Η Λούλα Αναγνωστάκη αυτοβιογραφείται στη LIFO: Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη, παντρεύτηκα στην Αθήνα

Σε μια από τις ελάχιστες, συνεντεύξεις της, η κορυφαία θεατρική συγγραφέας της Ελλάδας που πέθανε σήμερα, μίλησε με πρωτοφανή ειλικρίνεια και απλότητα.
19.4.2012
Φωτό: Σπύρος Στάβερης

ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΔΙΟΣΚΟΥΡΙΔΗ

Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη. Στην Αγία Σοφία. Τότε που άνθιζε ο πόλεμος. Πολύ μικρή, αλλά τον θυμάμαι. Tον Eμφύλιο τον έζησα, μεγάλωσα μέσα από αυτόν. Σχολείο πήγα εκεί. Ήμουν καλή, αλλά όχι πρώτη μαθήτρια. Πέρασα Νομικά στη Θεσσαλονίκη. Δεν ήθελα με τίποτα να γίνω δικηγόρος. Πήρα το πτυχίο, πήρα και το χαρτί από τον Άρειο Πάγο, έτσι, για να μη λένε. Μου φαινόταν σαχλό σκηνικό το δικαστήριο. Όλη αυτή η σοβαροφάνεια, το να φορέσεις καλό σακάκι, αυτό, το άλλο. Γελούσα με κάτι τέτοια, ενώ οι συμφοιτητές μου το έβρισκαν φυσικό.

 

Παντρεύτηκα στην Αθήνα κι έμεινα εκεί. Αλλά τότε δεν λογάριαζα πόλεις ή πού θα μείνω. Απλώς επέλεξα την Αθήνα. Μετά την ανακάλυψα σιγά σιγά και μου άρεσε πάρα πολύ.

 

Στην οικογένεια γράφαμε πάντα κρυφά ο ένας από τον άλλο. Ο γιος μου ο Θανάσης μόνο δημοσιευμένα τα δείχνει. Το ίδιο έκανε και ο αδερφός μου, ο Μανόλης. Περίεργος άνθρωπος ο Μανόλης. Είχε έναν κρυμμένο δυναμισμό. Τον έπιανε ο ενθουσιασμός, αλλά τον τραβούσε η γυναίκα του πίσω. Άλλα πράγματα ήθελε από τη ζωή του. Δεν ήθελε να έχει παντρευτεί, ήθελε να πάει στον ένοπλο αγώνα. Ο άντρας μου, ο Γιώργος ο Χειμωνάς, μου τα έδειχνε πριν δημοσιευτούν. Αλλά σαν τελειωμένα. Εγώ τα έδειχνα στον Γιώργο. Ήθελα τη γνώμη του. Μου έλεγε πάντα ότι ήταν ωραία, πράγμα που δεν ξέρω καθόλου αν ήταν αλήθεια.

 

Ήθελα να γίνω γνωστή.  Όχι μετά μανίας, αλλά ήθελα. Να, βλέπετε, είμαι ειλικρινής. Τον Χειμωνά δεν τον ζήλευα καθόλου. Ποτέ. Ούτε εγώ, ούτε αυτός. Τον θαύμαζα. Ήταν εξαιρετικός. Η σωστή λέξη είναι αεικίνητος. Τον γνώρισα σχεδόν ταυτόχρονα με το έργο του. Είχα διαβάσει ένα νεανικό του, τον Πεισίστρατο, αλλά φαινόταν όλο το ταλέντο του. Δεν το κατάλαβα και πολύ. Όλα τα έργα του ήταν εξαιρετικά. Και ο θαυμασμός μου εμένα ήταν αληθινός και όχι επειδή ήταν κι ένας κούκλος. Δεν θυμάμαι να τον έχω βάλει σε κάποιο θεατρικό, επειδή απλά μπορεί να τον έχω βάλει και σε όλα. Ο Θανάσης, από την άλλη, δεν διάβαζε καθόλου. Όλη την ώρα στην τηλεόραση. Και με τον Ολυμπιακό. Ήμουν κι εγώ Ολυμπιακός, παρακολουθούσα πολύ την ομάδα και θύμωνα και με όσους δεν ήταν Ολυμπιακοί.

 

Είχα άγχος για τη δουλειά μου, αλλά είναι πιο εύκολο να είσαι απλός στη ζωή παρά στο γράψιμο. Αφιερωνόμουν πολύ σε αυτό. Αλλά έγραφα γρήγορα. Πολύ το γούσταρα. Οι λέξεις είναι ωραίες. Δεν με δυσκόλεψε κανένα έργο. Πήγαινε σερί το γράψιμο. Την Παρέλαση την έγραψα αμέσως. Είχε δύο μονόπρακτα ο Κουν που δεν του πήγαιναν και μου είπε «γράψε μου ένα έργο». Γύρισα σπίτι και το έγραψα σ’ ένα βράδυ. Τώρα μου έρχονται ιδέες, αλλά τις διώχνω. Άλλοτε τις περίμενα να έρθουν, τώρα μου έρχονται χωρίς να τις αποζητώ.

 

Στις πρόβες πήγαινα ,αλλά όχι με πάθος. Ντρεπόμουν. Οι παρεμβάσεις μου ήταν μυστικές και μόνο στον σκηνοθέτη. Αν είχα πολύ θάρρος, στον ηθοποιό. Αλλά πολύ διακριτικά. Ήθελα πάρα πολύ να γίνουν αυτές οι αλλαγές, αλλά δεν επέμενα. Ήμουν φρόνιμη. O Koυν με ρωτούσε πάντα και μόλις του έλεγα κάτι, ορμούσε στους ηθοποιούς. «Κάνε το αλλιώς, ηλίθιε». Ήταν πολύ αγχώδης, αλλά είχε ένα άγχος που πήγαινε μαζί με τη ζωή του. Συνεχώς σκεφτόταν το έργο που έκανε εκείνη την ώρα. Τίποτε άλλο. Τουλάχιστον όταν ήταν μαζί μου. Με τους δικούς του, δεν ξέρω.

 

Οι χαρακτήρες που με τραβούσαν ήταν αυτοί που στο τέλος σκοτώνονταν. Εγώ τους κάνω υπερβολικούς τους Έλληνες. Δεν είναι. Είναι αδικημένος λαός. Όσο και αν τη χτυπάω μέσα από τα έργα μου, είμαι υπέρ της Ελλάδας.

 

Παρά τα όσα γίνονται, δεν νιώθω την ανάγκη να πω κάτι. Η πολιτική, όπως και στα έργα μου, γίνεται ενώ εμείς ζούμε την καθημερινή μας ζωή. Την παράγουμε κι εμείς, ακολουθώντας τη σειρά. Δεν ψάχνω να βρω τις αιτίες πια που συμβαίνουν τα πράγματα. Παλιά έψαχνα. Και τσακωνόμουν για την πολιτική. Σήμερα, ας πούμε, δεν νομίζω ότι έγιναν λάθη όσον αφορά τον Εμφύλιο. Αυτό που έγινε τώρα είναι λάθος. Θα σας πω την άποψή μου λιγάκι χονδροειδώς. Πιστεύω ότι όλες οι πληγές του παρελθόντος πέρασαν. Αυτό που δεν θα περάσει είναι αυτό που γίνεται με το Μνημόνιο.

 

Ήθελα να παίξω στο Ο ουρανός κατακόκκινος. Αλλά θα ήταν εκκεντρικό νομίζω. Ήταν ιδέα της Μαλβίνας. «Παίξ’ το», μου λέει, «είναι ευκαιρία. Θα χαλάσει κόσμο». Αλλά δεν το έπαιξα. Τώρα μπορεί και να το έχω μετανιώσει που δεν το έκανα.

 

Θύμωνα με τις κακές κριτικές, για μια μέρα όμως μόνο. Eίχα πάρει μια φορά τον Γεωργουσόπουλο τηλέφωνο και μου είχε πει «α, εσείς είστε, αριστούργημα το έργο σας» κ.λπ. και του απαντώ, «μα, πώς γίνεται, αφού εσείς το βρίζετε». Είναι περίεργοι άνθρωποι οι κριτικοί. Δεν πιστεύω σε αυτούς. Περισσότερο, δηλαδή, απ’ ό,τι πιστεύω στους ανθρώπους.

 

Έχω να δω έργο μου δέκα χρόνια. Δεν έχω καμιά περιέργεια. Μου έχει φύγει πια. Όχι, ούτε στο θέατρο, ούτε πουθενά. Δεν θέλω να βγαίνω έξω. Παλιά έβγαινα κάθε βράδυ. Εδώ, στο Κολωνάκι. Σινεμά στο Έμπασσυ, καθόμουν με τις ώρες στη Βιβλιοθήκη. Είναι ένα καφέ όπου τρώει και πίνει κανείς. Πάνε τσόκαρα, πάνε καθηγήτριες, πάνε όλοι. Τελευταία φορά βγήκα πριν από τρία χρόνια, να πάω στον οδοντογιατρό. Μου αρέσει εδώ που κάθομαι. Έρχονται εδώ άνθρωποι που θέλω, που έχω κάτι να συζητήσω μαζί τους. Βλέπω τηλεόραση, αλλά δεν διακρίνω τα γράμματα. Πολλά ελληνικά έργα, συζητήσεις και ειδήσεις. Ευτυχώς που δεν πάω θέατρο πια. Μαρτύριο είναι το θέατρο. Μαρτύριο, επειδή γράφω θέατρο.

 

Ό,τι ώρα θέλω ξυπνάω, ό,τι ώρα θέλω κοιμάμαι, Ό,τι θέλω κάνω. Κάνω έναν περίεργο ύπνο, που είναι ταυτόχρονα ελαφρύς και βαθύς. Βλέπω φοβερά όνειρα. Αυτό είναι το μόνο ανεξήγητο. Βλέπω όνειρα τα οποία δεν έβλεπα παλιά. Πρόσωπα περίεργα, δρόμους περίεργους. Τρομερούς, μεγάλους δρόμους που ξαφνικά στενεύουν και στη στροφή βλέπω μία τρομερή μορφή. Αλλά ξυπνάω πολύ ήσυχη. Ξανακοιμάμαι και ξαναβλέπω το ίδιο όνειρο να συνεχίζεται. Αλλά αυτό δεν γινόταν ποτέ. Σηκώνομαι, ανάβω το φως, το σβήνω, ξανά το ίδιο όνειρο. Ανεβαίνω σκάλες, σκάλες. Δρόμους. Απαίσιους δρόμους. Σπίτια, το ένα δίπλα στο άλλο κι εγώ να προχωρώ ανάμεσα.

 

Όλοι με κατηγορούν ότι δεν είμαι νοικοκυρά. Δεν μαγείρεψα ποτέ. Είχα κόμπλεξ με αυτό και το έκρυβα. Ζήλευα, όχι όμως παθολογικά. Δεν νιώθω καθόλου εκκεντρική. Αυτό που ζω τώρα, βέβαια, είναι εκκεντρικό, αλλά εγώ το βρίσκω φυσιολογικό. Επίσης, τι θα πει πνευματικός άνθρωπος; Σαχλαμάρα. Είναι μόνο αυτοί που κάθονται και σκέφτονται ένα μεγάλο πρόβλημα της κοινωνίας ή γενικότερα; Λένε «πνευματικός» και εννοούν από καθηγητές πανεπιστημίου μέχρι τυχάρπαστους ηθοποιούς.

Ι. Τα θεατρικά έργα της Λούλας Αναγνωστάκη κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κέδρος.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ
24 Σχόλια
12
avatar
Ανώνυμος/η 19.4.2012 | 14:21
Mου τα χάλασες με τον ολυμπιακό σου..
avatar
Ανώνυμος/η 19.4.2012 | 15:18
Αν όσοι έζησαν Εμφύλιο, μας λένε πως τώρα τα πράγματα είναι χειρότερα, καταλαβαίνουμε που πάμε. Να είστε καλά κυρία Αναγνωστάκη...
avatar
Ανώνυμος/η 19.4.2012 | 16:24
Σαν παιδί λέει τον έζησε τον εμφύλιο. Σώνει και καλά να νοιώσουμε θύματα; Τι κακό είναι αυτο;
avatar
Ανώνυμος/η 28.8.2012 | 23:49
απλα ακομη και στον εμφυλιο η καλυτερα γενικως στον 20 αιωνα παντα υπηρχε μια ουτοπια που κινουσε τον κοσμο ενα ονειρο σημερα κανενα...
avatar
Ανώνυμος/η 19.4.2012 | 16:36
"Πιστεύω ότι όλες οι πληγές του παρελθόντος πέρασαν. Αυτό που δεν θα περάσει είναι αυτό που γίνεται με το Μνημόνιο."
κι ο γιος της βάζει υποψηφιότητα με το πασοκ και ειναι υπερ του μνημονίου!
avatar
Ανώνυμος/η 20.4.2012 | 04:04
Γιατι πρεπει σωνει και καλα μανα και γιος να εχουν τις ιδιες αποψεις;;;
avatar
Ανώνυμος/η 20.4.2012 | 10:08
πρώτον δεν είπε αν είναι υπέρ ή κατά-κανένας δεν είναι σκέτα υπέρ ή κατά, φαντάζομαι ούτε ο γιος της. Κανένας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να είναι 100% σίγουρος σήμερα-παρά μόνο ο Τσίπρας και ο Καμμένος που λογικούς δεν τους λες. Το μνημόνιο είναι ένα δάνειο. Δεν φταίει σε τίποτα, δεν προκαλεί τίποτα. Αν θέλουμε το στέλνουμε από 'κει που ήρθε. Δεν φταίει το μνημόνιο για την ανεργία και τις κλεψιές. Φταίει το ελληνικό μπουρδέλο και η ελληνική οικονομία όπου έλληνες πουλούσαν υπερτιμολογημένα ξένα προϊόντα σε έλληνες. Δεν φταίει το Μνημόνιο για τον Ακη, τις βίλες, τις μίζες, τους 700.000 δημοσίους υπαλλήλους και υη φοροδιαφυγή. Και φαντάζομαι αυτά τα ξέρει η Αναγνωστάκη. Αυτό που νομίζω εννοεί είναι η "εποχή του μνημονίου" με όλες τις σκληρές αντιπαραθέσεις, την άνοδιο του φασισμού και εθνικισμού κτλ κτλ. Η Ελλάδα ήταν έτοιμη για όλα αυτά που ζει-απλώς βρήκε την αφορμή στο μνημόνιο.
avatar
Ανώνυμος/η 19.4.2012 | 17:08
Αυτό που δεν θα καταλάβω ποτέ είναι πως οι άνθρωποι έβρισκαν το κουράγιο να κάνουν παιδιά σε καιρό πολέμου. Με τι ελπίδα;
avatar
Ανώνυμος/η 19.4.2012 | 17:52
Με ότι κάνουν και σήμερα. Αρκετοί ξέρουν πως αύριο μπορεί να μην έχουν καθόλου εισοδήματα και όμως κάνουν. Κ εγώ απορώ μαζί τους. Μπορεί όμως να έχουν δίκιο, γιατί μέσω των παιδιών βρίσκουν ελπίδα.
avatar
Ανώνυμος/η 19.4.2012 | 18:18
Ενώ στην εποχή των παχειών αγελάδων και των καγιέν πήξαμε στα μωρά, ε;
avatar
Ανώνυμος/η 19.4.2012 | 23:42
Ίσως γιατί όλοι είχαν την ελπίδα ότι θα τελείωνε κάποια στιγμή ο πόλεμος και οποιοσδήποτε πόλεμος "απτός" ας μου επιτραπεί η λέξη. Πιστεύω τώρα αυτό που ζούμε είναι ένας αόρατος οικονομικόπολιτισμικός πόλεμος που δεν έχει τέλος. Τα παιδιά όντως είναι η μόνη ελπίδα αλλά αν δυσκολεύεσαι να επιβιώσεις εσύ ο ίδιος πως να φέρεις στον κόσμο και ένα παιδί; Δεν ξέρω! Ελπίζω στις εκλογές όλοι αυτοί που μας στερούν το οποιοδήποτε όνειρο και ελπίδα να πάνε στα τσακίδια!
avatar
Ανώνυμος/η 20.4.2012 | 08:44
"Αόρατος πόλεμος", "μας στερούν το όνειρο και την ελπίδα", μας ανακαλύψατε ...

