Φόβος, παράνοια και «επικοινωνιακή διαχείριση» του Τσερνόμπιλ στην Ελλάδα του 1986

Φόβος, παράνοια και «επικοινωνιακή διαχείριση» του Τσερνόμπιλ στην Ελλάδα του 1986

Τι είχαν δηλώσει τότε για το σημαντικότερο πυρηνικό δυστύχημα στην ιστορία, Έλληνες πολιτικοί, επιστήμονες και δημοσιογράφοι, όπως καταγράφηκε στο σχετικό αφιέρωμα που είχε κάνει ο «Ιός» της Ελευθεροτυπίας

Με τη συμπλήρωση εικοσαετίας από το σημαντικότερο πυρηνικό δυστύχημα όλων των εποχών, η δημοσιογραφική ομάδα του «Ιού» της Ελευθεροτυπίας είχε παρουσιάσει στην εφημερίδα ένα αφιέρωμα στην «επικοινωνιακή διαχείριση» του Τσερνόμπιλ από πολιτικούς, επιστήμονες και δημοσιογράφους, διαχείριση που, όπως σημειώνεται στο άρθρο, υπαγορεύτηκε σε μεγάλο βαθμό «από μικροπολιτικές ή συντεχνιακές σκοπιμότητες»:

 

«Εν μέρει αυτή η 'αυτοσυγκράτηση' οφειλόταν στον ευνόητο φόβο των κυβερνώντων, ότι κάθε υποδαύλιση του πανικού θα οδηγούσε σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Σημαντικό ρόλο έπαιξε επίσης η (συντεχνιακή) στάση των πυρηνικών επιστημόνων, που έσπευσαν να υποβαθμίσουν τον κίνδυνο. Δεν πρέπει, τέλος, να παραγνωριστούν οι διπλωματικές ισορροπίες της εποχής. Η προσπάθεια, δηλαδή, της κυβέρνησης Παπανδρέου για καλές σχέσεις με τις χώρες του σοβιετικού μπλοκ, εν μέσω Ψυχρού Πολέμου...»

 

«...Αν για τους κυβερνώντες τα πάντα ήταν ζήτημα ισορροπιών, για τους «ορθόδοξους» κομμουνιστές το ατύχημα του Τσερνομπίλ ισοδυναμούσε με δοκιμασία της πίστης τους στην ανθρώπινη πρόοδο. Και πολύ λογικά, αφού ήδη από τη δεκαετία του '50 η γοητεία του σοβιετικού μοντέλου στηριζόταν όλο και λιγότερο στη μαρξιστική «κοινωνία των ελεύθερα συνεταιρισμένων παραγωγών» και περισσότερο στην αίγλη της «σοσιαλιστικής τεχνολογίας... Αυτονόητη και η προσαρμογή της γραμμής στις τοπικές συνθήκες. «Πρώτος ήταν ο Ικαρος. Γιατί οι σοφοί αρχαίοι Ελληνες είχαν καταλάβει: η πρόοδος απαιτεί και θυσίες» («Ριζοσπάστης» 11.5.86)...»

 

«Εξίσου ελληνοπρεπής, ο προϊστάμενος του αρμόδιου εργαστηρίου του «Δημόκριτου», Παναγιώτης Κρητίδης, θα επισημάνει κι αυτός πως «η παραπληροφόρηση του τύπου» για το ατύχημα «δεν μας τιμά καθόλου σαν κοιτίδα του πολιτισμού, όπως αυτοαποκαλούμεθα, και σαν πατρίδα του Δημόκριτου, του πατέρα των ατόμων».

