Μπορεί όσοι φεύγουν έξω να αναζητούν μια στοιχειώδη αίσθηση δικαιοσύνης. Για να γυρίσουν, πρέπει να μπορούν να τη βρουν και στον τόπο τους.
Β. Στεργίου

Βrain drain: Μήπως φεύγουνε στο εξωτερικό για να μη γίνουν υπάλληλοι μιας «ελίτ» κληρονόμων;

Eίμαστε μια κοινωνία ακραίας αδικίας, όπου μετράει υπερβολικά πολύ το πώς λέγεσαι και υπερβολικά λίγο το πόσο καλά και αποτελεσματικά κάνεις τη δουλειά σου.

Πάντα νιώθω περίεργα μ' αυτές τις κουβέντες για το «πώς θα γυρίσουν οι Έλληνες που φύγανε τα χρόνια της κρίσης». Δεν είναι ο μελοδραματισμός τους μόνο που με ενοχλεί. Δεν είναι μόνο αυτή η μόνιμη κλάψα που επικάθεται στις κουβέντες για όλα τα θέματα της κοινής μας ζωής. Δεν είναι που μ' εκνευρίζουν οι προσεγγίσεις του τύπου «χώρα-μανούλα, που την αφήσανε τα παιδάκια της και τώρα περιφέρεται στο σπίτι με σύνδρομο άδειας φωλιάς». Είναι που σ' αυτές τις συζητήσεις δεν αναλύουμε επαρκώς το πόσο χάλια είναι να δουλεύεις υπάλληλος εκτός Δημοσίου στην Ελλάδα.

 

Πολλοί άνθρωποι που πάνε στο εξωτερικό ψάχνουν κάτι που δεν έχουμε εδώ. Έναν τόπο, όπου αρκεί να είσαι καλός στη δουλειά σου για να βρεις θέση. Συνεντεύξεις για δουλειά, όπου δεν πλανιέται ένα «τίνος είσαι συ;» και «ποιος σε στέλνει;» στον αέρα.

 

Οι νέοι άνθρωποι που βρίσκονται έξω συνυπολογίζουν στην απόφασή τους να μείνουν εκεί και τις ευκαιρίες που έχουν να βελτιώνονται και να εξελίσσονται. Εκθέσεις και μουσεία στις μεγάλες πρωτεύουσες της Ευρώπης δίνουν διαρκώς ερεθίσματα στους καλλιτέχνες, στους φοιτητές και σε όσους θέλουν να μορφωθούν μόνοι τους, χωρίς να ξοδέψουν πολλά λεφτά. Αρκετά πανεπιστήμια του εξωτερικού λειτουργούν πολύ καλά χωρίς να είναι πανάκριβα, ενώ υπάρχουν επιδόματα (ακόμα και για αλλοδαπούς) και ενισχύσεις, ώστε να κάνει κανείς το διάβασμά του χωρίς να σκέφτεται αν θα έχει να φάει.

 

Οι πληροφορίες για καλές θέσεις διαχέονται με δημοκρατικό τρόπο, συνήθως αρκεί απλώς να μπεις στο Ίντερνετ. Σε προγράμματα έρευνας συμμετέχουν όσοι έχουν καλούς βαθμούς και καλές ιδέες, ούτε γιοι ούτε σύζυγοι. Στις επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι δουλεύουν σε ανομοιογενή περιβάλλοντα με ανθρώπους απ' όλο τον κόσμο, έρχονται σε επαφή με νέες πληροφορίες συνέχεια κι έτσι εξελίσσονται διαρκώς. Υπάρχουν βιβλιοθήκες που δεν λειτουργούν 8-1 σαν να είναι δημόσιες υπηρεσίες και παρέχουν φθηνή πρόσβαση σε υπολογιστές, βιβλιογραφία και πρόσφατα δεδομένα για όλους.

 

Οι άνθρωποι που δεν τους επιφυλάσσονται έτοιμες θέσεις ή έτοιμες προσβάσεις λόγω κληρονομικού «δικαιώματος» χρειάζονται περισσότερο αυτά τα περιβάλλοντα, ώστε να αναπτυχθούν οι ίδιοι και να αποκτήσουν τις ευκαιρίες και τις προσλαμβάνουσες που οι άλλοι βρήκαν έτοιμες. Βλέπω διάφορους Έλληνες και Ελληνίδες να σταδιοδρομούν σε επιχειρήσεις και οργανισμούς στο εξωτερικό. Να λαμβάνουν μεγάλες χρηματοδοτήσεις για την έρευνά τους. Να μιλάνε σε συνέδρια ή απλώς να βγάζουν χρήματα χωρίς να δουλεύουν ατέλειωτες ώρες.

 

Δεν σκέφτομαι ότι είναι λιγότερο πατριώτες. Σκέφτομαι ότι είναι λιγότερο κληρονόμοι, λιγότερο προικισμένοι από την τύχη με μια έτοιμη θέση κάπου. Πρόκειται, συχνά, για ανθρώπους που οι γονείς τους είχαν «απλώς» να τους σπουδάσουν, να τους βάλουν στο πανεπιστήμιο και μετά να τους ευχηθούν «καλή τύχη», χωρίς να τους κληροδοτήσουν κάποιο έτοιμο μαγαζί. Σ' αυτούς τους ανθρώπους δεν αρέσουν τα κλειστά συστήματα όπου μπαίνεις μεν, αλλά είσαι πάντα στην περιφέρεια, επειδή λέγεσαι έτσι και όχι κάπως αλλιώς.

 

Αν οι άνθρωποι που πήγαν έξω για να δουλέψουν, γυρίσουν εδώ, θα αντικρίσουν πάλι αυτό που άφησαν πίσω τους και τους έδιωξε. Εξαιρέσεις, φυσικά, υπάρχουν (ευτυχώς!), αλλά η γενική εικόνα δεν είναι καλή. Θα δουν μπροστά τους μια χώρα παράδεισο της ομοιογένειας, της κλειστότητας και της οικογενειοκρατίας. Οι άνθρωποι που θέλουν να εξελίσσονται μάλλον δεν βρίσκουν ελκυστικό το να δουλεύουν σε περιβάλλοντα όπου όλοι μοιάζουν με όλους και έχουν αποφοιτήσει από τις ίδιες αίθουσες.

 

Επιπλέον, μάλλον δεν θέλουν να λογοδοτούν στον γιο, στην κόρη ή στον ανιψιό του ιδιοκτήτη και να είναι για όλη τους τη ζωή υπάλληλοι σε κάποια δυναστεία. Ακόμα χειρότερα, μάλλον δεν θα έχουν καμία όρεξη να δουλεύουν κάπου όπου υπάρχει ταβάνι στο τι μπορείς να πετύχεις αν δεν ανήκεις στην αγία ελληνική οικογένεια που τρέχει την επιχείρηση. Δεν μου φαίνεται περίεργο που πολλοί Έλληνες θέλουν να δουλέψουν κάπου απαλλαγμένοι από τον επαρχιωτισμό και την εσωστρέφεια της ελληνικής οικονομικής ζωής. Ούτε μου κάνει εντύπωση που νέοι άνθρωποι με προσόντα δεν έχουν καμία όρεξη να υπακούν σε ανιψιούς και συζύγους.

 

Αυτοί οι άνθρωποι δεν θα γυρίσουν να δουλέψουν στη χώρα αν δεν τους δοθεί η εντύπωση πως δεν είμαστε μια κοινωνία ακραίας αδικίας, όπου μετράει υπερβολικά πολύ το πώς λέγεσαι και υπερβολικά λίγο το πόσο καλά και αποτελεσματικά κάνεις τη δουλειά σου. Μπορεί όσοι φεύγουν έξω να αναζητούν μια στοιχειώδη αίσθηση δικαιοσύνης. Για να γυρίσουν, πρέπει να μπορούν να τη βρουν και στον τόπο τους.

Απόψεις
34 Σχόλια
12
avatar
xristosd 6.10.2019 | 09:50
Και να προσθέσω...σε μθα χώρα που φέρνει και επίσημα την οικογενειοκρατία στην εξουσία, ρα δικά μάς παιδιά σε θέσεθς ειτελικές (του κράτοτς), και όπου το Ελλάς Ελλήνων Παπαδαριό γίνεται το τρίοτυχο υπουργών παιδείας και πολιτισμού...
avatar
pane 6.10.2019 | 11:52
πλύ σωστό άρθρο. Γι΄αυτό γελάω όταν μιλάνε για σύνδεση των πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας. Τρανταχτό παράδειγμα τα βραβεία Θαλής, που η επιτροπή βράβευσε την "επιστήμονα της ΝΑΣΑ" χωρίς να ελέγξει το βιογραφικό της, με όρους τηλεθέασης και προφανώς κονέ.
avatar
Μαύρος Γάτος 6.10.2019 | 16:59
Οταν μιλάνε για σύνδεση των ελληνικών πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας σκέφτομαι αυτόματα σχολές ντελιβερικής, πιτσαδορικής και κουριερικής, μάστερ σουβλακοποιητικής και γκαρσονικής, διδακτορικά μπιτσομπαρικής...
avatar
pane 6.10.2019 | 19:18
χα χα! Νομίζω όμως ότι θα είναι μία σχολή και ένα πτυχίο "τα κάνω όλα με το βασικό μισθό"
avatar
Μαύρος Γάτος 7.10.2019 | 16:49
προς pane :
Ποιο βασικό μισθό;
Σε λίγο θα μας μιλήσεις και για 8ωρο και υπερωρίες!
Δεν ζούμε σε σοβιετία!
"Τα κάνω όλα με ό,τι προαιρείσθε", αυτό είναι το σωστό.
avatar
Aardvark 8.10.2019 | 23:06
Καμία σχέση το ένα με το άλλο. Αυτά είναι χαζοκουκουεδίστικα (και το ΚΚΕ μία από τις πολλές κλίκες είναι, παρεπιπτόντως).
avatar
Alice 6.10.2019 | 13:13
Ποσο σωστο το αρθρο σας! Συγχαρητηρια!
avatar
Giota theo 6.10.2019 | 14:31
Είναι δυστυχώς αλήθεια. Ωστόσο, επειδή έχω εργαστεί και στο εξωτερικό, σε οργανισμό της ΕΕ, και εκεί παίζει μεγάλο ρόλο η γνωριμία. Περισσότερο από ο,τι μπορεί κανείς να φανταστεί. Μπορεί να έχεις πετύχει σε ευρωπαϊκό διαγωνισμό. Αν δεν έχεις κάποιον από μέσα να σε τραβήξει σε συγκεκριμένη θέση, δε θα διοριστείς ποτέ. Ο νεποτισμός της Ελλάδας μπροστά σε αυτόν της ΕΕ φαντάζει ψιλικαντζίδικο.
Απλά στην Ελλάδα αυτό που είναι τόσο απογοητευτικό είναι η γενική αναποτελεσματικότητα. Όλοι οι οργανισμοί είναι μαγαζάκια κάποιου, συνήθως με τεράστιο εγώ, ανάγκη αυτοπροβολής και με λογική αρπακτικού (να φάω όσα μπορώ εγώ και τα παιδιά μου). Δεν υπάρχει δημιουργικότητα και καινοτομία γιατί συνήθως επικεφαλής είναι ένας άχρηστος διορισμένος κομματικά ή οικογενειακά που δε μπορεί να κάνει τίποτα.
Tor Mentor 6.10.2019 | 21:39
Όπως τα λες - και όχι μόνο στην ΕΕ- έρευνα τριετίας έδειχνε στην Βρετανία πως το 50% των διευθυντικών θέσεων των κορυφαίων επιχειρήσεων στελεχώνονται από το 3% του πληθυσμού.
( Συγκεκριμένα το 3% με τα υψηλότερα εισοδήματα...)
avatar
Μαύρος Γάτος 6.10.2019 | 16:55
Άψογο κείμενο.
Αυτοί ήταν ακριβώς οι λόγοι για τους οποίους -ανήκοντας σε μια παλιότερη γενιά όπου αυτό ήταν δυνατόν- προτίμησα τις δυσκολίες ενός ελεύθερου επαγγέλματος, δημιουργικού αλλά όχι ιδιαίτερα καλοπληρωμένου, από μια αισθητά καλύτερα πληρωμένη (και σίγουρη τότε) μισθωτή εργασία, με όλα όμως τα μειονεκτήματα που περιγράφηκαν.
avatar
Μαύρος Γάτος 6.10.2019 | 16:56
Και μια που έγινε λόγος για δυναστείες, κάτι που διάβασα στο μπλογκ του Νίκου Σαραντάκου:

Όνομα : Κώστας
Επάγγελμα : Καραμανλής
Damianos C 6.10.2019 | 18:42
Εξαιρετικό, και πολύ διπλωματικό που δεν αναφέρεστε σε ονόματα σχολείων ?
avatar
Μαρία-Μαρία 6.10.2019 | 21:39
Νομίζω θα μπορούσε να γραφτεί ένα άρθρο "μήπως φεύγουνε στο εξωτερικό για να τύχουν σε ένα κράτος όπου κάτι λειτουργεί;", εναλλακτικά μπορούν να γίνουν πολλά μικρότερα: "για να μπορούν να πάνε στο νοσοκομείο άμεσα", "για να μπορούν να διεκδικήσουν το δίκιο τους στα δικαστήρια", "για να μπορούν τα παιδιά τους να σπουδάσουν", "για να μπορούν να ξεκινήσουν μια επιχείρηση", "για να μπορούν να αγοράσουν ένα σπίτι" και πάει λέγοντας...
avatar
Johhny Walker 6.10.2019 | 22:48
Πολυ σωστό άρθρο. Ο κύριος λόγος που φεύγουν οι νέοι μορφωμένοι ανθρωποι ειναι η ελλειψη αξιοκρατίας. Εξάλλου το ίδιο συνεβαινε και πριν ξεκινήσει η κρίση. Και αυτό δεν είναι μόνο προβλημα του δημοσιου ή του ιδιωτικού τομέα, είναι αποτέλεσμα της νοοτροπίας της ελληνικής κοινωνίας και της αφόρητης οικογειοκρατίας της.
avatar
West Attica 6.10.2019 | 23:01
Eξαιρετικό κείμενο.
Ας σκεφτούμε μόνο πως ο Bourdieu έγραφε για τους Κληρονόμους (κάνοντας αναφορά στο κοινωνικό/πολιτιστικό κεφάλαιο που συμβάλει στην πρόσβαση των μαθητών/τριων στην Ανώτατη εκπαίδευση) για μια κοινωνία που δίνει πολύ περισσότερες ευκαιρίες σε σχέση με την ελληνική........
12