Εκπρόσωπος τύπου Νεφελίμ
avatar
Ανώνυμος/η 21.4.2012 | 01:46
Οι άνθρωποι όταν είναι να κάνουν παιδιά, τα κάνουν - ανεξαρτήτως συνθηκών. Good year all weather ένα πράγμα.
avatar
Ανώνυμος/η 22.4.2012 | 04:02
Σεξ κάμνανε, όχι παιδιά.
avatar
Ανώνυμος/η 19.4.2012 | 20:57
"Πιστεύω ότι όλες οι πληγές του παρελθόντος πέρασαν. Αυτό που δεν θα περάσει είναι αυτό που γίνεται με το Μνημόνιο."
Αληθές και ξεκάθαρο...μακάρι να το ενστερνίζονται και οι δικοί σας άνθρωποι...και να το πράξουν
avatar
Ανώνυμος/η 20.4.2012 | 09:31
ΝΙΚ από ΚΑΡΝΤΑΣΟΥΠΟΛΗ
Καλό είναι, όταν προσπαθείς να "διαφέρεις" από τους άλλους, να το κάνεις για όλες τις επιλογές της ζωής σου και όχι μόνο για εκεί που μπορείς και σε παίρνει.....
avatar
Ανώνυμος/η 21.4.2012 | 01:11
Έτσι πράβο Νικ, βάλε της τα γυαλιά, εσύ που ξέρεις από ζωή και διαφορά!!

avatar
Ανώνυμος/η 21.4.2012 | 12:39
ΠΡΟΣΕΞΕ ΘΑ ΧΤΥΠΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΑΘΡΕΦΤΗ ΣΟΥ.....
avatar
Ανώνυμος/η 21.4.2012 | 18:19
Μ' αρέσει η Αναγνωστάκη όπως και ο αδερφός της - καίριος ποιητής. Πάνω από όλους μου αρέσει ο Γ. Χειμωνάς. Έχω επίσης διαβάσει όλα τα έργα του Θανάση, το συμπαθώ το γράψιμό του (δεν μπορώ να θίξω εδώ το γεγονός ότι είναι υποψήφιος με το ΠΑΣΟΚ). Μα τι οικογένεια!
avatar
Ανώνυμος/η 22.4.2012 | 12:51
"Ό,τι ώρα θέλω ξυπνάω, ό,τι ώρα θέλω κοιμάμαι, Ό,τι θέλω κάνω."

Υπάρχει μεγαλύτερη τύχη απ' αυτό;
avatar
Ανώνυμος/η 22.4.2012 | 17:11
iparxi. to na mi xreiazetai na <kokorevese> gi auto!
avatar
Ανώνυμος/η 22.4.2012 | 21:46
Σαμαροπασόκηδες
Κι’ η άτιμη γενιά σας
Καταραμένοι νά ΄σαστε
Εσείς και τα παιδιά σας.
ProfessorXX 23.4.2012 | 02:01
Φοβερή η τύπισσα...σε άλλη χώρα θα την είχαν θεά!
12
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια