Στάθης ο Βρωμόστομος
Άνθρωποι

Στάθης ο Βρωμόστομος

Στάθη πολλοί σε αδικήσαμε, γιατί ήμασταν μαλάκες, δεν υπάρχει θέμα...

Ήταν αναμενόμενο. Το διαδικτυακό δάκρυ που χύθηκε για τον πρόωρα χαμένο Στάθη Ψάλτη ήταν/είναι πολύ. Και ήταν και ειλικρινές, και συγκινητικό, και απ' όλα.

 

Ο Ψάλτης είχε περάσει εδώ και χρόνια στο λαό σαν ένα καλό παιδί, σαν ένας ηθοποιός που ασχολιόταν μόνο με τη δουλειά του, όντας μακριά απ' οτιδήποτε που θα μπορούσε να πλήξει την ηθική του υπόσταση. Την ακεραιότητά του. Και αυτό δεν είναι αυτονόητο.

 

Η δημόσια εικόνα του τα τελευταία κάμποσα χρόνια υπήρξε άμεμπτη (όπως ήταν πάντα δηλαδή), με τις λίγες τηλεοπτικές παρουσίες του ή τις επίσης ελάχιστες συνεντεύξεις του να πλέκουν, ακόμη πιο πυκνά, το ύφος ενός ανθρώπου που στέκεται αγέρωχος, επειδή μπροστά του υψώνονται μόνον αυστηρές αξίες.

 

Ο Ψάλτης και οι σεναρίστες του δεν ζούσαν έξω από 'κείνο που συνέβαινε. Αντιλαμβάνονταν τα ζόρια του καθημερινού ανθρώπου, το πώς εκμηδενιζόταν π.χ. η προσωπικότητά του μπροστά στην ισοπεδωτική κρατική μηχανή.

 

Αντιστάθηκε στην πιο μεγάλη χυδαιότητα, που είναι η χυδαιότητα του υπονοούμενου, παίρνοντας πάνω του την ευθύνη να πει στο πανί και τη σκηνή, τα πράγματα ως έχουν. Τον «μαλάκα» μαλάκα, τον «κώλο» κώλο, τα «σκατά» σκατά και τα λοιπά. Έγινε κατάχρηση; Έγινε. Άλλα ήταν μια αρχή, πριν το πράγμα ισορροπήσει.

 

Μιλάω λίγο, ξέρω και προσέχω τι λέω, είμαι μέσα στους πολλούς, πάσχω μαζί τους, αλλά ταυτοχρόνως διατηρώ και τον προσωπικό μου χώρο. Δεν εκτίθεμαι, βασικά στην τιβί και τις φυλλάδες, για ψύλλου πήδημα, δε δίνω τροφή για σχόλια και κουτσομπολιά.

 

Ο Ψάλτης, θέλω να πω, είχε πλήρη αίσθηση του λεκτικού μέτρου στην αληθινή ζωή – παρότι τούτο το σμπαράλιαζε στις παραστάσεις και τις ταινίες του.

 

Πολλοί από εμάς που μεγαλώναμε στα έιτις, που ξεκινούσαμε τέλος πάντων να ανακαλύπτουμε ανάμεσα σε άλλα και το σινεμά (τόσο το ελληνικό, όσο και γενικότερα) σνομπάραμε αγρίως τις κωμωδίες του Στάθη Ψάλτη – και αυτό θα πρέπει να το ομολογήσουμε.

 

Ο Ψάλτης αντιπροσώπευε κάτι που θέλαμε ν' αποφύγουμε, κάτι που δεν μας ενδιέφερε – κινηματογραφικά πάντα. Βασικά το σινεμά, που αναλωνόταν στην ευκολία. Στο ανύπαρκτο ή υποτυπώδες σενάριο, στους φτηνούς διαλόγους, στην πεζότητα της αφήγησης. Όλα έμοιαζαν –και ήταν– εντελώς προκάτ, τις περισσότερες φορές με μιαν αθεράπευτη ροπή προς την προχειρότητα και την ευτέλεια. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο κινούμενος ο Ψάλτης μπόρεσε, πάντως, να κάνει μια μικρή (ή και λιγότερο μικρή) επανάσταση.

 

Ο Στάθης Ψάλτης μαζί με τον Αλέκο Αλεξανδράκη και τον Τάκη Μηλιάδη, στην τηλεοπτική σειρά «Γιούγκερμαν» (1976-1977) που προβλήθηκε από την ΥΕΝΕΔ. Αρχείο ΕΡΤ

 

Βασικά, εκείνο που πράττει είναι να απελευθερώσει τον υποκριτικό λόγο, μιλώντας με τον άμεσο τρόπο του καθημερινού ανθρώπου. Αν συνυπολογίσουμε μια γενικότερη μετατόπιση αντιλήψεων, πρακτικών κ.λπ. που επέφερε, στη «δαγκωμένη» ελληνική κοινωνία της μεταπολίτευσης, η έλευση του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, τον Οκτώβρη του '81, ο Ψάλτης, λειτουργώντας μέσα σ' αυτό το πλαίσιο, ανατρέπει ό,τι του παραδόθηκε εκ θεμελίων. Διαλύει το επίπλαστο και το ταμπού, φτύνει την εκκλησιαστικού τύπου σοβαροφάνεια, συμπληρώνοντας/εμπλουτίζοντας το λεξιλόγιό του με το άσεμνο και το χυδαίο.

 

Υπό αυτή την έννοια θα λέγαμε πως αντιστάθηκε στην πιο μεγάλη χυδαιότητα, που είναι η χυδαιότητα του υπονοούμενου, παίρνοντας πάνω του την ευθύνη να πει στο πανί και τη σκηνή, τα πράγματα ως έχουν. Τον «μαλάκα» μαλάκα, τον «κώλο» κώλο, τα «σκατά» σκατά και τα λοιπά. Έγινε κατάχρηση; Έγινε. Άλλα ήταν μια αρχή, πριν το πράγμα ισορροπήσει.

 

Μάλιστα, αυτή η λεκτική απελευθέρωση συχνά συνδυαζόταν και με... επαναστατικές πρακτικές στην καθημερινή (κινηματογραφική) ζωή.

 

Στάθης Ψάλτης και Βασίλης Μπουγιουκλάκης στην τηλεοπτική σειρά της ΕΡΤ «Η τύχη της Μαρούλας» (1978). Αρχείο ΕΡΤ

 

Ο Ψάλτης και οι σεναρίστες του δεν ζούσαν έξω από 'κείνο που συνέβαινε. Αντιλαμβάνονταν τα ζόρια του καθημερινού ανθρώπου, το πώς εκμηδενιζόταν π.χ. η προσωπικότητά του μπροστά στην ισοπεδωτική κρατική μηχανή, επιχειρώντας μέσα από τις δικές τους απλοϊκές προσεγγίσεις να τονώσουν συνειδήσεις και να δώσουν καθαρτήριες λύσεις.

 

Ο Στάθης, στην εφορία, αφού τα σούρει πρώτα στους υπαλλήλους που «ξύνονται», υπό την απειλή... νεροπίστολου τα κάνει όλα μαντάρα, υπερασπιζόμενος το κοινό συμφέρον.

 

Το είχε αυτό στις ταινίες του ο Ψάλτης – το «της κοινωνικής προσφοράς». Και απ' ό,τι λένε κάποιοι το είχε και στην αληθινή ζωή, αφού δούλευε για όλους είτε πάνω, είτε κάτω απ' τη σκηνή.

 

Ορισμένοι ισχυρίζονται πως ο Ψάλτης υπήρξε ταλέντο που χάθηκε, που αναλώθηκε σε μετριότητες αντί ν' ασχοληθεί με το «υψηλό» και το «γενναίο».

 

Ορισμένοι ισχυρίζονται πως ο Ψάλτης υπήρξε ταλέντο που χάθηκε, που αναλώθηκε σε μετριότητες αντί ν' ασχοληθεί με το «υψηλό» και το «γενναίο».

 

Μπορεί, αλλά αυτή ήταν η επιλογή του. Είχε αρχές. Πίστευε στη δύναμη του λόγου και στο προφίλ της παρουσίας του. Ήταν πάντα αυτή η λιπόσαρκη φιγούρα, με τα έιτις Carrera στα μάτια για πολλά χρόνια, που αντιμετώπιζε με μεγάλο σκεπτικισμό τον κόσμο της TV.

 

Ο Ψάλτης δεν ενέδωσε στις τηλεοπτικές σειρήνες. Δεν έκανε παραχωρήσεις δηλαδή αμβλύνοντας το στυλ του, προκειμένου να μπει «σε κάθε ελληνικό σπίτι». Ένοιωθε πως αυτό που έκανε είχε τη δική του αξία, και άρα θα έπρεπε κάποιος να ξεκουνηθεί από τον καναπέ του, να πάει στο σινεμά ή στο θέατρο και να πληρώσει – για να τον δει. Ν' αναλάβει έμπρακτα, με άλλα λόγια, την ευθύνη της πράξης του. Και αυτό το επέβαλλε. Και το πήγε μέχρι τέρμα.

 

Ο Στάθης Ψάλτης στην τηλεοπτική σειρά «Ο Συμβολαιογράφος»

 

Στα ανελεύθερα σέβεντις πρόλαβε, πάντως, να εμφανιστεί στην τηλέοραση και να δείξει κομμάτια του ταλέντου του. Βλέπω τώρα στον IMDb και θυμάμαι... «Οι Έμποροι των Εθνών», «Γιούγκερμαν», «Ο Συμβολαιογράφος». Σ' αυτό το τελευταίο σίριαλ ευτύχησε, μάλιστα, να υποδυθεί ένα ρόλο που θ' αφήσει εποχή. Τον βοηθό του ανακριτή και ταυτόχρονα σπιούνου του σιορ-Τάπα, σβήνοντας απ' την οθόνη κάθε άλλο συμπρωταγωνιστή του. Ακόμη και τον μεγάλο Διαμαντόπουλο.

 

Έπειτα; Έπειτα ήρθαν τα έιτις. Ο Παρθενοκυνηγός, Και το Πρώτο Καμάκι, Βασικά... Καλησπέρα σας, Πέστα Χρυσόστομε, Kamikazi Αγάπη μου, Έλα να... Γυμνωθούμε Ντάρλινγκ, Τρελός Είμαι Ό,τι Θέλω Κάνω! και άλλα πολλά, στο βίντεο, για να ξαναβγεί ουσιαστικά στο πανί, ο Ψάλτης, στην τελευταία ταινία τού Γιάννη Σμαραγδή «Νίκος Καζαντζάκης», που θα προβληθεί μεσ' στη χρονιά.

 

Μετά; Μετά είναι η πτώση...

 

Στάθη πολλοί σε αδικήσαμε, γιατί ήμασταν μαλάκες, δεν υπάρχει θέμα...

 

 

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Nικόλαος Βεντούρας εχάραξεν

Άνθρωποι Nικόλαος Βεντούρας εχάραξεν

1.2.2020
Υπήρξε ο τεράστιος Βασίλης Χατζηπαναγής ο πιο αδικημένος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών;

Άνθρωποι Υπήρξε ο τεράστιος Βασίλης Χατζηπαναγής ο πιο αδικημένος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών;

26.1.2020
Ονομάζομαι Θάνος Μούρραης Βελλούδιος και ουδέποτε έζησα ως φυτόν

Άνθρωποι Ονομάζομαι Θάνος Μούρραης Βελλούδιος και ουδέποτε έζησα ως φυτόν

28.12.2019
Πώς κατάφερε η RuPaul να γίνει μία απ' τις πιο επιδραστικές σούπερ-σταρ της δεκαετίας του '10

Άνθρωποι Πώς κατάφερε η RuPaul να γίνει μία απ' τις πιο επιδραστικές σούπερ-σταρ της δεκαετίας του '10

17.11.2019
Αναμνήσεις ενός εισαγωγέα λαθραίων κασετών από το Βερολίνο των ’80s

Άνθρωποι Αναμνήσεις ενός εισαγωγέα λαθραίων κασετών από το Βερολίνο των ’80s

9.11.2019
«Μείνετε αχόρταγοι, μείνετε τρελαμένοι!»: Η φιλοσοφία του Στιβ Τζομπς σε 4 λέξεις

Άνθρωποι «Μείνετε αχόρταγοι, μείνετε τρελαμένοι!»: Η φιλοσοφία του Στιβ Τζομπς σε 4 λέξεις

5.10.2019
Γλυκερία Μπασδέκη: «Έχω ειδικευθεί στις πτώσεις. Αξέχαστα ήταν!»

Άνθρωποι Γλυκερία Μπασδέκη: «Έχω ειδικευθεί στις πτώσεις. Αξέχαστα ήταν!»

28.9.2019
Ο βασιλιάς της Όπερας λεγόταν Λουτσιάνο, ήταν προληπτικός, ανοικονόμητος, ανεπανάληπτος

Άνθρωποι Ο βασιλιάς της Όπερας λεγόταν Λουτσιάνο, ήταν προληπτικός, ανοικονόμητος, ανεπανάληπτος

6.9.2019
Zαν Ζενέ «Οι άγγελοι κι εγώ είμαστε εξίσου φτωχοί»

Άνθρωποι Zαν Ζενέ «Οι άγγελοι κι εγώ είμαστε εξίσου φτωχοί»

2.9.2019
Η καθημερινή ζωή μου με τον Τσαρούχη. Από τον Γιώργο Ορφανό.

Άνθρωποι Η καθημερινή ζωή μου με τον Τσαρούχη. Από τον Γιώργο Ορφανό.

20.8.2019
5 Σχόλια
VITROUVIOS 22.4.2017 | 15:12
O αποθανών δεδικαίωται.
avatar
Άρης Κωνσταντινίδης 22.4.2017 | 16:09
Με όλον το σεβασμό στη μνήμη του μακαρίτη, όντως οι ταινίες του στα 80ς ήταν φρίκη και δεν ντρέπομαι να το πω, ούτε νιώθω "μαλάκας" που το πιστεύω. Και ναι, ήταν ταλαντούχος ηθοποιός, πολύ σημαντικός μάλιστα, αλλά ξοδεύτηκε σε σαχλαμάρες ως επί το πλείστον.
Διογένης Κυνικός 22.4.2017 | 17:45
Δεν είμαι κριτικός θεάτρου ή κινηματογράφου ούτε ειδικός σε αυτά τα θέματα. Ο Στάθης όμως ήταν μοναδικός στο "είδος" του τη δεκαετία του 1980, ένα οικείο πρόσωπο της διπλανής πόρτας που σε διασκέδαζε άνετα και χωρίς εξεζητημένο χιούμορ. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει.
KingLeonidas 22.4.2017 | 18:16
Νομίζω ότι ο ίδιος ο συγχωρεμένος αδίκησε τον εαυτό του με τις επιλογές του. Σε τελική ανάλυση όλοι από αυτό δεν κρινόμαστε? Αν ας πούμε εγώ είμαι ο μεγαλύτερος συνθέτης του κόσμου και γράφω τραγούδια για τον Μαρτάκη και τον Τσαλίκη, δεν μου φταίει κανείς. Για δείτε τι ρόλους επιλέγει ο Di Caprio και με τι σκηνοθέτες συνεργάζεται. Προσέχει πολύ σε τι ταινίες παίζει. Στεναχωρέθηκα για τον θάνατο του Ψάλτη, αλλά αν αύριο μεθαύριο πεθάνει o Adam Sandler δεν θα βγούμε να πούμε ότι τον αδικήσαμε. Στο τέλος θα φτάσουμε να αγιοποιήσουμε και την Samantha Fox όπως πάμε.
avatar
Ανώνυμος/η 22.4.2017 | 22:38
Υπάρχει ένα είδος ανθρώπων που σνομπάρω γιατί δεν έχουν καμία γοητεία. Αυτούς που είναι αφοριστικοί με οτιδήποτε λαικό.
Νομίζω δεν υπάρχει Έλλην ηθοποιός -ακόμα κι απο αυτούς που πρόλαβαν τις χρυσές εποχές του σινεμά- που να μην έπαιξε δευτεράτζες. Για ποιούς μιλάμε; Ενδεικτικά:
- Παπαγιαννόπουλός
- Ηλιόπουλος
- Κατράκης
- Αλεξανδράκης
- Μπάρκουλης
.. Η λίστα είναι ατελείωτη..
Φυσικά οι ντόπιοι δεν συγκρίνονται με τους σταρ του Χόλιγουντ καθώς οι επιλογές είναι σαφώς λιγότερες και υπάρχει και το θέμα του βιοπορισμού. Δε θα πω αν είχε ταλέντο ή όχι ο Ψάλτης. Αυτά άλλωστε είναι και θέμα γούστου. Όταν όμως ένας ηθοποιός περνάει τόσο στη συνείδηση του κόσμου χωρίς εξώφυλλα σκάνδαλα κουτσομπολιά χωρίς σπουδαίους ρόλους και για τόσα πολλά χρόνια ε κάποιος λόγος θα υπάρχει.
καλό ταξίδι Στάθη.