 

«Οπλισμένος με την απόφαση του Π.Γ. της Κ.Ε. του ΚΚΣΕ, με την οποία αναγνωρίστηκαν «λάθη» κι επιβλήθηκαν κυρώσεις σε αξιωματούχους, ο Παύλος Τσίμας ξεσπαθώνει στις 24.7.86: 'Ξέρουμε τώρα με ακρίβεια πώς φτάσαμε στο ατύχημα στο Τσερνομπίλ. Ξέρουμε, επίσης με ακρίβεια, τα όρια της μόλυνσης που προκλήθηκε και που περιορίζεται σε μια ακτίνα γύρω από το Τσερνομπίλ, χωρίς να δικαιολογεί τις εξάρσεις του κομπογιαννίτικου πανικού που ταλαιπώρησαν την ελληνική κοινή γνώμη'. Για τον ίδιο δημοσιογράφο, η (πολιτική) απόφαση του καθοδηγητικού οργάνου του ΚΚΣΕ ισοδυναμεί όχι μόνο με «απόδειξη ότι όλη εκείνη η εκστρατεία ψεύδους και παραπληροφόρησης που ξεσηκώθηκε τις μέρες του ατυχήματος ήταν μια καλοστημένη πολιτική επιχείρηση κατά της Σοβ. Ενωσης και της Ειρήνης στον κόσμο», αλλά και κλείνει το κεφάλαιο της επικινδυνότητας των πυρηνικών αντιδραστήρων: 'Το ατύχημα, λοιπόν, οφείλεται σε μια σειρά ανθρώπινων σφαλμάτων, σε παραλείψεις και παρακινδυνευμένες ανθρώπινες ενέργειες. Κι αυτό σημαίνει ότι τα πυρηνικά ατυχήματα δεν είναι μοιραία, δεν αποτελούν μια υπεράνθρωπη, αδυσώπητη απειλή. Ο κίνδυνος μπορεί να ελεγχθεί'...»

 

 

«Σε λαϊκότερο επίπεδο, την όλη στρατηγική θα εξηγήσει -με αφοπλιστική επιχειρηματολογία - ο Σπύρος Κομίνης: 'Ας πούμε ότι ο αδελφός σου παρασύρει κάποιον με το αυτοκίνητο. Δε φταίει, είναι νύχτα, πετάχτηκε ξαφνικά μπροστά του... Θα πας στο δικαστήριο και θα υπερασπιστείς τον αδερφό σου. Εγώ σου λέω ότι θα τον υπερασπιστείς και με ψέματα, αλλά εσύ μπορείς να μου πεις ότι τέτοιο πράγμα δεν θα κάνεις και το δέχομαι. Θα πεις, λοιπόν, στο δικαστήριο ότι ο αδερφός σου δεν πίνει, ενώ η υπεράσπιση του θύματος για να πάρει λεφτά θα λέει ότι ο αδερφός σου ήταν μεθυσμένος. Θα λες ότι ο αδερφός σου είναι προσεκτικός οδηγός, η άλλη πλευρά θα λέει ότι είναι άσχετος και ραλλιτζής. Εσύ θα λες δεν έφταιγε, οι άλλοι θα λένε έφταιγε. Εσύ θα ξέρεις ότι λες την αλήθεια. Ούτε πίνει ο αδερφός σου ούτε τρέχει σαν τρελός, ήτανε ατύχημα, δεν μπορούσε να το αποτρέψει. Αυτό κάνει ο "Ριζοσπάστης": Υπερασπίζεται τον αδελφό του. Το σοβιετικό λαό και το σοσιαλισμό. Γιατί ξέρει ότι δεν πίνει, δεν οδηγεί επικίνδυνα, όπως εσύ θα κόβεις το κεφάλι για τον αδερφό σου. Και δεν λέει ψέματα' («Δεοντολογία, ιδεολογία και ουσία», «Ρίζος της Δευτέρας» 19.5.86)...

 

« 'Η συνολική επιβάρυνση του πληθυσμού της χώρας μας από το πυρηνικό ατύχημα υπολογίζεται σε 8 περίπου μιλιρέμ', εξηγεί την ίδια μέρα στο «Ριζοσπάστη» ο λέκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών, πυρηνικός φυσικός-υγειοφυσικός, Λουκάς Σακελλίου. 'Η τιμή αυτή είναι πολύ μικρότερη και από την πιο απλή ακτινογραφία. Σαν μέτρο σύγκρισης θα σας έλεγα ότι η ποσότητα αυτή, ως προς τα πιθανά αποτελέσματα, ισοδυναμεί μ' ένα αεροπορικό ταξίδι στην Αμερική και είναι πολύ μικρότερη από τον κίνδυνο που διατρέχει ένας καπνιστής που καπνίζει ένα τσιγάρο την ημέρα και μόνο από τη ραδιενέργεια του τσιγάρου'..».

