«Η πιο γόνιμη σύγκριση που μπορούμε να κάνουμε για "ολόκληρη την καλλιτεχνική προσωπικότητά του" είναι με την ποίηση του Καρυωτάκη»... Φωτο: Αναστασία Βουτυροπούλου/LiFO
Δ. Πολιτάκης

Ο Σαββόπουλος στα 75

Ο Διονύσης Σαββόπουλος δεν περπατά στο νερό, ούτε γαληνεύει τη θύελλα, όπως μοιάζει κάποιες φορές να πιστεύει, αλλά κανείς δεν είναι τέλειος – αν και πολλά τραγούδια του σίγουρα είναι.

Νομίζω ότι η πρώτη φορά που είδα τον Σαββόπουλο ήταν σε ένα μουσικό τηλεοπτικό πρόγραμμα στα τέλη της δεκαετίας του '70 (ασπρόμαυρη εκπομπή σε ασπρόμαυρη συσκευή), που τον έδειχνε να τριγυρνά στην πόλη με το μαύρο παλτό του και υπόκρουση τραγούδια από τη «Ρεζέρβα», μάλλον. Τσεκάροντας τις αντιδράσεις των (συντηρητικών) γονιών για να πάρω κάποια γραμμή, συμπέρανα ότι επρόκειτο για τύπο «λοξό» και ελαφρώς «αναρχοαυτόνομο», αλλά μάλλον «ακίνδυνο» και, πάντως, κατοχυρωμένο στις παρυφές του φάσματος της ελληνικής δισκογραφίας.


Όχι πολλά χρόνια αργότερα θα τον ανακάλυπτα και μόνος μου και προς μεγάλη μου έκπληξη (πώς ήταν δυνατόν να χωρά ένας ιδιοσυγκρασιακός Έλληνας τραγουδοποιός στα ατμοσφαιρικά αγγλόφωνα post-punk ακούσματα μιας πρώιμης εφηβείας;) έπαθα μια καψούρα με τα πρώιμα κυρίως άλμπουμ του (ο Σαββόπουλος κυκλοφορούσε πάντα άλμπουμ, όχι «κύκλους» ή «έργα»), ειδικά με το «Περιβόλι του τρελλού», που παραμένει μακράν ο αγαπημένος μου ελληνικός δίσκος.


Ο Σαββόπουλος δεν έμοιαζε με τίποτε άλλο ελληνικό και η ακατανίκητη έλξη δεν είχε να κάνει με κάποια «ροκ» διάσταση της δουλειάς του – ο όρος «ροκ» έτσι κι αλλιώς ήταν ανάθεμα τότε, σύμφωνα με τις ιδεολογικές και αισθητικές επιταγές της post-punk κουλτούρας. Τα τραγούδια του εμπεριείχαν ευαισθησία χωρίς σεντιμεντάλ ευκολίες, σαρκασμό χωρίς χολή, πολύτιμα σπαράγματα, αποστάγματα και οδηγίες επιβίωσης χωρίς διδακτισμό και κήρυγμα, κλονισμό χωρίς παραίτηση. Ήταν ένας μοναδικός συνδυασμός στίχων, μελωδίας, εκφοράς. Αλλά κυρίως των στίχων.

 

Τα τραγούδια του εμπεριείχαν ευαισθησία χωρίς σεντιμεντάλ ευκολίες, σαρκασμό χωρίς χολή, πολύτιμα σπαράγματα, αποστάγματα και οδηγίες επιβίωσης χωρίς διδακτισμό και κήρυγμα, κλονισμό χωρίς παραίτηση. Ήταν ένας μοναδικός συνδυασμός στίχων, μελωδίας, εκφοράς. Αλλά κυρίως των στίχων.


Ντρεπόμουν, θυμάμαι, να κοινοποιήσω τους συνειρμούς με το καρυωτακικό ιδίωμα και ύφος που μου προκαλούσαν κάποιοι εξ αυτών, μέχρι που πριν από μερικά χρόνια διάβασα τη –λίγο ακαδημαϊκή, αλλά άξια και πολύτιμη– μονογραφία του Δημήτρη Καράμπελα με τίτλο Διονύσης Σαββόπουλος, που αναφέρει σε κάποιο σημείο:


«Αλλά η πιο γόνιμη σύγκριση που μπορούμε να κάνουμε για "ολόκληρη την καλλιτεχνική προσωπικότητά του" είναι με την ποίηση του Καρυωτάκη (...) μια συγγένεια που διαφαίνεται στη σατιρική, και κάποτε δηλητηριώδη, φλέβα τους, καθώς και στη ρεαλιστική μορφική επεξεργασία ενός ολοένα διευρυνόμενου προσωπικού αδιεξόδου».


Δεν έμοιαζε, επίσης, με τίποτα ξένο και όλα αυτά τα κακόβουλης και μοχθηρής προέλευσης που κυκλοφορούν κατά καιρούς περί «κλοπών» και αγύριστων δανεικών τα ακούω βερεσέ – όταν επιχείρησε να τιμήσει δάνεια και αναφορές με το «Ξενοδοχείο», το αποτέλεσμα ήταν ατυχές.

 

Όπως συνέβη, όμως, και με άλλους καλλιτέχνες και δημιουργούς που ανακάλυπτα με δέος, μόλις τους τοποθετούσα στο ιδιωτικό μου βάθρο, σε πολύ τρυφερή και εύπλαστη ηλικία, εκείνοι είχαν περάσει ήδη σε άλλα πεδία. Η μεγάλη συναυλία του Σαββόπουλου στο Ολυμπιακό Στάδιο το '83 ήταν προάγγελος του τι θα ακολουθούσε, όχι λόγω μαζικότητας και ανοίγματος σε όσο το δυνατόν ευρύτερο (και «ξένο» προς τις ευαισθησίες των τραγουδιών του) κοινό αλλά επειδή ήταν η εντυπωσιακή αφετηρία αυτής της αντίληψης «πολυθεάματος» που μοιάζει να συνοδεύει από τότε τις ζωντανές εμφανίσεις του, ακόμα και σε μικρούς χώρους.


Τον έχω δει κάποιες φορές μέσα στα χρόνια με διαφορετικούς συντελεστές, σε διαφορετικά μέρη και με διαφορετικά κόνσεπτ, κάθε φορά όμως αντιδρούσε κάτι μέσα μου σε όλη αυτή την ιδέα πανηγυριού, γιορτής, παραδοσιακής τελετουργίας και βαριετέ που επιθυμούσε να περάσει προς το κοινό. Και τώρα διαβάζω ότι διοργανώνει μια σειρά παραστάσεων με εκλεκτούς καλεσμένους (μια φορά θα ήθελα να τον δω ολομόναχο, να τραγουδά στο ημίφως, χωρίς επίτιμους καλεσμένους και χωρίς την πρόζα και τις «νόστιμες» επικαιρικές ατάκες ανάμεσα στα τραγούδια) και αναφορά στην 50ή επέτειο του Γούντστοκ. Λίγο έλεος...


Αλλά αυτό είναι μια προσωπική ένσταση και ουδεμία σχέση έχει με τη συστηματική και εντελώς αστόχαστη επιχείρηση ακύρωσης του ίδιου ως δημόσιου προσώπου αλλά και του έργου του που συντηρείται εδώ και πολλά χρόνια από κάποιους κύκλους.


Ο Σαββόπουλος επέλεξε την οδό της μαζικής δημοσιότητας. Μιλά, σχολιάζει, εμφανίζεται, φωτογραφίζεται, εκτίθεται, ανακατεύεται με τα πίτουρα, συμμετέχει στη δημόσια συζήτηση, εμπλέκεται στα νέα πολιτικά ήθη και πάθη, παρουσιάζεται ως άβαταρ νεοσυντηρητισμού στους εθνικούς διχασμούς του καναπέ και του πληκτρολογίου, προτιμά γενικά να στέκεται στον αφρό της μαζικής κουλτούρας και όχι σε κάποιο στοχαστικό περιθώριο, με όλα τα ρίσκα που αυτό εμπεριέχει.


Δεν περπατά στο νερό, ούτε γαληνεύει τη θύελλα, όπως μοιάζει κάποιες φορές να πιστεύει, αλλά κανείς δεν είναι τέλειος – αν και κάποια (μπόλικα) τραγούδια του σίγουρα είναι.

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO

 

 

 

Απόψεις
12 Σχόλια
avatar
Γράφων 6.12.2019 | 12:01
Ο Σαββόπουλος, με πολλά μικρά ή μεγάλα χρονόσημα στην πολύχρονη καριέρα του, είχε και έχει ένα μεγάλο καλό. Δεν φοβήθηκε την αλλαγή της ωριμότητας.

Από τον (Βασίλη) Παπακωνσταντίνου μέχρι τον Πουλίκα και από τους Σπυριδοπουλαίους μέχρι τον μακαρίτη τον Τζιμάκο, η γενιά εκείνη αρνήθηκε την αλλαγή της ωριμότητας. Λένε τα ίδια που λέγανε στα 22 τους μέχρι τα τελειώματά τους. Όσο κι αν άπαντες έχουν συντελέσει στο soundtrack της ζωής μου ο Σαββόπουλος έχει ένα παραπάνω credit. Μεγάλωσε μαζί μου. Δεν έμεινε ως ανάμνηση της εφηβείας μου αλλά αυτός στα 75 κι εγώ αρκετά μικρότερός του μοιραζόμαστε ζωντανούς προβληματισμούς. Δεν ζει στο μαυσωλείο της νεανικής του δόξας.

Έτσι μπορώ να ακούω το Κωλοέλληνες και να με κρατάει όρθιο όταν όλοι γύρω μου την έχουν δει Τσεγκεβάρηδες...

Κύριε Νιόνιο, από έναν που ανήκει στη γενιά των παιδών σου, ευχαριστώ από καρδιάς.

ΥΓ Κι αν μου επιτρέπεται να προτείνω μία αλλαγή. Να αλλάξουμε τον εθνικό ύμνο του Σολωμού με έναν λιγότερο μοβόρικο. Έναν σαββοπουλικό:
https://www.youtube.com/watch?v=PxXykrDceDE
avatar
Supertrouper 7.12.2019 | 08:37
Ο Σαββοπουλος ενοχλει επειδη δεν ακροαριστεριζει με υστεριες.Ετσι βαπτιζεται νεοταξιτης ,φιλελε και "ακραιοκεντρωος".Ο Νιονιος τα χωνει σε ελληνικες παθογενειες δεξιες κ αριστερες με συναινετικο πνευμα.Αλλα ξεχασα...συναινεση και Αριστερα δεν τα ειχαν ποτε καλα
avatar
Μαύρος Γάτος 9.12.2019 | 17:15
θα μπορούσες μήπως να μου αναφέρεις μια δεξιά παθογένεια στην οποία να τα χώνει η Νιόνιος μετά τη νεορθόδοξη στροφή του στη δεκαετία του 1980; Εμένα πάντως μου διαφεύγουν (ίσως επειδή δεν παρακολουθώ πια τόσο προσεκτικά πλέον την καλλιτεχνική παραγωγή του μετά τα μέσα του 80).
Το -κατά τη γνώμη μου εξαιρετικά ατυχές- τραγούδι "Μητσοτάκ" (για τον πατέρα Μητσοτάκη) το θυμάσαι;
avatar
Γράφων 10.12.2019 | 10:05
Νομίζω ότι το πρόβλημα της προβληματικής σου εξαντλείται στη φράση "υπαρκτός σοσιαλισμός".

Στη ζωή το ατυχές ή το ευτυχές το μετράμε με βάση τα υπαρκτά πράγματα. Όχι τα ιδεατά.
avatar
Μαύρος Γάτος 10.12.2019 | 15:26
Πραγματικά ρε Γράφοντα, ώρες ώρες δυσκολεύομαι να σε παρακολουθήσω.
Σχολιάζω τον Σουπετρούπερ, στο κείμενο του οποίου δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στον αυτοαποκαλούμενο "υπαρκτό σοσιαλισμό", στο σχόλιό μου δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά, σχέση ή έστω έμμεση πλάγια φράση που να παραπέμπει σε αυτόν, και εσύ, πετώντας τη μπάλα στη στρατόσφαιρα, με βγάζεις λάτρη , νοσταλγό και κολλημένο στον "υπαρκτό σοσιαλισμό".
Άβυσσος η συλλογιστική σου!
Στην περίπτωση δε που θυμάσαι παλαιότερα σχόλιά μου (δεν με θεωρώ βέβαια τόσο συναρπαστικό γραφιά και σχολιογράφο ώστε να είναι υποχρεωμένοι οι πάντες να θυμόνται τι έχω γράψει) θα είχες συγκρατήσει ότι προέρχομαι από τον χώρο των Ρηγάδων, άρα ότι είμαι αλλεργικός στον "υπαρκτό σοσιαλισμό" και στη νοοτροπία του ΚΚΕ.
avatar
Γράφων 10.12.2019 | 17:35
Οι ρηγάδες υπήρξαν σαν dating club. Μιλάμε για κανονικές παρατάξεις τώρα..

(αστείο ήταν αυτό)
avatar
Γράφων 10.12.2019 | 17:37
το 1989, όταν ο Σαββόπουλος έγραφε το Μητσοτάκ επιλογή είχες είτε τον Αντρέα είτε το κόμμα που ακόμα υποστηρίζει το σιδηρούν παραπέτασμα. Άρα;

Τι από τα υπαρκτά έπρεπε να υποστηρίξει;
avatar
Μαύρος Γάτος 11.12.2019 | 15:18
Γράφοντα.
εκτός του ότι ξεχνάς τους (πολλά υποσχόμενους τότε αλλά τελικά ολίγιστους όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια, το 1991)Οικολόγους Εναλλακτικούς,
ακόμα κι όταν στην κάλπη αναγκαστείς να ρίξεις την ψήφο που αντιστοιχεί στην λιγότερο ελεεινή επιλογή, δεν είσαι διόλου υποχρεωμένος να γράφεις γι' αυτήν τραγουδάκια για να την υμνήσεις.
Γιατί, ειδάλλως, εκτίθεσαι...
avatar
Γράφων 11.12.2019 | 19:16
Μαυρόγατε μα τημπαναγία διαφωνώ μαζί σου στο 99% αλλά πολύ σε πάω...
Tor Mentor 7.12.2019 | 23:10
Οι περισσοτεροι παιδικοί μου ήρωες πλην Λέμμυ αποκαθηλώθηκαν θριαμβευτικά.
Για τους ντόπιους, ακόμα χειρότερα ( πουλίκες κλπ ) καθώς υπήρχε κ η δυνατότητα της άμεσης πληροφόρησης.
Ο Νιόνιος προηγήθηκε ( πάντα στην πρωτοπορία :-p ) και υπερθεμάτισε στη συνέχεια με καλομοίρες κ διαφημίσεις κινητής - απ' όσα μου έρχονται πρόχειρα.
Στο πικάπ μου θα υπάρχει πάντα θέση για τα δισκάκια του - γουστάρουν κ τα παιδιά μου- και στην τσέπη μου ένα εικοσαρικο ( δρχ ) να χαρτζηλικώσω όπου πετύχω τον ιντελεξουέλ φραγκοφονιά.
avatar
Γράφων 9.12.2019 | 07:28
Πάντως ένα άρθρο καταγγελτικο για την Μποφίλιου που περιμένει να βγει στο βουνό δεν είδαμε ή για τη Χαρούλα που συνετάγη με τα γάντια των καθαριστριών. Ή με τους άπειρους τραγουδιστές που δίνουν το παρών στη συναυλία της ΚΝΕ ή στα κατά τόπους και καιρούς αυτόνομα Φεστιβάλ συμπαράστασης σε οποιονδήποτε και οτιδήποτε...

Η έγνοια μας είναι ο Νιονιος...
avatar
Έπαρχος Μασπηρεκαιμασήκωσους 9.12.2019 | 14:31
Στη χώρα που το να είσαι "αιώνιος έφηβος", προφανώς κουβαλώντας αιωνίως μαζί σου και την εφηβική ανοησία, έχει ανακηρυχθεί σε υπέρτατη αξία, είναι αναμενόμενο ο Σαββόπουλος να αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό και να καταγγέλλεται εμμέσως ως νεοσυντηρητικός, επειδή αρνήθηκε να αυτοβαλσαμωθεί στο ρόλο του αντισυστημικού ευαίσθητου τραγουδοποιού.