντυπωσιακοί κεντητοί επιτάφιοι του 18ου και του 19ου αιώνα, κατασκευασμένοι από σατέν και βελούδινα υφάσματα με μεταξωτά κεντήματα, φιλοξενούνται στην έκθεση με θέμα: «Κεντητοί επιτάφιοι στα Ιωάννινα, 18ος και 19ος αι.» που διοργανώνει η Ιερά Μητρόπολη Ιωαννίνων, το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων, στο Μουσείο Αργυροτεχνίας.


Η έκθεση, η οποία εγκαινιάστηκε την Παρασκευή 19 Απριλίου και θα διαρκέσει και μέχρι τις 17 Ιουνίου 2019, αναδεικνύει για πρώτη φορά την μοναδική σημασία των εκκλησιαστικών αυτών κεντημάτων, τον συμβολισμό, την εικονογραφία και την τεχνοτροπία τους, αλλά και στοιχεία της εποχής κατά την οποία φιλοτεχνήθηκαν.


Ο επιτάφιος είναι ιερός πέπλος που χρησιμοποιείται τη Μεγάλη Παρασκευή στο τελετουργικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας και πρόκειται για ένα λειτουργικό άμφιο που απέκτησε επικήδειο νόημα από τον 14ο αιώνα και αποτελεί εξέλιξη του καλύμματος που ονομάζεται αήρ. Με τον αέρα σκεπάζονται τα Τίμια Δώρα, δηλαδή ο Άρτος και ο Οίνος.

 

Η σύνθεση του εικονογραφικού διακόσμου του επιταφίου ήταν αρχικά λιτή. Προέβαλε το θεολογικό περιεχόμενο της σταυρικής θυσίας, την Θεία Ευχαριστία, η οποία αποδίδεται με τον Χριστό νεκρό, ενώ σταδιακά προστέθηκαν στοιχεία όπως ο Σταυρός και τα πρόσωπα του Επιτάφιου θρήνου, όπως η Θεοτόκος, οι μυροφόρες κ.α.


Οι επιτάφιοι είναι κατασκευασμένοι από πολύτιμα υλικά (σατέν, βελούδο, μεταξωτά κεντήματα) ενώ για την διακόσμηση τους, οι κεντητές και οι κεντήτριες χρησιμοποιούσαν αργυρά και επίχρυσα σύρματα, ελάσματα, δίσκους (πούλιες) και μεταλλικά νήματα, ημιπολύτιμους λίθους, μαργαριτάρια ενώ αφιέρωναν πολλές ώρες για την δημιουργία τους.

 

Η προσφορά χρυσοκέντητων αμφίων σε ναούς ή μονές προσέδιδε μεγάλο κύρος στους δωρητές.

 

Λεπτομέρειες του κεντητού επιταφίου


Η σύνθεση του εικονογραφικού διακόσμου του επιταφίου ήταν αρχικά λιτή. Προέβαλε το θεολογικό περιεχόμενο της σταυρικής θυσίας, την Θεία Ευχαριστία, η οποία αποδίδεται με τον Χριστό νεκρό, ενώ σταδιακά προστέθηκαν στοιχεία όπως ο Σταυρός και τα πρόσωπα του Επιτάφιου θρήνου, όπως η Θεοτόκος, οι μυροφόρες κ.ά.


Κατά τον 18ο και 19ο αιώνα οι επιτάφιοι παρουσιάζουν πολυάνθρωπες παραστάσεις. Στα πρόσωπα του θείου δράματος προστίθενται μορφές, εικονίζονται ιεροί τόποι, κτίσματα, λειτουργικά αντικείμενα ενώ δεν λείπουν και σύμβολα όπως ο ήλιος και η σελήνη.

 

Σε αυτή την περίοδο ανήκουν και οι επιτάφιοι που θα παρουσιαστούν στην έκθεση και οι οποίοι αποδίδονται σε εργαστήρια της Κωνσταντινούπολης και της Βιέννης.


Ο ένας από τους τρεις επιταφίους αποδίδεται στην κεντητική της Κωνσταντινούπολης ενώ οι υπόλοιποι τρεις αποτελούν έργα βιεννέζικων εργαστηρίων.

 

Η κωνσταντινουπολίτικη τέχνη χαρακτηρίζεται από πολύτροπη τεχνική, ακριβά υλικά και ανώτερη ποιότητα κεντήματος από όλα τα άλλα εργαστήρια στον χώρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

 

Η βιεννέζικη τέχνη χαρακτηρίζεται από τη δυτικότροπη εικονογραφία, το επίπεδο κέντημα του κυρίως θέματος και τη μπαρόκ διακόσμηση από μεταλλικά νήματα στην παρυφή του εργόχειρου.

 

Η έκθεση, πέρα από τους τέσσερις επιταφίους, εμπλουτίζεται με μια αμφιπρόσωπη εικόνα του 14ου αιώνα με παράσταση Άκρας Ταπείνωσης και Παναγίας Οδηγήτριας, καθώς και με ιερά σκεύη που σχετίζονται με τη λειτουργία του επιταφίου.

 

Λεπτομέρειες του κεντητού επιταφίου

 

Κεντητός επιτάφιος (1780) με επιγραφή του Γιαννιώτη δωρητή Γεωργίου Κρομμύδη Αποδίδεται σε εργαστήριο της Βιέννης

 

Λεπτομέρειες του κεντητού επιταφίου

 

Λεπτομέρεια του κεντητού επιταφίου

 

Κεντητός επιτάφιος, μέσα 19ου αιώνα. Συνδυάζει ζωγραφική σε μουσαμά, για τα πρόσωπα και τα γυμνά μέρη του σώματος, και κεντήματος, για τα ενδύματα και τα αντικείμενα. Αποδίδεται σε εργαστήριο της Κωνσταντινούπολης.

 

Κεντητός επιτάφιος (1733). Τα πρόσωπα του Θρήνου αναπτύσσονται σε πολλά επίπεδα με πρώτη τη Θεοτόκο που αγκαλιάζει τον Υιό της και δίπλα τη Μάρθα. Αποδίδεται σε εργαστήριο της Βιέννης.

 

Κεντητός επιτάφιος (1816) με πολυπρόσωπη παράσταση του Θρήνου. Αποδίδεται σε εργαστήριο της Βιέννης.

 

Ποτήριο,

 

Άποψη της έκθεσης «Κεντητοί επιτάφιοι στα Ιωάννινα, 18ος και 19ος αι.» στο Μουσείο Αργυροτεχνίας

 

Δισκάριο

 

Αήρ

 

Άποψη της έκθεσης «Κεντητοί επιτάφιοι στα Ιωάννινα, 18ος και 19ος αι.» στο Μουσείο Αργυροτεχνίας

 

Άποψη της έκθεσης «Κεντητοί επιτάφιοι στα Ιωάννινα, 18ος και 19ος αι.» στο Μουσείο Αργυροτεχνίας

 

Άποψη της έκθεσης «Κεντητοί επιτάφιοι στα Ιωάννινα, 18ος και 19ος αι.» στο Μουσείο Αργυροτεχνίας

 

Άποψη της έκθεσης «Κεντητοί επιτάφιοι στα Ιωάννινα, 18ος και 19ος αι.» στο Μουσείο Αργυροτεχνίας

 

Άποψη της έκθεσης «Κεντητοί επιτάφιοι στα Ιωάννινα, 18ος και 19ος αι.» στο Μουσείο Αργυροτεχνίας

 

Αστερίσκος

 

Λεπτομέρειες του κεντητού επιταφίου

 

 

Ελλάδα

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

O μονόλογος ενός υπάλληλου σούπερ μάρκετ, αυτές τις μέρες

Ελλάδα O μονόλογος ενός υπάλληλου σούπερ μάρκετ, αυτές τις μέρες

31.3.2020
 Άοπλοι στο μέτωπο του υγειονομικού πολέμου

Ελλάδα Άοπλοι στο μέτωπο του υγειονομικού πολέμου

30.3.2020
«Πρόκειται να γεννήσω εν μέσω πανδημίας»: Μια ετοιμόγεννη γυναίκα εξομολογείται

Ελλάδα «Πρόκειται να γεννήσω εν μέσω πανδημίας»: Μια ετοιμόγεννη γυναίκα εξομολογείται

30.3.2020
5 κομβικές ερωτήσεις για το μέλλον της οικονομίας στον καθηγητή Πάνο Τσακλόγλου

Ελλάδα 5 κομβικές ερωτήσεις για το μέλλον της οικονομίας στον καθηγητή Πάνο Τσακλόγλου

30.3.2020
Μανώλης Γλέζος: Πέθανε ο τελευταίος εμβληματικός αγωνιστής της Αριστεράς

Ελλάδα Μανώλης Γλέζος: Πέθανε ο τελευταίος εμβληματικός αγωνιστής της Αριστεράς

30.3.2020
Κορωνοϊός: Οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες στο «μάτι του κυκλώνα»

Ελλάδα Κορωνοϊός: Οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες στο «μάτι του κυκλώνα»

29.3.2020
Χρήστος Σταϊκούρας στη LIFO: «Η ελληνική οικονομία βαδίζει σε ύφεση – δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε την έκταση της κρίσης»

Ελλάδα Χρήστος Σταϊκούρας στη LIFO: «Η ελληνική οικονομία βαδίζει σε ύφεση – δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε την έκταση της κρίσης»

28.3.2020
Το Bloode, σε συνεργασία με την Beat, μας δίνουν την ευκαιρία να γίνουμε αιμοδότες με ασφάλεια

Ελλάδα Το Bloode, σε συνεργασία με την Beat, μας δίνουν την ευκαιρία να γίνουμε αιμοδότες με ασφάλεια

27.3.2020
«Θα ήθελα κι εγώ να είμαι σπίτι μου!»: Ένας ντελιβεράς μιλά στη LIFO

Ελλάδα «Θα ήθελα κι εγώ να είμαι σπίτι μου!»: Ένας ντελιβεράς μιλά στη LIFO

26.3.2020
«Νικώντας όλα τα εμπόδια, θα κερδίσουμε τη ζωή μας»: Το Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα στέλνει το δικό του μήνυμα

Ελλάδα «Νικώντας όλα τα εμπόδια, θα κερδίσουμε τη ζωή μας»: Το Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα στέλνει το δικό του μήνυμα

25.3.2020