Σε κάποιες περιπτώσεις η καλλιέργεια ακολούθων αποτελεί αυτοσκοπό, αντικαθιστώντας το πραγματικό γράψιμο...
Δ. Πολιτάκης

«Μπορώ να το γράψω ή θα με σταυρώσουν;»: Η αρθρογραφία απέναντι στην οχλοκρατία των social media

Οι αρθρογράφοι αντιμετωπίζονται πλέον αποκλειστικά ως εκπρόσωποι μιας συγκεκριμένης ατζέντας ή κοινότητας. Πριν ξεκινήσουμε να κάνουμε κλικ σε ένα άρθρο, το πρώτο που θέλουμε να γνωρίζουμε είναι πού ακριβώς ανήκει ο/η συγγραφέας του.

Θυμάμαι κατά καιρούς Έλληνες συναδέλφους να διατρανώνουν την πεποίθησή τους ότι στα social media έχουν «άδεια» να γράφουν ό,τι θέλουν –εμπρηστικό, θολωμένο, αγρίως υποκειμενικό–, παρκάροντας τη δημοσιογραφική τους ιδιότητα έξω από το προφίλ και τις προσωπικές τους σελίδες.


Καλώς ή κακώς, όμως, δεν λειτουργεί έτσι ακριβώς το σχετικό πρωτόκολλο αλλά και η σαδομαζοχιστική σχέση ανάμεσα στα μέσα και τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως αποδείχτηκε με την απόλυση της δημοσιογράφου της «Washington Post», η οποία «τέθηκε σε διαθεσιμότητα», επειδή τόλμησε να υπενθυμίσει με ανάρτησή της στο Twitter την πιο μελανή κηλίδα στο βιογραφικό του Κόμπι Μπράιαντ (την καταγγελία βιασμού που τον βάραινε και δεν έφτασε ποτέ στη Δικαιοσύνη), λίγη ώρα μόνο μετά την ανακοίνωση του θανάτου του σούπερ σταρ του NBA.


Μπορεί το timing της ανάρτησης να ήταν αντικειμενικά «πρόωρο» και «άκομψο» (παρότι δεν είναι σαφές το σαβουάρ βιβρ και το χρονοδιάγραμμα περί του θρήνου και του RIP διασήμων στα social – πόσες ώρες ή μέρες μετά είναι ok να αναμοχλεύσει κανείς τα σοβαρά, εν προκειμένω, σκοτεινά σημεία μιας δημοφιλούς ύπαρξης;), ομολογώ όμως ότι σοκαρίστηκα με την απόφαση της μεγάλης και έγκυρης εφημερίδας να ενδώσει στην κατακραυγή του όχλου, όπως εκφράστηκε με τους χιλιάδες τραμπουκισμούς που δέχτηκε η ανάρτηση στο Twitter.

 

O αρθρογράφος που φοβάται να πει στον κόσμο αυτό που ενδεχομένως ο κόσμος δεν θέλει να ακούσει έχει επιλέξει λάθος δουλειά.


Κατά σύμπτωση, δύο μέρες πριν είχε δημοσιευτεί στο επίσης υψηλού κύρους «Atlantic» ένα βαρυσήμαντο κείμενο του βραβευμένου αρθρογράφου και συγγραφέα Τζορτζ Πάκερ με τίτλο «Οι εχθροί του γραψίματος» («The enemies of writing»), στο οποίο, μεταξύ άλλων σύγχρονων δεινών που υπονομεύουν την ελεύθερη λειτουργία του γραπτού λόγου, τονίζεται ακριβώς αυτός ο ανόσιος και εκβιαστικός δεσμός ανάμεσα στα δημοσιογραφικά μέσα και την οχλοκρατία των social media...

 

«Οι αρθρογράφοι αντιμετωπίζονται πλέον ως εκπρόσωποι μιας συγκεκριμένης ατζέντας ή κοινότητας. Πριν ξεκινήσουμε να διαβάσουμε ένα βιβλίο ή να κάνουμε κλικ σε ένα άρθρο, το πρώτο που θέλουμε να γνωρίζουμε είναι σε ποια ομάδα ανήκει ο/η συγγραφέας του...»

 

«Η "επίδραση" κωδικοποιείται πλέον και αριθμητικά μέσω των likes, των retweets και των "φίλων" στα social media. Σταδιακά μαθαίνει κανείς να αποφεύγει να εκφράζει σκέψεις και κρίσεις "ανεπιθύμητες" στην ομάδα όπου εμφανίζεται να ανήκει. Σε κάποιες περιπτώσεις, μάλιστα, η καλλιέργεια ακολούθων αποτελεί αυτοσκοπό, αντικαθιστώντας το πραγματικό γράψιμο...»


