Οι αφορμές υπάρχουν για να στήνονται καθημερινά τα χαρακώματα. Μέχρι αύριο. Τότε θα βρεθεί καινούργιο «θέμα» και... φτου και απ' την αρχή... Eικονογράφηση: Μaurizio Cattelan / Toilet Paper
Σ. Χαϊκάλης

Ποιον θα «σκίσουμε» σήμερα στα σόσιαλ μίντια;

Πότε ο Λιάγκας, πότε η Γκρέτα, μετά τα Εξάρχεια, η ΑΣΟΕΕ, το μεταναστευτικό, πάντα υπάρχει η αφορμή. Πού οδηγεί το ξεχαρμάνιασμα;

Άλλος το κάνει με πάθος για να αποφορτιστεί από τις έγνοιες της ημέρας. Άλλη γιατί έχει την εντύπωση ότι έτσι παίρνει μέρος σε όλα τα μεγάλα γεγονότα και τα διαμορφώνει. Μια άλλη μερίδα γιατί νιώθει ότι συμμετέχει στην πρώτη γραμμή ενός reality show που δεν ελέγχει κάποιο τηλεοπτικό κανάλι. Υπάρχει και η φυλή εκείνων που νιώθουν ότι συμβάλλουν σε θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης με το να βάζουν στη θέση τους τους αγενείς, τους βρομόστομους ή τους ακραίους.


Όλοι αυτοί είναι (είμαστε) το ζωντανό υλικό για τις μάχες κάθε 24ωρου. Τόσο κρατάνε περίπου. Με επίκεντρο πότε έναν πολιτικό, πότε κάποιον δημοσιογράφο, πότε κάποιον «διάσημο» που έκανε μια δήλωση και φούντωσε αυτούς που τον μισούν ή τους άλλους που τον αγαπούν. Οι αφορμές υπάρχουν για να στήνονται καθημερινά τα χαρακώματα. Μέχρι αύριο. Τότε θα βρεθεί καινούργιο «θέμα» και... φτου και απ' την αρχή.


Κάποιες φορές το πεδίο μοιάζει με το σκηνικό όπου χούλιγκαν του Ολυμπιακού και του Παναθηναϊκού βρίσκουν μια ασήμαντη αφορμή, π.χ. έναν αγώνα βόλεϊ κορασίδων, μόνο και μόνο γιατί ο οργανισμός τους «διψάει» για πόλεμο. Θέλουν τη δόση τους.

 

H αντίληψη των αποστασιοποιημένων ότι θα διασώσουν την αναλυτική τους ικανότητα και την καθαρότητα της σκέψης τους αν μείνουν μακριά από τη «φωτιά» είναι ευσεβής πόθος: η καθημερινή λασπομαχία επηρεάζει, λίγο πολύ, τη ροή των πραγμάτων, είτε συμμετέχεις είτε όχι.

 

Κέρδη και ζημίες

Κέρδη και ζημίες έχουν και αυτοί που συμμετέχουν αλλά και αυτοί που απέχουν. Πώς γίνεται αυτό; Πληρώνουν κάποιο τίμημα όλοι εκείνοι που είναι έτοιμοι να μπουν ανά πάσα στιγμή σε έναν από τους καβγάδες του 24ώρου: πολύ μεγάλη σπατάλη ενέργειας, συνεχής διάσπαση προσοχής. Εύκολος ο πειρασμός να πάρουν φωτιά, καθώς όλο και κάποιος θα πάρει στραβά το τι θα πουν ή έχει λυμένο το ζωνάρι του για καβγά. Κέρδος τους η αίσθηση ότι είναι μέσα στα γεγονότα, εκφράζουν δημόσια την άποψή τους, επηρεάζουν την κοινή γνώμη, δεν το βάζουν κάτω. Ζημίες καταγράφουν και αυτοί που έχουν «αποχωρήσει» ή είναι αποστασιοποιημένοι.

 

Όλα αυτά τα καθημερινά ρινγκ διαμορφώνουν αντιλήψεις για τα μεγάλα θέματα και επηρεάζουν τους πολιτικούς (που ψάχνουν στα social media να δουν τι «παίζει» σήμερα και τροποποιούν ανάλογα τις θέσεις ή τις αποφάσεις τους). H αντίληψη των αποστασιοποιημένων ότι θα διασώσουν την αναλυτική τους ικανότητα και την καθαρότητα της σκέψης τους αν μείνουν μακριά από τη «φωτιά» είναι ευσεβής πόθος: η καθημερινή λασπομαχία επηρεάζει, λίγο πολύ, τη ροή των πραγμάτων, είτε συμμετέχεις είτε όχι. Η Ιστορία δεν γράφεται μόνο απ' όσους αποφεύγουν την καθημερινή έκθεση. Για την ακρίβεια, είναι ελάχιστοι οι «αναχωρητές» που έχουν τη δύναμη και το μέταλλο να επηρεάζουν και καταφέρνουν να μετράει η ακριβή τους γνώμη.


Παρ' όλα αυτά, ολοένα και περισσότεροι παίρνουν την απόφαση να βγουν έξω απ' αυτόν τον χορό. Για αρκετούς με απαιτητικό πλάνο, όπως ο Στέφανος Τσιτσιπάς, είναι η καλύτερη απόφαση, καθώς γλιτώνουν τη διαρκή έκθεση, τη συνεχή έγνοια να δουν τι θα γράψουν που θα κάνει εντύπωση ή σε ποιους θα απαντήσουν. Υπάρχει και αυτή η κατηγορία προσώπων που έχουν επιλέξει να μην ασχολούνται καθόλου με το τι λένε τα social media για τον Λιάγκα ή τα καινούργια χαρακώματα που στήθηκαν για το μεταναστευτικό.

 

Κάποια κόμματα και ορισμένοι πολιτικοί είναι κοινό μυστικό ότι έχουν στήσει μηχανισμούς. Για να κατατροπώσουν τον αντίπαλο έχουν οργανώσει διαδικτυακές ομάδες κρούσης. Το ερώτημα είναι αν μπορούν να αναδιατάσσουν τις προτεραιότητές τους όταν αναλαμβάνουν θέσεις υψηλής ευθύνης στη διακυβέρνηση της χώρας. Αν τους έχει απομείνει ενέργεια από τις υπόγειες μάχες στα λαγούμια των social media, ώστε να υποστηριχτούν οι στόχοι μιας χώρας που πέρασε 10 χρόνια με μνημόνια και βρέθηκε διχασμένη και πολωμένη. Ή μήπως ξαναγυρνάμε στο 2009, σαν να μην συνέβη τίποτα;

 

Το τοποθετεί πιο επιστημονικά ο ερευνητής Ρωμανός Γεροδήμος: «Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι οι μικρές μάχες χαρακωμάτων για δηλώσεις και φαινόμενα που μοιάζουν ασήμαντα δεν έχουν σημασία. Εκ των πραγμάτων έχουν σημασία, γιατί εκτοπίζουν άλλα θέματα αλλά και γιατί συντελούν στη δημιουργία ευρύτερων τάσεων για θεμελιώδη (συνταγματικά) θέματα, όπως οι πολιτικές ελευθερίες και οι όροι συνύπαρξης στην κοινωνία. Δεν αρκούν όμως για να ασκηθεί πολιτική και για να αντιμετωπιστεί η πραγματικότητα».


Έχει αναφέρει ήδη ο Ρ. Γεροδήμος γιατί έχουν σημασία αυτές οι μάχες χαρακωμάτων και οι καβγάδες που στήνονται καθημερινά με την πρώτη αφορμή:

 

(α) «Γιατί αυτές οι μάχες χαρακωμάτων (επανα)καθορίζουν τις σύγχρονες πολιτικές κοινότητες και ταυτότητες σε μια εποχή ατομισμού, στην οποία γειτονιές, συνδικάτα, κόμματα, έθνη κ.λπ. θεωρούνται "εκτός θέματος"».


(β) «Γιατί αυτές οι μάχες αφορούν την ουσία και τα όρια της ελευθερίας του λόγου σε συνδυασμό/τριβή με την ανάγκη συνύπαρξης διαφορετικών ατόμων και κοινοτήτων στις ρευστές παγκοσμιοποιημένες κοινωνίες».


(γ) «Γιατί οι πολιτικοί, οι δημοσιογράφοι και οι επικοινωνιολόγοι δεν κάνουν αρκετά καλά τη δουλειά τους ώστε να μας εμπλέκουν (κυρίως/και) σε άλλες συζητήσεις ουσίας για θέματα υπαρξιακής σημασίας με τρόπο που να έχει νόημα».


Δεν έχουμε παρά να διαλέξουμε τους διαδικτυακούς καβγάδες στους οποίους θα μπλέξουμε (ή θα σπαταλήσουμε πολύ χρόνο για να παρακολουθήσουμε). Από τη δική μας απόφαση εξαρτάται ο βαθμός της αποστασιοποίησης που θα τηρήσουμε. Δεν υπάρχει βασιλική οδός στη σοσιαλμιντιακή υπερδραστηριότητα ή στην ιντερνετική μοναξιά.

Απόψεις