 

«Στο «Βήμα» στις 11.5.86, πάλι, ο δόκτωρ ραδιοβιολογίας-ραδιογενετικής Λευτέρης Σιδέρης υπολογίζει με απόλυτη βεβαιότητα, 'πάντα μέσα στα όρια του στατιστικού σφάλματος', ότι οι συνέπειες του Τσερνόμπιλ στην Ελλάδα θα περιοριστούν σε 'περίπου 19' καρκίνους και 'περίπου 6' σοβαρές αλλοιώσεις σε νεογέννητα. Στο ίδιο φύλλο, άλλοι επιστήμονες καταφεύγουν σε γενικότερες αποφάνσεις. 'Η ηθική της σημερινής κοινωνίας έχει αποδεχθεί, επιτρέπει το ριψοκίνδυνο σε όλες του τις εκφράσεις', ξεκαθαρίζει ο Στέφανος Χαραλάμπους, καθηγητής στο ΑΠΘ, επιστρατεύοντας μια βολική αποστροφή του Μολιέρου: 'Μισώ τις μικρόψυχες καρδιές που, από υπερβολική πρόβλεψη για τα επακόλουθα των πραγμάτων δεν τολμούν να επιχειρήσουν τίποτε...'».

 

 

«Η κεντρική εκδήλωση της ευρύτερης δεξιάς για το Τσερνομπίλ θα πραγματοποιηθεί στις 13 Μαΐου με επίσημους οργανωτές το Πανελλήνιο Κέντρο Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ), την Πανελλήνια Επιτροπή Αγώνων Καταναλωτών (ΠΕΑΚ) και την Κίνηση για τον Πολυμερή Αφοπλισμό, την Ελευθερία και την Ασφάλεια της Ευρώπης (ΚΙΠΑΕΑ). Ενδιαφέρουσα μπορεί να θεωρηθεί η βασική ομιλία της ημέρας από το νεαρό τότε στέλεχος της ΚΙΠΑΕΑ Κώστα Καραμανλή. Εκτός απ' την καταγγελία της 'εγκληματικής αμέλειας των Σοβιετικών που επέτρεψε να φτάσει η ραδιενέργεια σε τόσο υψηλά επίπεδα' και την εξίσου αναμενόμενη καταδίκη του Ανδρέα Παπανδρέου που 'παριστάνει εκ του ασφαλούς το σωτήρα της ανθρωπότητας με τις περίφημες πια πρωτοβουλίες και επιστολές του που στην ουσία δυναμιτίζουν τη σοβαρότητα της χώρας μας', ο [μετέπειτα πρωθυπουργός] δεν θα διστάσει ν' αποδώσει την ελλιπή επαγρύπνηση του κρατικού μηχανισμού στον (άρτι επαναπατρισθέντα εκ του 'Παραπετάσματος') εσωτερικό εχθρό:

 

'Την κυβέρνηση βαρύνουν μια σειρά από αμείλικτα ερωτηματικά: Γιατί δεν αφήνει τους επιστήμονες του "Δημόκριτου" να κάνουν τη δουλειά τους; Γιατί τις μετρήσεις τις κάνουν ένας φυσικός που πρόσφατα ήρθε από τη Βουλγαρία με τη βοήθεια μιας παρασκευάστριας που ήρθε από την Τασκένδη, άτομα δηλαδή των οποίων η αντικειμενικότητα ελέγχεται λόγω της καταγωγής τους;'...»

 

Ολόκληρο το αφιέρωμα του «Ιού» με τίτλο «Το ελληνικό Τσερνόμπιλ: Η υπαρκτή παραπληροφόρηση του 1986», στον παρακάτω σύνδεσμο: http://www.iospress.gr/ios2006/ios20060416.htm

 

 

Ελλάδα
ΑΦΙΕΡΩΜΑ