«Όσο για την ιδέα της αυτόνομης στάσης ενός γραφιά, αυτή δεν θεωρείται πια άξια σεβασμού, ούτε καν επιθυμητή. Σε κάνει να μοιάζεις ύποπτος, αν όχι φαιδρός. Αν δεν έχεις κάποιου είδους κοινότητα από πίσω σου να σε επικροτεί, να εγγυάται για σένα, να προπηλακίζει τους αντιπάλους σου, τότε ποιος είσαι;»


«... Ο φόβος των επικρίσεων, της διαπόμπευσης, της γελοιοποίησης, του εξοστρακισμού. Ο φόβος του να βρεθείς ξαφνικά στη λάθος πλευρά, στην αντίθετη όχθη από την ομάδα με την οποία έχεις συνδεθεί. Η ορθοδοξία που επιβάλλεται από την κοινωνική πίεση μπορεί να είναι πιο ισχυρή από οποιαδήποτε επίσημη ιδεολογία: η δημόσια κατακραυγή έχει πολύ μεγαλύτερο βάρος από την κομματική γραμμή στην εποχή μας...»


Και καταλήγει:

 

«Ο αρθρογράφος που κουβαλά τον βραχνά της αστυνομίας της σκέψης στο κεφάλι του, που πάντα νιώθει την υποχρέωση να αναρωτηθεί: "Μπορώ να το πω αυτό; Έχω το δικαίωμα; Θα δυσαρεστήσω τους «δικούς» μου; Θα ενισχύσω τους «εχθρούς» μου; Πώς θα αντιδράσει το Twitter;" – ο αρθρογράφος που φοβάται να πει στον κόσμο αυτό που ενδεχομένως ο κόσμος δεν θέλει να ακούσει έχει επιλέξει λάθος δουλειά».

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO

 

Απόψεις
3 Σχόλια
avatar
Γράφων 30.1.2020 | 11:27
Σε μια συνέντευξή του ο τεθνεώς Φυντανίδης έλεγε ότι τον είχαν ρωτήσει νέα παιδιά, δημοσιογράφοι "τι να κάνουμε για να γίνουμε καλύτεροι στη δουλειά μας;" Και αυτός τους είχε απαντήσει "να διαβάζετε, ποίηση, λογοτεχνία, ιστορία. Να διαβάζετε".

Οι σημερινοί γραφιάδες είναι -συνήθως, ενίοτε, κάποιοι, όχι όλοι- μικρότεροι των περιστάσεων. Σχολιάζουν και κρίνουν πράγματα δίχως να έχουν το αντίστοιχο ειδικό βάρος*. Αυτό τους κάνει να φαίνονται φτελοί, γυμνοί. Σαν τον κακό ηθοποιό που θέλει να παίξει Σαίξπηρ. Συνήθως, ή έστω κάποιες φορές, είναι παρόμοιοι με το κοινό των social media αν όχι σαρξ εκ της σαρκός τους (πόσοι και πόσοι σχολιαστές ή influencers ή youtubers/facebookers ξαφνικά δεν έγιναν δημοσιογράφοι;).

Αυτό στην εποχή που ο ελεύθερος πολιτικός διάλογος της Πνύκας έχει αντικατασταθεί από τους εκατόν τόσους χαρακτήρες που χωράνε στο twitter, δηλαδή από συνθήματα, φέρνει και την εύκολη και δια βοής απόρριψη.

Και είναι μεν εν μέρει ένα αναπόφευκτο σημάδι των καιρών αλλά και οι αρθρογράφοι, από την άλλη, πρέπει να αρθούν πάνω από τις περιστάσεις. Όσο οι ίδιοι παίρνουν οπαδικές θέσεις τόσο θα αντιμετωπίζονται οπαδικά αφού κριτές και κρινόμενοι έχουν περίπου ισότητα όπλων πλέον.

Η ελευθερία της έκφρασης υπάρχει για να προστατεύει την ελευθερίας της σκέψης. Όταν τα γραφόμενα δεν εξωτερικεύουν καμία διαφορετική, πρωτότυπη ή σοβαρή σκέψη αλλά αναμασημένα κλισέ, ψεύδη ή μονομερείς υπερβολές δεν υπάρχει και τίποτα άξιο προστασίας. Αυτό εννοώ λέγοντας ότι οι αρθρογράφοι πρέπει να αρθούν πάνω από τις περιστάσεις. Δεν έχει νομική χροιά φίμωσης.

Να προσπαθούν να βρουν την άξια δημοσιοποίησης αλήθεια. Αν αυτό το κάνουν τότε ασμένως ας αποδεχτούν την κακοπροαίρετη κριτική. Έχουν κερδίσει άξια τον επιούσιο.

----------
* ειδικό βάρος ≠ τίτλοι σπουδών ή χρόνια εμπειρίας
SimosZ 30.1.2020 | 12:21
Οταν εγραφα τη μεγαλη μου εκθεση για το μπατσελορ διαβαζα οτι σε γενικες γραμμες, ιδιοκτητες εφημεριδων δεν ενδιαφερονται να σπρωξουν τη πολιτικη τους ατζεντα, αλλα ενδιαφερονται ουσιστικα για τα κερδη.
Φυσικα καθε εφημεριδα εχει το δικο της κοινο με βαση τη πολιτικη της ταυτοτητα.
Δλδ ο Ρουπερτ Μερντοκ δεν ενδιαφερται για το τι γραφουν οι εδημεριδες του, αλλα φυσικα η Sun και Daily Mail εχουν το κοινο τους που το τις διαβαζει για συγκεκριμενους λογους.
Αναλογως με την Λαιφο (και ο λογος που τη διαβαζω και ακολουθω).
Δεν εχω εντριφυσει στο αντικειμενο, οποτε δεν ξερω αν η παραπανω θεωρια παραμενει, αλλα υποθετω οτι ναι.

Στο αρθρο..Δυστηχως τα σοσιαλ μεντια εχουν μεταλλαχθει (για μενα) σε κατι πολυ αρνητικο, που δινουν βημα σε αυτην ακριβως την οχλοκρατια, ενιοτε κοινωνικες ομαδες που μεχρι προτεινος ηταν αθορυβες εχουν βημα (καλο αυτο, αλλα!) και ισως πολυ αυθαιρετα και αυστηρα εξοστρακιζουν και λιθοβολουν οποιον εκφερει τη γνωμη του ή μια αποψη που ιντριγκαρει. Και το τρομαχτικο ειναι ενω εως προτεινως το συγκεκριμενο ατομο μπορει να ανοικε στη 'σωστη μερια του φραχτη', εαν εκφρασει γνωμη ή πει κατι το οποιο εστω και λιγο αποφευγει την κοινη γραμμη, κατευθειαν γινεται ΑΛΛΟΣ.

Και ενω παλιοτερα σιγουρα ατομα που διαβαζαν αρθρα ή γνωμες θα ενοχλουνταν που και που, η αντιδραση ηταν μειωμενες δρασης με την απουσια των σοσιαλ μεντια. Ενω τωρα εχουμε κατι σαν το yelp, οπου ορδες σχολιαστων καταστρεφουν οποιον εχει διαφορετικη γνωμη ή κατι που 'ενοχλει'.

(περιπτωση της Τζ, Κ. Ροουλινγκ που απο ιερη αγελαδα για τους ΛΟΑΤΚΙ, εγινε τρανσφοβικη, γιατι υπερασπισε μια γυναικα που εχασε τη δουλεια της επειδη τουιταρε κατι που 'δεν επρεπε')

(Ακομα πιο τρομαχτικο φυσικα ειναι οτι αυτος ο φοβος να εκφρασεις τη γνωμη σου εχει παρουσιαστει σε πολλα πανεπιστημεια του εξωτερικου. Αρκετοι καθηγητες μαλιστα προτιμουν να βρεθουν με φοιτητες εκτως των πανεπιστημειακων οριων ωστε να μπορουν να εκφρασουν μια προσωπικη τους θεση διχως το φοβο του λιθοβολισμου.)

Κλεινοντας, θελω να πω οτι η κριτικη θα επρεπε να ειναι καλοδεχουμενη, και νομιζω η πλατφορμα της Λαιφο δινει βημα να γινεται κουβεντα εντως των οριων. Μπορει να μη συμφωνουμε παντα με τους αρθρογραφους ή σχολιαστες, αλλα διαλογος γινεται, κουβεντα, και ανταλλαγη αποψεων. Αυτο ειναι κατι που λειπει απο τη μοντερνα ζωη και τη ποπ κουλτουρα δυστυχως.

Οπως εγραψε η Evelyn Beatrice Hall 'Μπορει να διαφωνω με την αποψη σου, αλλα θα υπερασπιστω ως θανατου την ελευθερια να την εκφρασεις'.

Καλη σας μερα και καλη συνεχεια σε ολη την ομαδα της Λαιφο, αλλα και στους συνχολιαστες.
avatar
Άρης Κωνσταντινίδης 30.1.2020 | 14:53
Και μπορείς να γράψεις, και μπορεί όποιος θέλει, να σε σταυρωσει. Πιστεύω στην αλήθεια των σοσιαλ μίντια, αυτή είναι που τα κάνει να υπάρχουν. Η αμεσότητα της απάντησης δε θα'πρεπε να εκλαμβάνεται καταναγκην σαν σταυρωμα. Απλώς άλλαξαν οι εποχές. Κάποτε έγραφε κάποιος σε μια εφημερίδα κάτι και είχε μόνο μια υποψία για το εάν άρεσε αυτό που έγραψε η όχι. Και μόνο σε βάθος χρόνου διαπιστωνε την αξία του.

Σήμερα γράφεις και την ίδια μέρα ξέρεις. Ελευθερία μου φαίνεται αυτό.
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια