Όπως για τον Σωκράτη η αναζήτηση της αρετής είναι η ίδια η αρετή, έτσι και για μένα η υπόσχεση της ευτυχίας, αυτή και μόνο, αποτελεί την ευτυχία. Ευτυχία και ελπίδα πάνε μαζί.
Άνθρωποι

Αλ. Νεχαμάς: «Η "ελληνική πραγματικότητα" χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για να μην κάνουμε τίποτα»

Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον διακεκριμένο καθηγητή Φιλοσοφίας του Πρίνστον, με αφορμή την πρόσφατη εκλογή του ως τακτικού μέλους της Ακαδημίας Αθηνών

Ο Αλέξανδρος Νεχαμάς είναι κορυφαίος καθηγητής Φιλοσοφίας, Ανθρωπιστικών Επιστημών και Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον των Ηνωμένων Πολιτειών. Γεννημένος το 1946 στην Αθήνα, σε ηλικία μόλις 18 ετών αναχώρησε για τις ΗΠΑ προκειμένου να σπουδάσει χρηματοοικονομικά. Απόφοιτος του Κολεγίου Αθηνών και με περίπλοκη καταγωγή, αφού η μητέρα του ήταν χριστιανή ορθόδοξη και ο πατέρας του Εβραίος ισπανικής υπηκοότητας, ο οποίος βαφτίστηκε καθολικός πριν από τον πόλεμο.


Η καριέρα του είναι γεμάτη πολυάριθμες διακρίσεις, βραβεύσεις και έναν σημαντικό αριθμό βιβλίων, πολλά από τα οποία είναι πολυμεταφρασμένα. Πρόσφατα επισκέφθηκε την Ελλάδα, αφού εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της Ιστορίας της Φιλοσοφίας.

 

Όταν τον ρωτώ τι σημαίνει για εκείνον η εκλογή του, μου απαντά ότι «ακόμη δεν είναι επίσημη γιατί έχουν προκύψει κάποιες αντιδράσεις. Πάντως, πρόκειται για μεγάλη τιμή και ευθύνη και έναν ακόμα λόγο για να έρχομαι συχνότερα στην Αθήνα και στην Ελλάδα».

 

Οτιδήποτε βρίσκω ωραίο, δηλαδή οτιδήποτε αγαπώ, μου δίνει την αίσθηση ότι δεν το έχω ακόμα εξαντλήσει, ότι κρύβει μέσα του ομορφιές που δεν έχω ακόμα δει, που θα μπορέσω να τις συνειδητοποιήσω αν εξακολουθήσω την επαφή μου μαζί του. Αυτές οι ομορφιές θα κάνουν τη ζωή και των δυο μας καλύτερη, όταν τις βρούμε. Αυτή είναι η υπόσχεση του ωραίου, μια υπόσχεση που όμως δεν τηρείται πάντοτε...


Στην αρχή της κουβέντας μας συζητάμε για την άνοδο του λαϊκισμού σε Ευρώπη και Αμερική αλλά και για την εκλογή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Ο ίδιος σημειώνει ότι «ο λαϊκισμός είναι μια έννοια μονολιθική: όποιος δεν είναι μαζί μας είναι εχθρός μας». Το φιλοσοφικό έργο και τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία, στη φιλοσοφία της τέχνης και στην ευρωπαϊκή φιλοσοφία (κυρίως στη σκέψη του Νίτσε).

 
Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλήσαμε για το επίπεδο της εκπαίδευσης στη χώρα μας, το αν η Ελλάδα είναι μια συντηρητική χώρα, πώς τα social media έχουν επηρεάσει τις ανθρώπινες σχέσεις, τη χρησιμότητα της φιλοσοφίας, τη δύναμη της φιλίας και τον ορισμό της ευτυχίας.

 

— Σε τι περιβάλλον μεγαλώσατε; Τι θυμάστε περισσότερο από τα παιδικά σας χρόνια;

Μεγάλωσα στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο κέντρο, αλλά ήμουν οικότροφος στο Κολέγιο Αθηνών για δέκα χρόνια. Θυμάμαι, για παράδειγμα, τη σημασία που έδινε στη σχολική δουλειά αλλά και τις αμέτρητες ώρες που παίζαμε ποδόσφαιρο καθώς και την εβδομαδιαία «άδεια» να πάμε σπίτι τα Σαββατοκύριακα, δικαίωμα που μπορούσες να χάσεις, αν παρέβαινες ορισμένους από τους κανονισμούς του σχολείου.

 

Παραμένει πολύ ζωντανή στον νου μου η αντίθεση που αισθανόμουν μεταξύ των ακαδημαϊκών επιτευγμάτων και της κοινωνικής επιτυχίας, θέμα που με είχε απασχολήσει πολύ. Αλλά σκέφτομαι ακόμα τις έντονες συζητήσεις σε διάφορα καφενεία, ιδιαίτερα στου Μπόκολα –αναρωτιέμαι, το θυμάται πια κανείς;‒ που άρχιζαν τις μεσημεριανές ώρες και μπορεί να διαρκούσαν μέχρι μετά τα μεσάνυχτα.

 

 

Οι αναμνήσεις αυτές είναι ακόμα πιο ζωντανές γιατί πολλοί από τους συμμαθητές μου έχουν διατηρήσει στενές σχέσεις, έχουν συνεχή επαφή και συχνές συναντήσεις και πάντοτε καλωσορίζουν όλους εμάς που ζούμε στο εξωτερικό, όταν ερχόμαστε στην Ελλάδα.

 

— Ποιες επιρροές έχετε διατηρήσει από τους γονείς σας;

Οι γονείς μου ήταν πολυταξιδεμένοι και πολύγλωσσοι και από νωρίς μου μετέδωσαν την ιδέα ότι χρειάζεται να ξέρει κανείς πολλά για τους άλλους ‒άτομα, έθιμα, κοινωνίες‒ για να μάθει κάτι για τον εαυτό του.

 

Με ενθάρρυναν, λοιπόν, να ταξιδέψω. Και με υποστήριξαν σε ό,τι προσπάθησα να κατορθώσω, αν και ποτέ δεν ήταν βέβαιοι τι ακριβώς κάνει ένας φιλόσοφος! Επίσης, μου μετέδωσαν την αγάπη τους για τις τέχνες, οι οποίες έχουν αποτελέσει κεντρικό στοιχείο στη ζωή μου.


— Πώς ανακαλύπτουμε τον δρόμο μας στη ζωή;

Εδώ δεν υπάρχει μια γενική απάντηση. Άλλοι ξεκινούν με λεπτομερή σχέδια, άλλοι χωρίς να ξέρουν καλά-καλά τι κάνουν. Κάπως έτσι κι εγώ. Επίσημα, είχα ένα σχέδιο, να γίνω εφοπλιστής. Καταλαβαίνω, φυσικά, πόσο αστείο πρέπει να ακούγεται κάτι τέτοιο. Απέτυχα, όμως, παταγωδώς και σήμερα είμαι φιλόσοφος.


Και ρωτώ: ήταν το πρώτο σχέδιο πράγματι σχέδιο ή απλώς κούφια λόγια; Και ήταν η αλλαγή πράγματι αποτυχία; Ή μήπως είναι καλύτερο να μη σχεδιάζουμε και τόσο πολύ;

 

Θεωρώ ότι καθένας μας αφήνει κάποιο αποτύπωμα. Το θέμα είναι αν το αποτύπωμα είναι αρκετά σημαντικό ώστε να παραμείνει στη μνήμη του κόσμου. Στο κάτω-κάτω, ζει κανείς όσο κάποιος τον θυμάται.

 

— Τι χρειάζεται σήμερα η Ελλάδα για να αλλάξει σελίδα; Ποιο θεωρείτε το πιο σημαντικό πρόβλημα στην χώρα μας και πώς κρίνετε το επίπεδο της εκπαίδευσης;

Χωρίς καμία αμφιβολία, αυτό που πρώτιστα έχει ανάγκη η χώρα και το πιο σημαντικό μας πρόβλημα είναι η εκπαίδευση, το επίπεδο της οποίας θα έπρεπε να είναι πολύ ανώτερο του σημερινού. Αναφέρομαι όχι μόνο στην εκπαίδευση αλλά και στην παιδεία, οι οποίες, πιστεύω, δεν πρέπει να διαχωρίζονται.


Για την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ξέρω ό,τι διαβάζω. Για την τριτοβάθμια έχω άμεση γνώση. Και το βρίσκω καταπληκτικό που τα ελληνικά πανεπιστήμια παράγουν ακόμα, σε ορισμένους τομείς τουλάχιστον, έργο σπουδαίο και διεθνούς εμβέλειας. Καταπληκτικό, γιατί οι συνθήκες υπό τις οποίες εργάζονται τόσοι πολλοί από τους καθηγητές στα πανεπιστήμιά μας είναι κυριολεκτικά απάνθρωπες.


Πάρτε, από τη μια πλευρά, την απόλυτα ανεπαρκή χρηματοδότησή τους, η οποία φαίνεται να βασίζεται στην ιδέα ότι η εκπαίδευση είναι τρέχον έξοδο και όχι η πιο σοβαρή ίσως και μακροχρόνια επένδυση που μπορεί να κάνει μια χώρα ‒ κι αυτό ισχύει για όλες τις βαθμίδες.

 

Σκεφτείτε ότι το υπουργείο Παιδείας εμπλέκεται συνεχώς σε θέματα καθαρά ακαδημαϊκά, όπως ο αριθμός των εισακτέων σε κάθε σχολή και η αναδιοργάνωση των ιδρυμάτων, των σχολών και των τμημάτων.

 

Κοιτάξτε την αισχρή κατάσταση των κτιριακών εγκαταστάσεων: γκραφίτι, σκουπίδια, σπασμένα θρανία, διακίνηση και χρήση ναρκωτικών μέσα στο campus των πανεπιστημίων μας. Θυμηθείτε πόσοι καθηγητές έχουν προπηλακιστεί, πόσοι έχουν δαρθεί, πόσων τα γραφεία καταστράφηκαν από διάφορες ομάδες.


Τέλος, τι να πει κανείς για το λεγόμενο «ακαδημαϊκό άσυλο», που, αντί να υποστηρίζει την ελευθερία του λόγου και της σκέψης, χρησιμεύει ως καταφύγιο αυτών ακριβώς που την αρνούνται!


Φυσικά, πρέπει να είμαστε περήφανοι για το έργο που, παρ' όλα ταύτα, παράγεται. Αλλά, σοβαρά, δεν ντρεπόμαστε να περηφανευόμαστε όταν τα καλύτερά μας ιδρύματα δεν περιλαμβάνονται ούτε μεταξύ των πεντακοσίων πρώτων σε πολλές αξιολογήσεις;


— Πιστεύετε ότι είμαστε μια συντηρητική χώρα;

Ναι, γενικά το πιστεύω, ιδιαίτερα όταν σχεδόν σε κάθε πρόταση για κάποια ανανέωση έρχομαι αντιμέτωπος με την «ελληνική πραγματικότητα», η οποία χρησιμοποιείται συνέχεια ως δικαιολογία για να μην κάνουμε τίποτα.


Σε τι αναφέρεται αυτή η «πραγματικότητα»; Στη «φύση» του Έλληνα; Όχι, γιατί τέτοια φύση δεν υπάρχει. Σε κάτι που δεν μπορεί ποτέ ν' αλλάξει; Όχι, γιατί «ελληνική πραγματικότητα» δεν είναι τίποτε άλλο απ' ό,τι έχουμε συνηθίσει εδώ και μια-δυο γενιές, ίσως και λιγότερο. Αναφέρεται απλώς σε κοινωνικές πρακτικές και παραδόσεις, οι οποίες κάλλιστα μπορούν και πολλές φορές πρέπει ν' αλλάξουν ριζικά.


Αλλά προτιμάμε να κρυβόμαστε πίσω από αυτό το σύνθημα για να διαιωνίσουμε την επικρατούσα κατάσταση, η οποία, απλώς επειδή την έχουμε συνηθίσει, νομίζουμε ότι είναι η μόνη που μας συμφέρει.


— Έχετε πει ότι στόχος «της διδασκαλίας σας είναι να κάνετε τους φοιτητές σας να αισθανθούν άβολα για τη ζωή και τον κόσμο τους». Θα θέλατε να μας το εξηγήσετε;

Βασικός στόχος της εκπαίδευσης είναι πολύ περισσότερο η δημιουργία καλών πολιτών παρά καλών επαγγελματιών, αν και το ένα δεν αποκλείει αναγκαία το άλλο. Ένας καλός πολίτης πρέπει να είναι πάντοτε έτοιμος να αναγνωρίσει τα αναπόφευκτα ελαττώματα του κάθε πολιτικού και κοινωνικού συστήματος και να σκεφτεί πώς θα τα αντικαταστήσει.

 

Χωρίς να γίνεται κανείς απόλυτος αρνητής, πρέπει να μπορεί να τηρεί μια κριτική στάση απέναντι στην επικρατούσα κατάσταση και να σχηματίζει έναν ανεξάρτητο τρόπο σκέψης. Αυτό γίνεται μόνο αν αισθανθεί κανείς άβολα ως ένα σημείο στο άμεσο περιβάλλον του. Κι αυτή την κριτική στάση πρέπει να καλλιεργεί κάθε δάσκαλος.

 
— Κατά πόσο έχουν επηρεάσει τις ανθρώπινες σχέσεις τα social media;

Αναμφισβήτητα, πολύ. Αλλά αμφιβάλλω αν βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας απύθμενης παρακμής, όπως πολλοί πιστεύουν. Οι μεγάλες τεχνολογικές αλλαγές συνεπάγονται κινδύνους αλλά και μεγάλες ευκαιρίες. Παρ' όλα ταύτα, είναι εύκολο να πιστέψει κανείς, βασιζόμενος στην επικρατούσα κατάσταση, ότι μόνο κακό κάνουν και η απαισιοδοξία αυτή δεν εξουδετερώνεται ‒το αντίθετο‒ από την υπερβολική αισιοδοξία των φανατικών τους υποστηρικτών.


Πάρτε ως παράδειγμα τη μείωση των ποσοστών της ανάγνωσης, για την οποία τόσα παράπονα ακούμε σήμερα. Όταν, όμως, η ανάγνωση έπαψε να είναι ίδιον μόνο των αριστοκρατικών τάξεων και της Εκκλησίας, θεωρήθηκε μεγάλο κακό. Η ανάγνωση μυθιστορημάτων, που, υποτίθεται, τόσο μας λείπει σήμερα, όταν άρχισε να εξαπλώνεται αντιμετωπίστηκε τόσο εχθρικά που χαρακτηριζόταν με τους ίδιους όρους με τους οποίους σήμερα περιγράφουμε την εξάρτηση από τα ναρκωτικά!


— Γιατί πολλοί άνθρωποι δεν καταφέρνουν να αφήσουν το αποτύπωμά τους στη ζωή;

Θεωρώ ότι καθένας μας αφήνει κάποιο αποτύπωμα. Το θέμα είναι αν το αποτύπωμα είναι αρκετά σημαντικό ώστε να παραμείνει στη μνήμη του κόσμου. Στο κάτω-κάτω, ζει κανείς όσο κάποιος τον θυμάται. Αλλά, όπως και σε όλες τις επιμέρους δραστηριότητες, το ίδιο ισχύει και στη ζωή γενικά: δεν μπορούν όλοι να είναι ό,τι ήταν ο Αϊνστάιν για τη φυσική, ο Προυστ για τη λογοτεχνία, ο Καβάφης για την ποίηση, ο Ναπολέων για τη στρατηγική ή ο Πελέ για το ποδόσφαιρο.

 

Έχουμε ανάγκη την υποστήριξη της κοινωνίας εν γένει, αλλά έχουμε ανάγκη και από πιο στενές, προσωπικές σχέσεις. Όχι για τους λόγους που ακούμε συνήθως, ότι οι φίλοι μας δίνουν το «παρών» όταν τους χρειαζόμαστε ή ότι μοιραζόμαστε τα μυστικά μας μαζί τους ή ότι βλέπουμε σ' αυτούς, σαν ένα είδος καθρέφτη, τον εαυτό μας, αλλά κυρίως γιατί οι φίλοι μας είναι κλειδιά για το τι γινόμαστε στη ζωή και για το πώς αλλάζουμε καθώς ζούμε. Η φιλία είναι ένας από τους πιο σημαντικούς «μηχανισμούς» της δημιουργίας του εαυτού.


— Η φιλοσοφία γιατί είναι χρήσιμη στον άνθρωπο;

Δεν πιστεύω ότι η φιλοσοφία, με τη στενή της έννοια, είναι χρήσιμη στον κάθε άνθρωπο. Πολλά από τα προβλήματα και τα ερωτήματά μας είναι περίπλοκα και αφηρημένα, αν και ελπίζω μερικά να έχουν πιο άμεσες επιπτώσεις στη ζωή μας. Με μια πιο ευρεία έννοια, που εκφράζεται από το σωκρατικό «ο ανεξέταστος βίος ου βιωτός ανθρώπῳ», ως αυτογνωσία, νομίζω ότι σε έναν ιδεώδη κόσμο θα ήταν πράγματι απαραίτητη.


Δυστυχώς, όμως, δεν ζούμε σε έναν ιδεώδη κόσμο και ένα μεγάλο, ίσως το μέγιστο μέρος της ανθρωπότητας αντιμετωπίζει πολύ πιο άμεσα προβλήματα, τα οποία δεν αφήνουν χώρο για μια φιλοσοφική αντιμετώπιση της ζωής. Γι' αυτή την αντιμετώπιση, όπως λέει ο Αριστοτέλης, απαιτείται «σχόλη», δηλαδή άνεση και ελεύθερος χρόνος.


Αν η φιλοσοφία μπορούσε να συμβάλει κάπως στη λύση αυτών των προβλημάτων, τότε θα ήταν χρήσιμη για τον άνθρωπο, όχι όμως για τον κάθε άνθρωπο.

 

— Ποια είναι η γνώμη σας για την Αθήνα; Τι σας αρέσει και τις σας εκνευρίζει;

Τα σκυλιά της Αθήνας: η προσοχή και η αγάπη που τους δείχνει γενικά ο κόσμος και η άνεση με την οποία κυκλοφορούν είναι όλα δείγμα βαθιάς και κάπως απροσδόκητης ανθρωπιάς.


Η πόλη έχει ζωντανέψει αυτή την εποχή, αλλά παραμένει βρόμικη, θορυβώδης, γεμάτη άσχημα κτίρια, γκραφίτι και σπασμένα μάρμαρα, και πολλοί, πάρα πολλοί από τους κατοίκους της ζουν άσχημα και χωρίς ελπίδα.


— Γιατί είναι σημαντική η φιλία για τον άνθρωπο;

Κατά τον Αριστοτέλη, ο άνθρωπος είναι «ζώον πολιτικόν», το οποίο σημαίνει ότι έχουμε ανάγκη τους άλλους. Έχουμε ανάγκη την υποστήριξη της κοινωνίας εν γένει, αλλά έχουμε ανάγκη και από πιο στενές, προσωπικές σχέσεις. Όχι για τους λόγους που ακούμε συνήθως, ότι οι φίλοι μας δίνουν το «παρών» όταν τους χρειαζόμαστε ή ότι μοιραζόμαστε τα μυστικά μας μαζί τους ή ότι βλέπουμε σ' αυτούς, σαν ένα είδος καθρέφτη, τον εαυτό μας, αλλά κυρίως γιατί οι φίλοι μας είναι κλειδιά για το τι γινόμαστε στη ζωή και για το πώς αλλάζουμε καθώς ζούμε. Η φιλία είναι ένας από τους πιο σημαντικούς «μηχανισμούς» της δημιουργίας του εαυτού.


— Το «ωραίο» είναι μια υπόσχεση ευτυχίας;

Έτσι τουλάχιστον το σκέφτεται ο Σταντάλ και συμφωνώ μαζί του. Οτιδήποτε βρίσκω ωραίο, δηλαδή οτιδήποτε αγαπώ, μου δίνει την αίσθηση ότι δεν το έχω ακόμα εξαντλήσει, ότι κρύβει μέσα του ομορφιές που δεν έχω ακόμα δει, που θα μπορέσω να τις συνειδητοποιήσω αν εξακολουθήσω την επαφή μου μαζί του. Αυτές οι ομορφιές θα κάνουν τη ζωή και των δυο μας καλύτερη, όταν τις βρούμε. Αυτή είναι η υπόσχεση του ωραίου, μια υπόσχεση που όμως δεν τηρείται πάντοτε...


— Ευτυχία τι θα πει;

Εδώ θα επανέλθω στο τέλος του βιβλίου μου για το ωραίο. Όπως για τον Σωκράτη η αναζήτηση της αρετής είναι η ίδια η αρετή, έτσι και για μένα η υπόσχεση της ευτυχίας, αυτή και μόνο, αποτελεί την ευτυχία. Ευτυχία και ελπίδα πάνε μαζί.

 

1 Σχόλια
avatar
Νικος Νικολαιδης - ΣΦ 14.8.2018 | 08:29
Αφιερωμενο εξαιρετικα στον κ. Αλεξανδρο Νεχαμα.

ΕΛΛΗΝΟ-ΑΜΕΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΟ-ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΙ

Προτεινω οτι το μεγαλυτερο προβλημα που εχει η Ελληνο-Αμερικη για να προσφερει ουσιαστικη βοηθεια στην Ελλαδα ειναι αυτο του συντονισμου.

Ενα προβλημα που συντηρειται μεσα απο ενα αγεφυρωτο χασμα γενεων αλλα και πολιτισμιακου χαρακτηρα το οποιο εχει δημιουργηθει τα τελευταια τριαντα χρονια μεσα απο την ιστορια και δημογραφικη συνθεση της μεταναστευσης μας απο Ελλαδα.

Ας δουμε αμεσως πιο κατω νουμερα και οργανωτικη συνθεση της ΕλληνοΑμερικης :

Η Ελληνο-Αμερικη αποτελειται απο 1 εκατομμυριο 150 χιλιαδες ψυχες.
Απ αυτες, 6.000 ειναι καθηγητες πανεπιστημιου ( Ελευθεροτυπια / 7-7- 2011/ Γ. Λυβ. ). ( Τα νουμερα αυτα εχουν αυξηθει τα τελευταια τεσσερα χρονια, λογω κρισης και της επακολουθης “διαρροης εγκεφαλων” απο Ελλαδα αλλα δεν αλλαζουν καθολου αυτα που περιγραφω πιο κατω, πραγματα που εχω γραψει το 2013).

Διατηρει τρια συντονιστικα οργανα ( ΣΑΕ, Εθνικο Συμβουλιο, Εκκλησια ) απ τα οποια μονο η Εκκλησια ειναι κατ ουσιαν ενεργο.
Το ΣΑΕ ειναι ανενεργο απο το 2010 και το ΕΑΕΣ Ελληνο-Αμερικανικο Εθνικο Συμβουλιο - American Hellenic National Council ( που ειχε για προεδρο του τον εκδοτη της εφημεριδας Hellenic News of America, κ Παυλο Κοτρωτσιο ) και τελει χρεη συντονιστη 29 Ομοσπονδιων - δεν ειχε καν ιστοσελιδα μεχρι πριν λιγα χρονια. Ειναι “οργανισμος-σφραγιδα”.

Στη συνεχεια εχουμε τριων ειδων Ομοσπονδιες.

α) Ομοσπονδιες που επιβλεπουν οργανισμους οι οποιοι αντιπροσωπευουν καποια συγκεκριμενη περιοχη στην Ελλαδα ( πχ Παν-Κρητικη )
β) Ομοσπονδιες που επιβλεπουν Ελληνικες οργανωσεις σε καποια συγκεκριμενη περιοχη - συνηθως Πολιτεια - της Αμερικης ( πχ Ομοσπονδια Βορειου Καλιφορνιας ) και
γ) Ομοσπονδιες Επαγγελματιων ( πχ Εστιατορων, Εκπαιδευτικων ) κοκ. Οι τελευταιες δεν ειναι πανω απο πεντε σε ολη την Αμερικη, παντως.

Ακολουθουν εκατονταδες εθνικοτοπικοι και επαγγελματικοι οργανισμοι.
Για παραδειγμα συλλογοι Ηπειρωτων, Ζακυνθινων, Ροδιτων κοκ.
Συλλογοι γιατρων, φοιτητων, δικηγορων κοκ.

Τελος εχουμε την Αχεπα, λιγοστους οργανισμους πολιτικου ακτιβισμου ( οπως το AHI, λομπιστες οπως το Μανατος-Μανατος ) και τωρα τελευταια, ενα δυο μουσεια και το Greek America Foundation του Greg Pappas, το τελευταιο στη σφαιρα των κοινωνικων μεσων.

ΤΟ ΧΑΣΜΑ
Προτεινω οτι η Ελληνο-Αμερικη ειναι χωρισμενη σε δυο τμηματα, τα οποια δεν εχουν καμια πιθανοτητα επικοινωνιας το ενα με το αλλο.

Το πρωτο αποτελειται απο κεινους τους Ελληνες οι οποιοι μεταναστευσαν στην Αμερικη την περιοδο 1949-1980.

Η μεταναστευση αυτη προηλθε κυριως απο Ελληνες της Ελληνικης Επαρχιας που δε κατεληξαν στα αστικα κεντρα της Ελλαδας και κυριως την Αθηνα, ξενιτευτηκαν την εποχη του σχεδιου Μαρσαλ και μεχρι το 1980, σε Αυστραλια, Γερμανια κι Αμερικη.

Ερχομενοι στην Αμερικη, θεσμοθετησαν το λεγομενο "αρχιεπισκοπικο" κοινωνιακο μοντελο, το οποιο περιστρεφεται γυρω απο την Εκκλησια ( οχι απαραιτητα θεοκρατικα, λογω της παραδοσιακα φιλελευθερης φυσης της Ελληνικης Ορθοδοξιας ), εργαστηκαν σε κυανοκολλαρες εργασιες ενω εκφραστηκαν πολιτισμιακα μεσα απο τις οργανωσεις που αποτελουν την Οργανωμενη Ελληνο-Αμερικη :
α ) παρελαση,
β ) ετησιο φεστιβαλ-φαγητου ( για να στηριχθει η ενορια )
γ) χοροεσπεριδες και
δ) "βραβεια" ως εργαλειο κοινοτικης συνοχης ( PR μεσα στην ενορια ) και "πολιτικου ακτιβισμου".

Σ' οτι αφορα το τελευταιο, που ειναι και το πιο σημαντικο, θα μπορουσαμε να συνοψισουμε τη συμπεριφορα τους σε μια προταση : "προσωπικοποιηση της πολιτικης διχως πολιτικοποιηση προσωπων".
Η πολιτικη δεν ειναι μπιζνες των απλων μελων των οργανισμων αυτων.
Ειναι μπιζνες του προεδρου και του προεδρειου, προεδρος ο οποιος εχει υποχρεωση να δρα πολιτικα μεσα απο προσωπικες γνωριμιες και επαφες, οχι διαλογιζομενος ιδεες στα μελη του οργανισμου του ( γι αυτο και η ταση παση θυσια να φωτογραφηθουνε με αμερικανους προεδρους - κι ας μη κανουν τιποτα ).
Αποτελεσμα αυτου ειναι οτι η Οργανωμενη Ελληνο-Αμερικη ακομη και σημερα χαρακτηριζεται απο πολιτικο παρτικιουλαρισμο και οι πολιτισμιακες εκφανσεις της βρισκονται στο επιπεδο των γραφικων ”appearances" : ( ενδυμασιες, χορος, σουβλα, κονταρι της σημαιας).

Το δευτερο τμημα αποτελειται απο Ελληνες που μεταναστευσαν απο Ελλαδα την περιοδο 1980 εως και το 2010 ( σχηματικα ) και απο τοτε μεχρι σημερα λογω κρισης.
Το κομματι αυτο, σε αριθμους, ειναι κατα πολυ μικροτερο του πρωτου.

Τα μελη του ειναι secular, αστικοποιημενα, πιο μορφωμενα, κοσμοπολιτικα, πιο ωφελιμιστικα, λευκοκολλαρα και σχεδον καθολου οργανωμενα αφου εχουν ατομικιστικη νοοτροπια.
Με λιγα λογια, απεχουν της κοινοτητας.
Κατα συνεπεια υπαρχει ενα χασμα γενεων μα και πολιτισμιακου χαρακτηρα, το οποιο δεν αφηνει αυτο το ενα εκατομμυριο λαου που ειμαστε πανω-κατω να ενεργοποιηθει συλλογικα και να προσφερει πισω στη χωρα καταγωγης του, οπως οφειλει.
Τελος να αναφερω οτι ο τροπος που θα πρεπε κανονικα να συλλαμβανεται ο θεσμος της Διασπορας ( οποιασδηποτε Διασπορας ! ) ειναι - συμφωνα με τις ιδεες του Διαφωτισμου - η ιδια η αυτοαρνηση της, αφου αν πιστευουμε στην αυτοδιαθεση των χωρων-κρατων, Διασπορες δε θα υπηρχαν αν μπορουσαν τα διαφορα κρατη να κρατησουν τους πληθυσμους τους μεσα στα συνορα που οριζουν το δικαιωμα ψηφου. Αυτος ειναι και ο λογος που διαφωνω με τη θεση Μπακογιαννη-Λοβερδου ( 9-9-2009 /Μεγαρο Υπατια ) και με αλλους εδω στην Ομογενεια, που επιχειρηματολογουν υπερ της ψηφου της Διασπορας.


Η ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ ΧΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΕΙΨΗΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟ-ΑΜΕΡΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΜΑΣ

Παραδοσιακα, η κοινοτητα μας δεν εγκαθυδρισε ποτε μια "κουλτουρα του βιβλιου" και μια εκπαιδευτικη υποδομη ( βιβλιοθηκες, καλα σχολεια, καλα πολιτιστικα κεντρα κοκ ).
Ως αποτελεσμα αυτου, ποτε της δεν εγκαθυδρισε μια κουλτουρα και μια γνωση της επικοινωνιας. Γιατι τελικα το βιβλιο δεν ειναι μοναχα γνωση σε καποιο συγκεκριμενο αντικειμενο. Ειναι γνωση και νοοτροπια επικοινωνιας, το αναγκαιο συστατικο που διαφοροποιει προοδευτικες απο παραδοσιακες κοινοτητες.
Ως εκ τουτου η Ελληνο-Αμερικανικη κοινοτητα παραμενει παραδοσιακη αφου αδυνατει να ορισει κοινα σημεια αναφορας για μια αλφα-προοδο την οποια θα ειχε ορισει αν διαλογιζοταν για την υποσταση της και το μελλον της.
Και οι καθηγητες μας - που εχουν την ιδια νοοτροπια με τους πιο πανω - στερουνται την πολιτικη και κοινωνικη παιδεια να παρεμβουν και να γεφυρωσουν το χασμα των δυο γενεων, παροτι η προσβαση στη γνωση και το βιβλιο ειναι τελικα το επαγγελμα τους.

Δεν ειναι τυχαιο, οτι στα δυο πραγματα που διαχρονικα η Ελληνο-Αμερικανικη κοινοτητα διψα για συμπαρασταση και συμβολη για να βρεθει σε θεση να προσφερει πισω στη χωρα καταγωγης της :
α) εκπαιδευτικη υποδομη και
β ) επικοινωνιακη εμπλοκη στα Αμερικανικα μηντια ( οχι τα Ελληνικα 'η τα Ελληνο-Αμερικανικα αφου αυτο ειναι πανευκολο ), οι καθηγητες μας απεχουν !

Ουτε νοιαζονται για τις κοινοτητες μας, ουτε κανουν καποια συστηματικου τυπου παρεμβαση στα ΞΕΝΑ μηντια για να υπερασπισουν το ιματζ της Ελλαδας σε μια βασισμενη στα μηντια κοινωνια οπως η Αμερικανικη.

Ειχαμε 25.000 αρνητικα αρθρα για την Ελλαδα μεσα σε ενα χρονο ( ΝΕΑ / 21 Ιουνιου 2011/ Παπαχρηστου ), ομως οι καθηγητες μας απεχουν.

Την περιοδο 2010-13 της Ελληνικης Οικονομικης Κρισης και στην Αμερικανικη εκδοση των New York Times που αρχειοθετω ειναι ζητημα αν διαβασαμε πανω απο δυο εντιτοριαλς απο Ελληνες καθηγητες. Πολλοι μαλιστα που ειναι στα Οικονομικα και τα διδασκουν, ουτε καν ειχαν διαβασει τα δυο πιο γνωστα βιβλια στο ζητημα στην Αγγλικη γλωσσα ( Λιουις, Μανολοπουλος ). Τα ιδια ισχυουν φυσικα και την περιοδο 2013-σημερα. Αντε τα αρθρα να εχουν φτασει τα οκτω…
Το μονο που ενδιαφερει τους καθηγητες μας ειναι η προσωπικη τους προβολη μεσα απο το προσωπικο τους βιβλιο και ειδικοτητα, ξεχνωντας οτι για τον περισσοτερο κοσμο και η γενικη μορφωση και πολυ περισσοτερο η εκπαιδευση δεν ειναι δικαιωμα. Ειναι δυστυχως, προνομιο.

Τα ιδια ισχυουν φυσικα και για ΟΛΑ τα PHDs μας που σαν τους καθηγητες μας εχουν ιδια νοοτροπια. Οταν τους ρωτας ειτε σου απαντουν οτι προσφερουν στην Ελλαδα μεσα απο τον τομεα τους, ειτε σιωπουν, ειτε πιο χαριτωμενα, βριζουν το ελληνικο κρατος που τους “προδωσε”, την ελληνικη κοινωνια και ολα τα αλλα ευκολα στερεοτυπα για να ξετιναξουν την ευθυνη εμπλοκης τους με τα κοινα, ειδικα τωρα που ειναι μελη της ελληνικης διασπορας.

Ετσι το χασμα μενει αγεφυρωτο, η κοινοτητα μας ασυντονιστη, παραδοσιακη ΟΧΙ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ.

Ευχαριστω.

Νικος Νικολαιδης