«Κοίτα την καλά την εικόνα, για να δεις τη διαφορά ανάμεσα στα πενήντα και στα εκατό».
Δ. Πολιτάκης

Αλίμονο στους γέρους

«Γιατί να με παρεξηγήσει ο κύριος Αγησίλαος που τον είπα γέρο; Σάμπως είπα τίποτα κακό; Έτσι είναι αυτά τα πράγματα, βρε αδερφέ – έτσι είναι η κλίμαξ δηλαδή: νέος, μεσόκοπος, γέρος, τέζα».

Την επομένη του θανάτου του Κερκ Ντάγκλας, μια φίλη, η οποία ισχυρίζεται ότι διαρκώς γκρινιάζω –ενεργοποιώντας κάποιον αμυντικό μηχανισμό– περίπου από τα 30 και μετά ότι είμαστε πλέον «γέροι», μου έστειλε, εν όψει και των γενεθλίων μου, μια περσινή-προπέρσινη φωτογραφία του αιωνόβιου σταρ με τη νύφη του Κάθριν-Ζέτα Τζόουνς. «Κοίτα την καλά την εικόνα», μου έγραφε, «για να δεις τη διαφορά ανάμεσα στα πενήντα και στα εκατό».


Εντάξει, χαίρω πολύ. Κανείς δεν είπε ποτέ ότι είναι το ίδιο σε κανένα επίπεδο τα βαθιά γεράματα –είτε αυτά αποτυπώνονται εμφανισιακά ως μια θάλασσα από ρυτίδες είτε ως το απόκοσμο πορσελάνινο προσωπείο του Κερκ Ντάγκλας– με την αποκαλούμενη «μέση ηλικία». Όσο κι αν τεχνικά αποτελεί ευφημισμό ο όρος «μέση ηλικία» στα πενήντα και πάνω, υπό την έννοια ότι ελάχιστοι άνθρωποι φτάνουν τα εκατό.


Κανείς δεν θέλει να αποκαλείται γέρος, μέχρι τα 75 τουλάχιστον. Θυμάμαι, μια φορά στην καταραμένη Μύκονο, προ δεκαπενταετίας τουλάχιστον, είχα βρεθεί σε μια ετερόκλητης και αλλοπρόσαλλης σύνθεσης παρέα, όπου κάποια στιγμή συζητούσαν μπροστά μου δυο-τρεις «ώριμες» κυρίες για μια γνωστή τους που είχε φύγει από τη ζωή εκεί, λίγο μετά τα 70 της, «τόσο νέα», όπως χαρακτηριστικά αναφώνησαν εν χορώ.

 

Δίπλα μου ακριβώς καθόταν ο (πολύ νεότερος από εκείνη) μόνιμος συνοδός της μίας, ο οποίος δεν δίστασε να με σκουντήσει με νόημα και να μου ψιθυρίσει διακριτικά το πιο αδιάκριτο σχόλιο: «Ακούς, φίλε; "Τόσο νέα" λένε. Αυτές νομίζουν ότι θα πιάσουν τα διακόσια».

 

Δεν μπορεί, κάποτε φτάνει το πλήρωμα του χρόνου και είναι κανείς πλέον γέρος, ηλικιωμένος, άτομο μεγάλης ηλικίας, «ώριμος», «σιτεμένος»...


Διάβαζα τις προάλλες ότι σε μια πρόσφατη δημοσκόπηση στην Αμερική τέθηκε το ερώτημα αν κάποιος/-α στα 65 «καταγράφεται» ως γέρος ή ηλικιωμένος τέλος πάντων. Το 60% των νεότερων από τους ερωτηθέντες –μεταξύ 18 και 29 χρονών– απάντησε εμφατικά «ναι», ενώ μόλις το 16% στις ηλικίες από 60 και πάνω συμμερίστηκε το ίδιο (θλιβερό) συμπέρασμα. Λογικό, ακόμα κι αν δεν είναι.


«Γιατί να με παρεξηγήσει ο κύριος Αγησίλαος που τον είπα γέρο;» έλεγε ο Δημήτρης Χορν στο «Αλίμονο στους νέους». «Σάμπως είπα τίποτα κακό; Έτσι είναι αυτά τα πράγματα, βρε αδερφέ – έτσι είναι η κλίμαξ δηλαδή: νέος, μεσόκοπος, γέρος, τέζα».

 

Δεν μπορεί, κάποτε φτάνει το πλήρωμα του χρόνου και είναι κανείς πλέον γέρος, ηλικιωμένος, άτομο μεγάλης ηλικίας, «ώριμος», «σιτεμένος»... Υπάρχουν άπειροι σχετικοί ευφημισμοί που αμβλύνουν κάπως τον «ηλικιακό ρατσισμό», σε κάθε γλώσσα και σε κάθε κουλτούρα (στην Αμερική εσχάτως δοκιμάζεται ο μάλλον άγαρμπος «συγκριτικός» όρος «μεγαλύτερος ενήλικας»).

 

Ποιο είναι το όριο όμως; Ή μήπως να την κοπανάμε προτού φτάσει αυτό το αδιαπραγμάτευτο όριο; Κάτι τέτοιο μοιάζει να ενστερνίζεται ο επιφανής Αμερικανός ογκολόγος και σημαίνων εκπρόσωπος της επιστήμης της βιοηθικής Εζέκιελ Ιμάνουελ, ο οποίος, καίτοι υγιέστατος και ακμαιότατος στα 62 του, υπέγραψε ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε πριν από λίγες μέρες στο «Atlantic» με τον σαφέστατο τίτλο «Γιατί ελπίζω να πεθάνω στα 75», όπου σημειώνει, μεταξύ άλλων, και τα εξής:


«Εβδομήντα πέντε χρόνια είναι το όριό μου – τόσο θέλω να ζήσω. Θέλω να γιορτάζω τη ζωή μου όσο βρίσκομαι ακόμα στην ακμή μου. Οι κόρες μου και οι αγαπητοί μου φίλοι θα εξακολουθούν να προσπαθούν να με πείσουν ότι έχω άδικο και ότι μπορώ να κρατηθώ αξιοπρεπώς στη ζωή για πολύ περισσότερα χρόνια. Διατηρώ κι εγώ το δικαίωμα, πάντως, να αλλάξω γνώμη όταν φτάσω στο όριο που έχω θέσει και να γράψω ένα κείμενο υπέρ του να ζει κανείς όσο γίνεται περισσότερο. Κάτι τέτοιο, εξάλλου, θα σημαίνει ότι μπορώ να παραμένω δημιουργικός και μετά τα 75...».

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO

 

 

Απόψεις
5 Σχόλια
avatar
Γράφων 13.2.2020 | 11:24
Κείος νόμος και κυνικότητα.
"Νόμος προσέταττειν τοις υπερ εξήκοντα έτη γεγονότας κωνιάζεσθαι"
avatar
Άρης Κωνσταντινίδης 13.2.2020 | 14:48
Συμφωνώ σε έναν βαθμό με τον επιστήμονα που έγραψε για τα 75. Για να πω όμως την αλήθεια μου, σήμερα στα 50 μου σχεδόν, τα θεωρώ πολλά και τα 75. Τη χαίρομαι πολύ τη ζωή μου αλλά δεν καταφέρνω να σκεφτώ τον εαυτό μου ηλικιωμένο και ανήμπορο....

Πέρα απ'ολα αυτά είμαι και Καβαφικος. Ιδού πως αντιμετώπιζε ο μεγάλος Αλεξανδρινός τα γηρατειά :

“Μες στα παληά τα σώματά των τα φθαρμένα
κάθονται των γερόντων η ψυχές.
Τι θλιβερές που είναι η πτωχές
και πώς βαρυούνται την ζωή την άθλια που τραβούνε.
Πώς τρέμουν μην την χάσουνε και πώς την αγαπούνε
η σαστισμένες κι αντιφατικές
ψυχές, που κάθονται —κωμικοτραγικές—
μες στα παληά των τα πετσιά τ’ αφανισμένα."

Υπερβολικός θα μου πεις. Ναι, σαφώς αλλά σε έναν βαθμό ίσως να έχει κάποιο δίκιο.
avatar
Ramon Ramone 13.2.2020 | 17:07
Κοιτούσα την φωτογραφία και θυμήθηκα τον Πασχάλη.

https://www.youtube.com/watch?v=l-uLCX-Cpkw
avatar
Μαύρος Γάτος 13.2.2020 | 17:15
Να σημειωθεί επίσης ότι υπάρχουν πολλοί νέοι και μεσήλικες που ζουν σαν γέροι και δραστήριοι 65ρηδες που απολαμβάνουν τη ζωή σχεδόν όπως όταν ήταν νέοι
Snoopy 14.2.2020 | 22:19
Φυσικά και μεγαλώνουμε. Φυσικά και (πρώτα ο Θεός) θα γεράσουμε. Μεσήλικες λεγόμαστε από τα 35 μέχρι να φτάσουμε στην τρίτη ηλικία, από τα 65 και μετά δηλαδή. Είμαι 50, και θα απαντούσα καταφατικά στην ερώτηση αν κάποιος λέγεται ηλικιωμένος στα 65. Πρόκειται για κοινή λογική και δεδομένα, δεν χρειάζεται να είσαι πολύ νέος για να το καταλάβεις. Ναι, πολλοί άνθρωποι λένε πράγματα που δεν στέκουν γιατί είναι εκτός τόπου και χρόνου (έχω ακούσει γυναίκες και άντρες που πλησιάζουν τα 50 να λένε ότι ψάχνουν σύντροφο για να κάνουν παιδί. Όλο και κάποιος θα απαντήσει "νέος/νέα είσαι ακόμη". Αλλά αυτός ο ίδιος θα σκύψει προς τον διπλανό του για να πει κάτι τελείως διαφορετικό).Υπάρχει βέβαια τεράστια διαφορά από εξηντάρη σε εξηντάρη για παράδειγμα. Μόνο που όσοι παραμένουν "νέοι" και περίεργοι για κάθε κανούργιο, αποτελούνε την εξαίρεση. Υπάρχουν αμέτρητοι άνθρωποι που στα 40 έχουν την νοοτροπία ενός 80χρονου. Όμως το να λέμε ότι η ηλικία είναι απλά ένα "νούμερο", είναι αστείο (βλέπε το ζήτημα της τεκνοποίησης). Παρόλα αυτά, όταν ο άνθρωπος εξελίσσεται και προσπαθεί να γίνει καλύτερος, δεν γερνάει η ψυχή και το μυαλό του. Το κακό είναι ότι δεν εστιάζουν σε αυτό οι περισσότεροι, εννοούνε κάτι άλλο όταν μιλάνε για "νεότητα". Κι όσο πιο πορωμένοι είναι με αυτό, τόσο πιο μεγάλοι δείχνουν και ας κάνουν τα πάντα (ίσως, ακριβώς ΕΠΕΙΔΗ κάνουν τα πάντα) για να πετύχουν το αντίθετο. Το καθαρά εμφανισιακό κομμάτι έχει να κάνει με το πόσο καλά γονίδια έχουμε κληρονομήσει (καλή η άσκηση και η σωστή διατροφή, αλλά τον πρώτο λόγο τον έχουν τα γονίδια). Κατά τα άλλα μένεις "νέος" όσο έχεις στόχους και όνειρα. Νομίζω ότι το πολυτιμότερο χάρισμα είναι να μην χάσεις τον ενθουσιασμό της πρώτης νιότης, να είσαι ερωτευμένος με την ζωή και να είσαι ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ άνθρωπος. Θέλω να πετάξω (δεν εννοώ με αεροπλάνο), πράγμα που δεν έχω καταφέρει ακόμη να κάνω. Θέλω να γυρίσω μόνη μου τα Βαλκάνια, να ξαναδώ μέρη που έχω επισκεφτεί και άλλα τόσα που δεν είδα ακόμη. Μουσεία, θάλασσες και χώρες. Θέλω, θέλω.. Η ζωή είναι υπέροχη και έχει τόσα να μας δώσει αν είμαστε ανοιχτοί στα δώρα της. Ποτέ μου δεν με ενδιέφερε πως με βλέπουν οι άλλοι, δεν υπήρξα ποτέ μου φιλάρεσκη ούτε εξαρτημένη από απόψεις άσχετων γενικότερα. Η δύναμή μου πηγάζει από μέσα μου και νομίζω ότι αυτό είναι το σημαντικότερο, να έχουμε αυτόνομη "γεννήτρια" ενέργειας και πίστης. Πίστη για την ζωή, τον άνθρωπο, μα πάνω από όλα πίστη στον εαυτό μας. Όταν ο άνθρωπος χάνει τις αντοχές του με την πάροδο του χρόνου, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν τρόποι να χαίρεται την ζωή του. Πόση χαρά και ευχαρίστηση μπορεί να προσφέρει ένας μικρός κήπος και η φροντίδα του; Η μουσική, ένα καλό βιβλίο, μια μικρή βόλτα στην φύση. Μια συζήτηση με ένα δικό μας άνθρωπο. Μια ζεστή σοκολάτα όταν έξω κάνει κρύο και φυσάει. Προσωπικά νοιώθω ευγνωμοσύνη για καθετί "μικρό", κάθε μέρα όταν βγαίνω από το σπίτι νοιώθω πλήρης και κάνω μέσα μου μια μικρή προσευχή που δεν έχει λόγια. Μόνο συναίσθημα και ένα χαρούμενο καρδιοχτύπι. Έχω κάνει το κουμάντο μου για να μην επιβαρύνω το παιδί μου αν έρθουν έτσι τα πράγματα και χρειαστώ υποστήριξη κάποτε. Εύχομαι να μην συμβεί και να φύγω "όρθια", όπως το ευχόμαστε όλοι μας. Είμαι όμως αμετανόητα αισιόδοξη και με βλέπω στα 70 να ταξιδεύω ακόμη, να μαθαίνω καινούργια πράγματα και ακόμη να επεμβαίνω όσο το επιτρέπουν οι δυνάμεις μου για να γίνει αυτός ο κόσμος μια στάλα καλύτερος.





Υ.Γ.: Τίτλος του κειμένου: "Σκέψεις περί ηλικίας πίνοντας Μέντα".
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια