Ο πραγματικός Τζον Νας, στα 86, «ήταν πολύ διαφορετικός από τον νεαρό που ενσάρκωσε ο Ράσελ Κρόου. Είχε πάψει πια να παλεύει με τους δαίμονές του».
John Nash (1928 - 2015)

Ο μαθηματικός Μιχαήλ Ρασσιάς συνεργάστηκε με τον μεγαλοφυή Τζον Νας, που πέθανε σαν σήμερα

Ο Νομπελίστας θεμελιωτής της θεωρίας παιγνίων και ο Έλληνας επιστήμονας εξέδωσαν, λίγο πριν από τον ξαφνικό θάνατό του πρώτου σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα, ένα βιβλίο με τα πιο ερεθιστικά μαθηματικά προβλήματα

Εδώ και λίγες μέρες όσοι ανά τον πλανήτη ασχολούνται σοβαρά με τα μαθηματικά, σε ακαδημαϊκό επίπεδο, μπορούν να βρουν συγκεντρωμένα σ' έναν τόμο κάποια από τα πιο όμορφα, τα πιο ερεθιστικά αινίγματα της επιστήμης τους. Το Open Problems in Mathematics (εκδ. Springer), στο εξώφυλλο του οποίου διακρίνεται η μορφή του πρόσφατα χαμένου Τζον Νας, αυτό ακριβώς υπόσχεται: μια επιλογή από τα σημαντικότερα μαθηματικά προβλήματα που μένουν ακόμη άλυτα, το καθένα παρουσιασμένο από έναν κατεξοχήν ειδήμονα στον κλάδο του.

 

Το εντυπωσιακό είναι πως, πέρα από τον Αμερικανό νομπελίστα, στo εξώφυλλο του βιβλίου δεσπόζει και το όνομα ενός νεαρού Έλληνα μαθηματικού, του Μιχαήλ Θ. Ρασσιά. Τον συναντάω στο Μαρούσι, άρτι αφιχθέντα από τη Ζυρίχη, στο πανεπιστήμιο της οποίας διδάσκει, παραμονές ενός ακόμα ταξιδιού του στο Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών του Πρίνστον όπου πηγαινοέρχεται ως επισκέπτης ερευνητής. Βιάζομαι να τον ρωτήσω. Πώς έφτασε ως τον θρυλικό Τζον Νας; Πώς κατάφερε να σταθεί ισότιμα πλάι σ' αυτόν τον «υπέροχο», ιδιοφυή και τόσο βασανισμένο από τη σχιζοφρένεια άνθρωπο, σχεδόν έξι δεκαετίες μεγαλύτερό του; «Κάποια πράγματα», μου απαντάει, «είτε γίνονται αβίαστα είτε δεν γίνονται καθόλου!».

 

Ο Ρασσιάς γνώριζε την περίπτωση Νας από παιδάκι – ως και φωτογραφία του είχε στο παιδικό του δωμάτιο. Εμείς που πληροφορηθήκαμε την ύπαρξή του από τον κινηματογράφο ταυτίζουμε τον Aμερικανό μαθηματικό με τη θεωρία των παιγνίων, μια θεωρία που έμελλε να εξελιχθεί σε πολύτιμο οικονομικό εργαλείο – εξού και το Νόμπελ Οικονομίας το 1994. Κι όμως, «τα επιτεύγματα του Νας σε άλλους κλάδους, όπως στις μερικές διαφορικές εξισώσεις και στη διαφορική γεωμετρία, θεωρούνται κλάσεις ανώτερα για την κοινότητα των μαθηματικών», επισημαίνει ο Ρασσιάς.

 

Ο πραγματικός Τζον Νας, στα 86, «ήταν πολύ διαφορετικός από τον νεαρό που ενσάρκωσε ο Ράσελ Κρόου. Είχε πάψει πια να παλεύει με τους δαίμονές του. Λέγεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις και με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή η σχιζοφρένεια γερνάει μαζί με τον ασθενή, ότι σιγά σιγά τον εγκαταλείπει – κάτι τέτοιο συνέβη κι εδώ, υποθέτω. Εμένα, πάντως, μου φαινόταν απολύτως υγιής και με πλήρη πνευματική διαύγεια. Έδειχνε αρκετά εσωστρεφής, σίγουρα, αλλά στην προσωπική μας επαφή ήταν σεμνός και γλυκύτατος. Είχε έναν πολύ αντισυμβατικό και δημιουργικό ταυτόχρονα τρόπο σκέψης και οι ανησυχίες του για ορισμένα πεδία των μαθηματικών, όπως, τελευταία, η κοσμολογία, παρέμεναν αμείωτες.

 

Όταν ετοιμάζαμε τον πρόλογο του βιβλίου, του πρότεινα τέσσερα εναλλακτικά μότο, αλλά ήμουν σίγουρος ποιο θα διάλεγε. Ήταν η προτροπή του Αϊνστάιν: "Να μαθαίνεις από το παρελθόν, να ζεις για το σήμερα, να ελπίζεις για το αύριο. Το σημαντικό είναι να μην πάψεις ποτέ να διερωτάσαι". Τoν εξέφραζε απολύτως. Το μυαλό του ήταν ανήσυχο ως το τέλος».

 

Τι χρειαζόμαστε οι μαθηματικοί; Μολύβι, χαρτί και ίντερνετ. Δεν είναι απαραίτητο να είσαι συμβεβλημένος με σπουδαία ιδρύματα για να συγχρωτίζεσαι με σπουδαίους επιστήμονες.

 

Το 2001, όταν παιζόταν το A beautiful mind, ο Μιχαήλ Ρασσιάς ήταν 14 χρονών, μαθητής στου Μωραΐτη και, υπό την καθοδήγηση του πατέρα του, του πανεπιστημιακού Θεμιστοκλή Ρασσιά, βίωνε ήδη τον πυρετό των διαγωνισμών της Μαθηματικής Εταιρείας. Σύντομα θα κέρδιζε δυό πρωτιές στην Ελλάδα και, ως μέλος της εθνικής ομάδας μαθηματικών, το αργυρό μετάλλιο στη διεθνή μαθηματική ολυμπιάδα του Τόκιο.

 

«Ήμουν τυχερός», αναγνωρίζει. «Με εκπαίδευε ο πατέρας μου κι είχα πρόσβαση σε μια τεράστια βιβλιοθήκη». Τυχερός, σύμφωνοι, αλλά μήπως κι εγκλωβισμένος στον κορσέ του πρωταθλητισμού; «Άμα δεν απολαμβάνεις αυτό που κάνεις, άμα δεν φλέγεσαι κι από μόνος σου να το ψάξεις, γίνεται να του αφιερωθείς ολόψυχα; Δεν γίνεται. Διακοπές, Χριστούγεννα, Πάσχα δεν υπήρχαν για μένα. Σ' όλο τον ελεύθερο χρόνο μου μελετούσα και έλυνα ασκήσεις, αντιμέτωπος με προβλήματα που, όπως διαπίστωνα, απαιτούσαν και κριτική σκέψη, όχι μόνο διάβασμα. Κάπως έτσι συνέλαβα το πρώτο μου βιβλίο: μια συλλογή με προβλήματα στο στιλ των Ολυμπιάδων, που λειτουργεί σαν εισαγωγή στον κλάδο της θεωρίας των αριθμών σε αρχικό, προπτυχιακό επίπεδο. Στα 20 το είχα έτοιμο. Και στα 23 μου το είδα να κυκλοφορεί στο εξωτερικό».

 

Απόφοιτος της σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ, μ' ένα μεταπτυχιακό στα μαθηματικά από το Κέιμπριτζ κι ένα διδακτορικό από το ΕΤΗ, το φημισμένο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης, ο Ρασσιάς πρωτοσυναντήθηκε με τον Τζον Νας –πού αλλού;– στο Πρίνστον τον Σεπτέμβριο του 2014:

 

«Μόλις είχα φτάσει. Βρισκόμουν στο μαθηματικό τμήμα, στο Fine Hall με τους μαυροπίνακες στους τοίχους όπου μαζεύονται οι ερευνητές τα μεσημέρια, και λίγο πριν από το τέλος του διαλείμματος, κατά τις 3.30, τον είδα να σερβίρεται τον καφέ του και να κάθεται σε μια πολυθρόνα παράμερα – τότε συνήθιζε να κατεβαίνει ο Νας, όταν ο κόσμος αραίωνε. Είχε τύχει να μελετήσω κάποια προβλήματα της αναλυτικής θεωρίας των αριθμών που σχετίζονται με τη θεωρία των παιγνίων, οπότε, αυθόρμητα, τον πλησίασα και του μίλησα.

 

Η κουβέντα κύλησε πολύ ευχάριστα, σαν να τα λέγαμε από καιρό, κι από εκείνη τη μέρα οι συναντήσεις μας έγιναν πιο τακτικές. Συζητούσαμε με τις ώρες, πότε στο γραφείο του, πότε στην καφετέρια, πότε έξω, στις ωραίες αλέες του Πρίνστον, και κάθε φορά, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, οδηγούμασταν σε μια σειρά από ανοιχτά προβλήματα. Όταν φτάσαμε να εξετάζουμε τη δημιουργία της συλλογής, μου το ξεκαθάρισε: "Σκοπεύω να εμπλακώ πραγματικά εδώ, δεν θέλω να είμαι απλώς ένα όνομα στο εξώφυλλο". Κι εγώ άλλο που δεν ήθελα!».

 

Τον ρώτησε ποτέ ευθέως για την ασθένειά του; «Όχι, αλλά καταλάβαινα πως το θέμα τον απασχολούσε γιατί στην επιφάνεια του κομπιούτερ του κρατούσε ανοιχτά διάφορα σχετικά παράθυρα. Ώσπου μια μέρα, εκεί που πίναμε τον καφέ μας, έσκυψε και μου ψιθύρισε: "Είσαι νέος, με γνώσεις, με ταλέντο, ο κόσμος όλος είναι στα πόδια σου. Ο γιος μου, όμως, δεν έχει τέτοια τύχη, είναι άρρωστος...". Πράγματι, ο γιος που απέκτησε με τη γυναίκα του, την Αλίσια, μαθηματικός κι αυτός, επίσης πάσχει από σχιζοφρένεια. O Nας ανησυχούσε πολύ για κείνον και ήταν πεπεισμένος πως οι γιατροί δεν έχουν ιδέα τι ακριβώς συμβαίνει μ' αυτήν την ασθένεια».

 

Για την ελληνική κρίση άκουσε από το στόμα του κάποιο σχόλιο; «Απ' ό,τι κατάλαβα, παρακολουθούσε τις εξελίξεις. Εκείνη την περίοδο, αρχές του 2015, όταν γίνονταν οι διαπραγματεύσεις με τους δανειστές, μου πέταξε: "Ξέρεις, έχω ασχοληθεί κι εγώ με το διαπραγματευτικό παιχνίδι. Στη δική μου περίπτωση, όμως, οι παίχτες έχουν ορθολογική συμπεριφορά!"».

 

«Ο Τζον Νας είχε έναν πολύ αντισυμβατικό και δημιουργικό ταυτόχρονα τρόπο σκέψης και οι ανησυχίες του για ορισμένα πεδία των μαθηματικών, όπως, τελευταία, η κοσμολογία, παρέμεναν αμείωτες».

 

Όπως τονίζεται στον πρόλογο του Open Problems in Mathematics, θα 'ταν σχεδόν βλασφημία να συγκρίνει κανείς το βιβλίο με την περίφημη λίστα των προβλημάτων του Χίλμπερτ. «Το 1900», εξηγεί ο Ρασσιάς, «ο Ντέιβιντ Χίλμπερτ μίλησε για την ολότητα των μαθηματικών, κι αυτό είναι αδύνατον να επαναληφθεί σήμερα. Όχι μόνο επειδή σπανίζουν οι διάνοιες του δικού του διαμετρήματος, αλλά, κυρίως, επειδή το πεδίο των μαθηματικών έχει διευρυνθεί στο έπακρο.

 

Εμείς χρειάστηκε να εξετάσουμε εξονυχιστικά διάφορες περιοχές κι όταν καταλήξαμε, αναζητήσαμε κείμενα από κορυφαίους ειδικούς εν ζωή παγκοσμίως. Ο ίδιος ο Νας θα έγραφε για ένα ανοιχτό πρόβλημα της θεωρίας παιγνίων, αλλά δεν πρόλαβε. Φανταστείτε το σοκ μου όταν έμαθα ότι σκοτώθηκε. Λίγες ώρες νωρίτερα, όσο ήταν ακόμα στο Όσλο για την παραλαβή του βραβείου Abel, μιλούσαμε στο τηλέφωνο. Ένιωσα ότι χάνω έναν φίλο...»

 

Ως το μοιραίο αυτοκινητιστικό που στέρησε τη ζωή στον Τζον και στην Αλίσια Νας, τον Μάιο του '15, το «βιβλίο είχε σχεδόν ολοκληρωθεί», λέει ο Ρασσιάς. «Η μόνη απόφαση που πήρα μόνος μου ήταν ποιος θα έγραφε το κεφάλαιο που είχε απομείνει. Σκέφτηκα τον βραβευμένο με Νόμπελ Οικονομίας Eric Maskin, καθηγητή στο Χάρβαρντ, ο οποίος ανταποκρίθηκε αμέσως».

 

Όσο για την Υπόθεση Ρίμαν, «είχαμε απευθυνθεί στον βραβευμένο με Fields Medal, Alain Connes». Από τις ανθεκτικότερες μαθηματικές προκλήσεις, το δυσκολότερο μαθηματικό πρόβλημα, όπως είχε αποφανθεί και ο μέγας Χίλμπερτ, η Υπόθεση Ρίμαν δίνει τροφή σε διάφορες κινδυνολογίες. Τι βάση έχουν οι ισχυρισμοί ότι έτσι και αποδειχτεί η Υπόθεση Ρίμαν... θα καταρρεύσει το σύμπαν;

 

Με την Υπόθεση Ρίμαν παλεύει κι ο Ρασσιάς – «για την ακρίβεια, με μια από τις ισοδυναμίες της».

 

«Πολλά σημαντικά κρυπτογραφικά συστήματα που εφαρμόζονται από τον στρατό ως την ασφάλεια των τραπεζικών λογαριασμών –το γνωστότερο είναι το RSA– βασίζονται στο γεγονός ότι δεν γνωρίζουμε καλά πώς συμπεριφέρονται οι πρώτοι αριθμοί, οι θεμέλιοι λίθοι όλων των ακέραιων αριθμών. Το 1859, προσπαθώντας ν' αποδείξει το θεώρημα των πρώτων αριθμών, ο Ρίμαν έγραψε μια εργασία που άφησε εποχή.

 

Παρουσίασε μια απόδειξη η οποία στηριζόταν σε έξι υποθέσεις, σε έξι δηλαδή ερωτηματικά. Τα πέντε από αυτά απαντήθηκαν από τον ίδιο. Έμεινε το έκτο – αυτή είναι η Υπόθεση Ρίμαν για την οποία μιλάμε σήμερα. Αν αποδειχτεί ότι ισχύει, τότε θα ισχύουν κι εκατοντάδες άλλα θεωρήματα που έχουν βρεθεί στο μεσοδιάστημα. Στην περίπτωση αυτή κανένα κρυπτογραφικό σύστημα δεν πρόκειται να καταρρεύσει. Όποιος, όμως, μπορεί ν' αναπτύξει τις μεθόδους που απαιτούνται για ν' αποδειχτεί κάτι τέτοιο δεν αποκλείεται να μπορεί να σπάσει και διάφορα κρυπτογραφικά συστήματα».

 

Με την Υπόθεση Ρίμαν παλεύει κι ο Ρασσιάς – «για την ακρίβεια, με μια από τις ισοδυναμίες της». Πώς φαντάζεται άραγε τον εαυτό του στην ηλικία που έφτασε ο Νας; «Σκυμμένο πάνω από ένα πρόβλημα, ελπίζω! Όπως είμαι και τώρα, αλλά με περισσότερη εμπειρία και μεγαλύτερη αποδοτικότητα. Σε κάποιο πανεπιστήμιο με βλέπω ως τα βαθιά γεράματα». Οπουδήποτε; «Οπουδήποτε. Τι χρειαζόμαστε οι μαθηματικοί; Μολύβι, χαρτί και ίντερνετ. Δεν είναι απαραίτητο να είσαι συμβεβλημένος με σπουδαία ιδρύματα για να συγχρωτίζεσαι με σπουδαίους επιστήμονες. Λαμπρά μυαλά υπάρχουν παντού και η τεχνολογία μάς έχει λύσει τα χέρια. Θυμώνω όταν ακούω να μιλούν εδώ απαξιωτικά για τα δικά μας πανεπιστήμια. Τ' ακούνε και τα παιδιά που τους βγήκε το λάδι για να μπουν και αποθαρρύνονται. Σε προπτυχιακό επίπεδο το ΕΜΠ είναι εξαιρετικά δυνατό. Την περασμένη χρονιά, σ' ένα από τα μάστερ του ΕΤΗ, του σημαντικότερου πολυτεχνείου της Ευρώπης, οι μισοί φοιτητές προέρχονταν από το Μετσόβειο!».

 

Άνθρωποι

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πώς κατάφερε η RuPaul να γίνει μία απ' τις πιο επιδραστικές σούπερ-σταρ της δεκαετίας του '10

Άνθρωποι Πώς κατάφερε η RuPaul να γίνει μία απ' τις πιο επιδραστικές σούπερ-σταρ της δεκαετίας του '10

17.11.2019
Αναμνήσεις ενός εισαγωγέα λαθραίων κασετών από το Βερολίνο των ’80s

Άνθρωποι Αναμνήσεις ενός εισαγωγέα λαθραίων κασετών από το Βερολίνο των ’80s

9.11.2019
«Μείνετε αχόρταγοι, μείνετε τρελαμένοι!»: Η φιλοσοφία του Στιβ Τζομπς σε 4 λέξεις

Άνθρωποι «Μείνετε αχόρταγοι, μείνετε τρελαμένοι!»: Η φιλοσοφία του Στιβ Τζομπς σε 4 λέξεις

5.10.2019
Γλυκερία Μπασδέκη: «Έχω ειδικευθεί στις πτώσεις. Αξέχαστα ήταν!»

Άνθρωποι Γλυκερία Μπασδέκη: «Έχω ειδικευθεί στις πτώσεις. Αξέχαστα ήταν!»

28.9.2019
Ο βασιλιάς της Όπερας λεγόταν Λουτσιάνο, ήταν προληπτικός, ανοικονόμητος, ανεπανάληπτος

Άνθρωποι Ο βασιλιάς της Όπερας λεγόταν Λουτσιάνο, ήταν προληπτικός, ανοικονόμητος, ανεπανάληπτος

6.9.2019
Zαν Ζενέ «Οι άγγελοι κι εγώ είμαστε εξίσου φτωχοί»

Άνθρωποι Zαν Ζενέ «Οι άγγελοι κι εγώ είμαστε εξίσου φτωχοί»

2.9.2019
Η καθημερινή ζωή μου με τον Τσαρούχη. Από τον Γιώργο Ορφανό.

Άνθρωποι Η καθημερινή ζωή μου με τον Τσαρούχη. Από τον Γιώργο Ορφανό.

20.8.2019
Στέφανος Ροζάνης: «Ζήστε! Αυτό είναι επαναστατικό»

Άνθρωποι Στέφανος Ροζάνης: «Ζήστε! Αυτό είναι επαναστατικό»

19.8.2019
Ο άγνωστος Νίκος Γκάτσος μέσα από τις αφηγήσεις της Αγαθής Δημητρούκα

Άνθρωποι Ο άγνωστος Νίκος Γκάτσος μέσα από τις αφηγήσεις της Αγαθής Δημητρούκα

13.8.2019
O ηχολήπτης- θρύλος της Columbia περιγράφει μια ολόκληρη εποχή

Άνθρωποι O ηχολήπτης- θρύλος της Columbia περιγράφει μια ολόκληρη εποχή

12.8.2019
12 Σχόλια
avatar
tom joad 19.9.2016 | 13:30
Απο τη μια χαιρομαι για τις τρομερες επιτυχιες ενος συμπατριωτη μου, από την άλλη λυπάμαι γιατι πριν κανω κλικ στο άρθρο ήμουν σίγουρος ότι δεν υπήρχε καμία περίπτωση ο άνθρωπος αυτός να δίδασκε σε ελληνικό πανεπιστήμιο...
avatar
Ανώνυμος/η 19.9.2016 | 14:23
Εκτός από σπουδαίο μυαλό είναι και ωραίος άντρας!!!
user28 20.9.2016 | 02:32
Και ούτε μια κραυγή για σεξισμό. Σωστά είναι άντρας, who cares?
avatar
Ανώνυμος/η 20.9.2016 | 07:12
Απαγορεύεται να θαυμάζουμε κάποιον δημοσίως;
Citellus citellus 19.9.2016 | 17:01
Από τις πιο ωραίες συνεντεύξεις που έχω διαβάσει εδώ και πολύ καιρό.

Παίρνει και επιπλέον πόντους για το: "Ξέρεις, έχω ασχοληθεί κι εγώ με το διαπραγματευτικό παιχνίδι. Στη δική μου περίπτωση, όμως, οι παίχτες έχουν ορθολογική συμπεριφορά!"
avatar
Taxiarchis 19.9.2016 | 19:43
Είχα την τύχη να έχω καθηγητή τον πατέρα του, Θεμιστοκλή Ρασσιά στο ΕΜΠ. Απίστευτος άνθρωπος, φοβερός καθηγητής, με αγάπη για τα μαθηματικά, τους ανθρώπους, την Ελλάδα. Όπως ήταν αναμενόμενο, είναι και καλός γονιός! Συγχαρητήρια και τους εύχομαι ότι καλύτερο για τη συνέχεια!
Παπ-Άριος 4.10.2016 | 22:32
Ο πατερας του ηταν εξαιρετικος Μαθηματικος, απο τους λιγους που γεμιζαν τις αιθουσες. Δεν θα ξεχασω ποτε οταν ειχε βαλει τα κλαματα (στ' αλήθεια) όταν περιέγραφε το πως καταφερε να λύσει ενα μαθηματικό πρόβλημα.... Σπουδαιος
avatar
Novel_Splendours 20.9.2016 | 10:47
Πώς θα ήθελα να ήμουν τόσο έξυπνος ρε γμτ! Αξιοζήλευτο το παλικάρι, πολλά μπράβο!

κ να μείνει όσο πιο μακρυά μπορεί από αυτόν τον τόπο που το να ξεχωρίζεις λόγω αξίας είναι κατακριτέο.
Littlefinger 21.9.2016 | 03:10
Φίλε δεν είναι θέμα εξυπνάδας. Είναι γιος πανεπιστημιακού μαθηματικού, όχι παιδί μιας γαζώτριας και ενός οδοκαθαριστή.

Σαφώς και έχουμε δει παιδιά και τέτοιων ανθρώπων να φτάνουν τόσο ψηλά, αλλά είναι πολύ πολύ λιγότερα τον αριθμό.
avatar
Novel_Splendours 21.9.2016 | 12:27
Συμφωνώ ότι η έκθεση του νου στα εξωτερικά ερεθίσματα έχει σημασία και παίζουν ρόλο στην διαμόρφωση του μυαλού αλλά μην χρεώνουμε και μην συγχέουμε την ευφυΐα με την ταξικότητα! Δεν συνδέονται όλα με την πάλη των τάξεων! Ο τύπος, με βάση αυτά που παρουσιάζει το άρθρο, δεν είναι απλά ένας επιστήμονας που ασχολείται με τα μαθηματικά και είναι καλός, είναι ιδιαίτερα ευφυής, ξεχωρίζει απ'τον μέσο όρο. Θα μπορούσε να είναι είτε γιος κορδελιάστρας είτε γιος νομπελίστα, δεν έχει καμία σημασία. Αυτό στο οποίο έχει σημασία η οικογενειακή ταυτότητα είναι στις προσβάσεις. Προφανώς ο γιος ενός πανεπιστημιακού έχει περισσότερες. Το δικό μου σχόλιο όμως περιορίστηκε στην εξυπνάδα του. Ας μην τα φιλτράρουμε όλα ιδεολογικά.
Littlefinger 22.9.2016 | 05:44
Φίλτατε, προφανώς δεν εχεις ιδέα για τι πράγμα μιλάς.
Να ρωτήσω τι έχεις σπουδάσει;
Citellus citellus 22.9.2016 | 01:46
Νομίζω υπερβάλλεις. Σαφώς ένα παιδί πανεπιστημιακού έχει καλύτερη εκπαίδευση και διασυνδέσεις από τους περισσότερους. Αλλά αυτό απέχει από το να βγάζουμε το ταλέντο εκτός. Μήπως εννοούσες "δεν είναι θέμα ΜΟΝΟ εξυπνάδας"; Γιατί προφανέστατα είναι θέμα κυρίως εξυπνάδας.