Ο Σύριζα της διακυβέρνησης έγινε έτσι ένα αρκούντως παράξενο αντικείμενο: έξω από την καρδιά του κράτους (το οποίο συνέχιζε να το βλέπει ως ξένο σώμα) και μακριά από τον υπαρκτό λαό και την πραγματική κίνηση των προσδοκιών του.

Πώς οι εκλογές έδειξαν ότι το κυβερνών κόμμα, ο Σύριζα της εξουσίας, δεν έχει πραγματική κοινωνική ύπαρξη και ερείσματα έξω από μια σφαίρα στελεχών, οπαδών και πολύ συγκεκριμένων χώρων.

Στους σύγχρονους καιρούς αυτό που ονομάστηκε Αριστερά είχε, σε όλες της τις αποχρώσεις, από τις πιο ήπιες έως τις πιο αδιάλλακτες, ένα διακριτικό χαρακτηριστικό: ήθελε να είναι παράταξη με έρεισμα κοινωνικό, με πραγματικό εκτόπισμα στους κοινωνικούς χώρους. Ποιοι ήταν αυτοί οι χώροι; Συνδικάτα, επαγγελματικές και συνεταιριστικές οργανώσεις, φοιτητικοί σύλλογοι. Και ύστερα, όταν πια μπήκαν στο παιχνίδι της μαζικής δημοκρατίας και άλλες κατηγορίες του πληθυσμού, ο στόχος για κάθε κόμμα της Αριστεράς (και προφανώς για όλα τα άλλα, όχι όμως στον ίδιο βαθμό) ήταν να έχει πραγματική κοινωνική βάση και όχι απλώς εκλογικό κοινό και πελατεία: να έχει, ας πούμε, κόσμο σε γυναικείες οργανώσεις, κοινωνικά κινήματα, σωματεία επιστημόνων, ακτιβιστικές πρωτοβουλίες.

 

Οι εκλογικές και πολιτικές επιτυχίες έπρεπε να είναι αποτέλεσμα κοινωνικού και τοπικού ριζώματος: να καρπώνονται εκλογικά την επιτυχημένη διάδοση ιδεών και τη γονιμοποίηση μιας κοινωνικής επίδρασης. Κάπως έτσι, άλλωστε, η Αριστερά μπορούσε διαχρονικά να λογαριάζει τον εαυτό της ως κάτι «διαφορετικό» από τους άλλους, από τα λεγόμενα αστικά κόμματα. Η μόνιμη καταγγελία στους αντιπάλους της ήταν πως αυτοί δεν είχαν σχέση με τους πολλούς παρά με τους λίγους, τις ολιγαρχικές ελίτ, τις κορυφές της εξουσίας. Στην Αριστερά πρώτα έρχεται η κοινωνία και μετά η πολιτική ως σχέση με τη διακυβέρνηση.

 

Με μια έννοια, ποτέ δεν κατάφερε να έχει αξιόλογα κοινωνικά ερείσματα στην κοινωνία των πολλών, στην ελληνική ζωή. Η εκλογική-πολιτική μεγέθυνση δεν συνοδεύτηκε από την εμφύτευση του Σύριζα στο ελληνικό οικοσύστημα.

 

Αναγκάζομαι να κάνω  εδώ αυτές τις άχαρες και συνοπτικές αναφορές γιατί νομίζω πως το πιο εντυπωσιακό γεγονός αυτών αυτοδιοικητικών εκλογών που πέρασαν δεν είναι η ανάδειξη της μιας ή άλλης περσόνας ούτε καν το ότι ο «χάρτης βάφτηκε γαλάζιος». Το πιο εντυπωσιακό είναι κάτι που το γνωρίζαμε ήδη από πολλές άλλες εμπειρίες αυτών των χρόνων μα τώρα έγινε απολύτως ορατό και επομένως αδιάψευστο: το κυβερνών κόμμα, ο Σύριζα της εξουσίας, δεν έχει πραγματική κοινωνική ύπαρξη και ερείσματα έξω από μια σφαίρα στελεχών, οπαδών και πολύ συγκεκριμένων χώρων. Δεν αναφέρομαι στον αριθμό των ψηφοφόρων ή στα ποσοστά. Κάποτε, όλα τα κόμματα, μικρά ή μεσαία και μεγάλα, μπορεί να έχουν τις καλές και τις κακές τους στιγμές, τα πάνω και τα κάτω τους, τους θριάμβους και τις πανωλεθρίες τους.

 

Βλέπουμε, ας πούμε, πόσο συρρικνώθηκαν οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες, τι κονιορτοποίηση έπαθαν οι Γάλλοι Σοσιαλιστές, τι κακό έχει βρει τους κραταιούς Συντηρητικούς στη Βρετανία κλπ. Παντού εξάλλου τα πολιτικά κόμματα είναι σε κρίση, σε μετάβαση (κομψός όρος για να μην περάσουμε σε επικήδειους), σε κλονισμούς ταυτότητας. Οι τεχνολογικές, δημογραφικές και κοινωνικές αναστατώσεις αυτού του καιρού δεν έχουν αφήσει τίποτα αλώβητο. Όλες οι μορφές οργάνωσης και συλλογικής ύπαρξης που έρχονται από το παρελθόν συμπιέζονται και πολλές εξαερώνονται αν δεν φυτοζωούν. Από αυτή την άποψη, πράγματι, τα τυπικά ποσοστά του Σύριζα είναι «πολύ ικανοποιητικά».

 

Όμως δεν είναι το ίδιο πράγμα η κρίση πολιτικών οργανισμών που μετρούν δεκάδες χρόνια ζωής και κυβερνητικής φθοράς με αυτό που βλέπουμε στη δική μας περίπτωση. Εδώ έχουμε το άκρων άωτο της ειρωνείας: έχουμε ένα κόμμα που δεν τοποθετείται ούτε στο βαθύ κράτος ούτε στην κοινωνία των πολλών την οποία έχει κάνει εικόνισμα στη θεωρία. Ο προπαγανδιστικός αντιελιτισμός και ο ιδεολογικός λαϊκισμός εκπέμπονται εντέλει από μια ελίτ, από μια περιορισμένη αριθμητικά κοινότητα πολιτικών, αξιωματούχων και στελεχών. Ενώ όμως στις χώρες της Ευρώπης πήρε καιρό ωσότου κάποια αριστερά κόμματα να γίνουν αυτό που λέμε κόμματα προυχόντων (για παράδειγμα: κόμματα δημάρχων και τοπικών παραγόντων όπως είναι εδώ και καιρό το εξαερωμένο Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας), στη δική μας όψιμη «ριζοσπαστική Αριστερά» αυτό συνέβη σε ελάχιστο χρόνο.

 

Με μια έννοια, ποτέ δεν κατάφερε να έχει αξιόλογα κοινωνικά ερείσματα στην κοινωνία των πολλών, στην ελληνική ζωή. Η εκλογική-πολιτική μεγέθυνση δεν συνοδεύτηκε από την εμφύτευση του Σύριζα στο ελληνικό οικοσύστημα. Με λίγες εξαιρέσεις – ιδίως στην προκυβερνητική, κινηματική και αντιμνημονιακή περίοδο – το κόμμα δεν βρήκε γέφυρες με την κοινωνική καθημερινότητα. Δεν εννοώ τρόπο να καταγγέλλει το ένα ή το άλλο μα κοινή γλώσσα με ανθρώπους εκτός των κοινοτήτων μνήμης της Αριστεράς ή των παλαιών μηχανισμών άλλων κομμάτων.

 

Όσο περισσότερο μάλιστα διατράνωνε την αποκλειστική εκπροσώπηση του κοινωνικού (αφορίζοντας τους αντιπάλους του ως ιμάντες του συστήματος), τόσο πιο αφηρημένη και ισχνή γινόταν η σχέση του Σύριζα με τις πραγματικές κοινωνίες. Όσο πιο έντονα δενόταν με έναν πολιτικό λαϊκισμό – που τον επινόησαν ως λύση οι διανοούμενες ελίτ του- τόσο περισσότερο άφηνε τον πραγματικό λαό στην μοναξιά του. Όσο περισσότερο ανακάλυπτε έναν διακηρυκτικό Ανθρωπισμό, τόσο πιο δύσκολα μπορούσε να καταλάβει τις ανησυχίες, τα πάθη και τις έγνοιες των παρόντων ανθρώπων. Στο κάτω-κάτω αυτοί οι άνθρωποι κι αυτός ο λαός – ο θρυμματισμένος και όχι πάντα στο ύψος των Καλεσμάτων-ήταν και είναι διαθέσιμος.

 

Ο Σύριζα της διακυβέρνησης έγινε έτσι ένα αρκούντως παράξενο αντικείμενο: έξω από την καρδιά του κράτους (το οποίο συνέχιζε να το βλέπει ως ξένο σώμα) και μακριά από τον υπαρκτό λαό και την πραγματική κίνηση των προσδοκιών του.  Τώρα, στις συνθήκες της ήττας, διαβλέπει κανείς τον κίνδυνο που έχει αυτή η ελιτίστικη περιχαράκωση των άλλοτε ριζοσπαστών. Ποιον κίνδυνο; Μα να περάσουν στην αντιπολίτευση εναντίον του υπαρκτού λαού και της συγκεκριμένης κοινωνίας. Η μεταφυσική αποθέωση των πολλών να δώσει τη θέση της στη σιχασιά για τη μάζα και τη συμπεριφορά της. Η φιλοσοφική λατρεία στα πλήθη να μετατραπεί, εν μια νυχτί, σε αλλεργία για τους οπαδούς των επίχρυσων κιτς του ‘νεοφιλελευθερισμού’. Η θεωρητική φετιχοποίηση του λαού να γίνει ανάθεμα στην κακή αισθητική ενός δεξιού κοπαδιού που δεν ξέρει να αναγνωρίζει το τι του συμβαίνει και τι έρχεται.

 

Όλα τα κόμματα περνούν άσχημα στις μέρες μας, ακόμα και όταν ο εκλογικός κύκλος τα στεφανώνει νικητές. Άλλα εξαφανίζονται, ιδίως όταν δεν κατορθώνουν να αποκτήσουν συλλογικό σώμα έξω από τη πλανερή σφαίρα των διαδικτυακών λαικ και των περιορισμένων events. Αυτό, ωστόσο, που διαπιστώνουμε στη χώρα μας είναι μοναδικό. Όλοι σχολιάζουμε μια εκλογική υποχώρηση ή μια ενδεχόμενη πολιτική ήττα ενώ το μεγάλο θέμα είναι η συντελεσθείσα απόσυρση από τις πραγματικές εμπειρίες των ανθρώπων. Απόσυρση η οποία την ίδια στιγμή που κρύβεται πίσω από ψεύτικα σχήματα (ελίτ/ λαός) θα κάνει τελικά αόρατη την όποια Αριστερά και ορατές τις χειρότερες εκδοχές αντίδρασης. Αυτό, παρόλα αυτά, δεν είναι μοιραίο και θα μπορούσε να αποτραπεί αν το πολιτικό σύστημα δείξει ωριμότητα, τόσο στους χαμένους όσο και στους κερδισμένους αυτού του καλοκαιριού.  

Απόψεις
ΑΦΙΕΡΩΜΑ
6 Σχόλια
avatar
mouse 8.6.2019 | 12:26
Εξαιρετικό άρθρο, όπως πάντα κύριε Σεβαστάκη. Μια σκέψη: ο ΣΥΡΙΖΑ δεν απέκτησε δικούς του ψηφοφόρους. Οι δικοί του ψηφοφόροι προέρχονται από το ισχνό 3-4% του πάλαι ποτέ ΚΚΕ Εσωτερικού, μετεξελισσόμενου σε ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟ. Η δεξαμενή των διψήφιων εκλογικών ποσοστών προέρχεται από το λαϊκό/παπανδρεϊκό ή όπως-αλλιώς-μπορεί-κανείς-να-το-πει ΠΑΣΟΚ, που σε καμιά περίπτωση δεν μπορούσε να «βολευτεί» με τις «εκσυγχρονιστικές» «σημητικές» τάσεις στο κόμμα. Με αυτή την έννοια υπάρχει ένα διαθέσιμο «απόθεμα» ψηφοφόρων που ο ΣΥΡΙΖΑ πολύ το ήθελε, αλλά τελικώς δεν ήξερε τι να το κάνει, εκτός από τις ιδεολογικές θεωρίες που θέλησε να πασάρει και που εξαιρετικά εύστοχα εντοπίσατε.
a lucky bastard 8.6.2019 | 17:28
Καλά τα λέει ο αρθρογράφος, αν και αυτά τα ξέραμε από την αρχή. Προφανώς μετά από 40 χρόνια πελατοκρατείας και δικομματισμού μόνο τα δύο κόμματα είχαν ερείσματα στη κοινωνία. Και το ΚΚΕ λόγω του ΠΑΜΕ σε ένα μέρος του αγροτικού κόσμου και κάποια σωματεία, επιροή βέβαια η οποία έχει μειωθεί δραματικά λόγω της ανικανότητας του ΚΚΕ. Δεν μπορούν να δημιουργηθούν κοινωνικά ερείσματα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Εκεί που έχει δίκιο ο αρθρογράφος είναι οτι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έλυσε τα ζητήματα (επιβίωσης επι της ουσίας) που έβαλε από την αρχή, και βεβαίως δεν επέβαλλε τις δικλείδες ασφαλείας για να μην ολισθήσει σε ένα ακόμα πελατειακό κράτος.

Αλλά είναι λάθος να υποθέτει κανείς ότι η Αριστερά είναι τυφλό όργανο του λαού. Και τι είναι ο λαός τέλωσπάντων; Πάντα θετικό πρόσημο πρέπει να έχει (και ειδικά σε κοινωνικά ζητήματα); οι ψηφοφόροι της ΧΑ μέρος του λαού δεν είναι; η όχι και τόσο σιωπηρή πλειοψηφία που σχολιάζει σε βιασμούς ότι 'εντάξει προκάλεσε και λίγο', λαός δεν είναι; ή πολλοί που αντιδρούσαν στο διαχωρισμό εκκλησίας-κράτους (όποια τσαπατσουλιά αλα σύριζα επιχειρήθηκε τέλωσπάντων) λαός δεν είναι; Αριστερά δε σημαίνει πάντα ότι πρέπει να εχει κοινωνικά ερείσματα, αλλά και να πηγαίνει κόντρα στο λαό για πιο προοδευτικές πολιτικές.

δε ξέρω, τα λέω λίγο για να προβληματίσουν αυτά. Γιατί η αντίληψη ότι η Αριστερά γενικά είναι ένας φιλανθρωπικός οργανισμός χωρίς ιδεολογία την οποία επικαλούνται όλοι - ακόμα και φασιστες - είναι πολύ γενική και αφελής.
WLGFQ 8.6.2019 | 21:29
Ο σημερινός ΣύΡιζΑ δεν έχει σχέση με τον ΣύΡιζα όταν αυτός ιδρύθηκε (όποτε κι αν τοποθετείτε την ίδρυσή του).

Γιγαντώθηκε λόγω της παταγώδους αποτυχίας των μέχρι τότε κομμάτων εξουσίας κυρίως στον τομέα της Οικονομίας, της διαφθοράς τους και της μεταξύ τους διαπλοκής, συνάμα με τα οικονομικά μεγαλοσυμφέροντα ντόπια και αλλοδαπά.

Σε καμία περίπτωση λόγω της ισχύος/ εμβέλειας/ δυναμικής του στην κοινωνία ή της ιδεολογικής του υπεροχής όταν οι ιδεολογίες είναι παντού νεκρές.

Απλώς προϋπήρχε πιο ενεργά/ευδιάκριτα άλλων κομμάτων που για τους ίδιους λόγους επίσης ευδοκίμησαν (Χ.Α., ΑνΕλλ., Ποτάμι, Ε.Κ., ΛαΟΣ) και (κάτι που δεν θίγεται στο άρθρο) ασφαλώς λόγω του σαφώς χαρισματικότερου των λοιπών Τσίπρα.

Ο Τσίπρας μάλιστα καπέλωσε τον ΣύΡιζΑ σε βαθμό να μην φαίνεται ικανός διάδοχός του στην πολύ πιθανή περίπτωση παραίτησής του μετά την διαφαινόμενη επερχόμενη ήττα.

Από τη στιγμή που ο Τσίπρας δεν κατόρθωσε να διαλύσει τους ολοφάνερα ένοχους αντιπάλους του (η χρεοκοπία της χώρας δεν ήταν ασύμμετρο καιρικό φαινόμενο, είχε υπαιτίους που ουδέποτε κατέληξαν στην Δικαιοσύνη), ο ΣύΡιζα απλώς δεν έχει πλέον λόγο ύπαρξης (ουδείς εχέφρων πίστεψε πως θα τα κατάφερνε στα περί της Οικονομίας για πληθώρα λόγων).
Citellus citellus 9.6.2019 | 10:40
Ο ΣΥΡΙΖΑ δε θα μπορούσε να χτυπήσει τους τους πιο φανερά ενόχους για την χρεοκοπία, γιατί είναι οι πιο πιστοί του σύμμαχοι, όχι αντίπαλοι. Η Καραμανλικοι δηλαδή του Κωστάκη. Μερικοί εξ αυτών μάλιστα μεταπήδησαν στον ΣΥΡΙΖΑ, άλλοι μένουν στη ΝΔ και κάνουν εσωκομματική αντιπολίτευση. Άρα και αυτό το χαρτί ήταν από την αρχή καμμένο.
avatar
ddffgg11 10.6.2019 | 06:31
Κατά τα άλλα πιστεύω ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το καλύτερο κόμμα που είχαμε ως τώρα. Έχει τα στραβά του, αλλά να ανέβουν στην εξουσία τίποτα θρησκόληπτοι σαν τους ΝΔ ή τραμπούκοι σαν τους ΧΑ; Προφανώς και είναι καλύτερος.

Τελείως άσχετο, αλλά μόλις παρατήρησα τον Αλέξη Τσίπρα προφίλ...έχουμε ακριβώς ίδιο μήκος φαβορίτας και παρόμοιο κούρεμα (κάπως πιο πυκνό το δικό μου)...πάει κόντρα στο ελλεεινό "ξυρισμένα στο πλάι - φούντα στη μέση". Ένας λόγος για να τον πάω περισσότερο.
avatar
Ramon Ramone 11.6.2019 | 13:22
Κι εγώ, έτσι και αφήσει χαίτη ο Αλέξης και αρχίσει το headbanging, θα τον ψηφίσω σίγουρα...