Πρωτοφανής κίνηση από τον Sotheby's - Πάει την Ελλάδα στα δικαστήρια για αρχαίο ειδώλιο
Πολιτισμός

Πρωτοφανής κίνηση από τον Sotheby's - Πάει την Ελλάδα στα δικαστήρια για αρχαίο ειδώλιο

Πιστεύεται ότι είναι η πρώτη φορά που ο οίκος δημοπρασιών καταθέτει αγωγή εναντίον μιας κυβέρνησης

Ο Sotheby's πηγαίνει στα δικαστήρια το υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας, επειδή διεκδίκησε ένα αρχαιοελληνικό χάλκινο ειδώλιο αλόγου που επρόκειτο να δημοπρατηθεί.

 

Οι Financial Times, που αποκαλύπτουν την υπόθεση, επισημαίνουν ότι πρόκειται για μία εξαιρετικά ασυνήθιστη νομική απόπειρα του οίκου δημοπρασιών για «να αποσαφηνίσει τα δικαιώματα των νόμιμων ιδιοκτητών», όπως αναφέρει, εν μέσω μίας αύξησης των διεκδικήσεων από τις χώρες προέλευσης.

 

Η αγωγή κατατέθηκε σε δικαστήριο της Νέας Υόρκης την Τρίτη, από τον Sotheby's και τους κατόχους του ειδωλίου, την οικογένεια των εκλιπόντων συλλεκτών Howard και Saretta Barnet, οι οποίοι αγόρασαν το χάλκινο άλογο το 1973.

 

Πιστεύεται ότι είναι η πρώτη φορά που ο οίκος δημοπρασιών καταθέτει αγωγή εναντίον μιας κυβέρνησης.

 

Το ειδώλιο, ύψους 14 εκατοστών, κορινθιακού τύπου, χρονολογείται στον 8ο αιώνα π.Χ. Η αξία του είχε εκτιμηθεί μεταξύ 150.000 και 250.000 δολαρίων και επρόκειτο να δημοπρατηθεί από τον Sotheby's στη Νέα Υόρκη, στις 14 Μαΐου, μαζί με άλλα αντικείμενα από τη συλλογή των Barnet. Ήταν μάλιστα ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια της δημοπρασίας.

 

 

Σημειώνεται πως είχε ταυτιστεί από τον αρχαιολόγο και ερευνητή διεθνών αρχαιοκαπηλικών κυκλωμάτων στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, δρ. Χρήστο Τσιρογιάννη, στο κατασχεμένο αρχείο του εμπόρου αρχαιοτήτων Ρόμπερτ Σάιμς -ο οποίος έχει κατηγορηθεί ως οργανωτής ενός μεγάλου κυκλώματος αρχαιοκαπηλίας.

 

Οι Financial Times αναφέρουν ότι μία ημέρα πριν από τη δημοπρασία, το υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας, με επιστολή του στον δημοπράτη, απαίτησε την απόσυρση του ειδωλίου και ζήτησε την επιστροφή του στην Ελλάδα.

 

Στη σχετική επιστολή το υπουργείο σημειώνει πως δεν υπάρχει τίποτα στα αρχεία του που να δείχνει πως το αντικείμενο «βγήκε νόμιμα από τη χώρα» και επιφυλάσσεται «του δικαιώματος να λάβει τα απαραίτητα νομικά μέτρα» για τον επαναπατρισμό του.

 

Ο Sotheby's απέρριψε τις ελληνικές αξιώσεις, υποδεικνύοντας ότι το άλογο είχε πωληθεί το 1967 σε δημοπρασία της Ελβετίας, πριν περάσει στα χέρια του Σάιμς και στη συνέχεια στη συλλογή των Barnets.

 

Πάντως, ο οίκος απέσυρε την τελευταία στιγμή το ειδώλιο από τη δημοπρασία του Μαΐου, καθώς η διεκδίκησή του από την Ελλάδα έβλαπτε την εμπορική αξία του.

 

Φωτογραφία του ειδωλίου από το κατασχεμένο αρχείο του Σάιμς.

 

Υποστηρίζοντας ότι το ελληνικό υπουργείο δεν είχε δικαίωμα να παρέμβει στην πώληση και δεν μπορούσε να παρέχει πληροφορίες σχετικά με το πότε ή από ποιον είχε κλαπεί ή απομακρυνθεί από τη χώρα, ο Sotheby's τονίζει ότι ζητά από το δικαστήριο «να διευκρινίσει τα δικαιώματα των νόμιμων ιδιοκτητών αρχαίων έργων τέχνης και να προστατεύσει τους πελάτες έναντι αβάσιμων αξιώσεων».

 

Είναι εξαιρετικά αντισυμβατικό για τους οίκους δημοπρασιών να μεταφέρουν τέτοιες διαμάχες στα δικαστήρια.

 

Σε άλλες περιπτώσεις αμφισβητούμενης προέλευσης, οι ιδιοκτήτες και οι οίκοι συνήθως αποσύρουν από δημοπρασίες τέτοιου είδους αρχαιότητες, καθώς δεν μπορούν να τις πωλήσουν, και διαπραγματεύονται πίσω από κλειστές πόρτες με τη χώρα που τις διεκδικεί, προκειμένου να πωλήσουν σε αυτή το σχετικό αντικείμενο.

 

Το ιστορικό προέλευσης αρχαίων αντικειμένων συχνά εμφανίζεται προβληματικό. Πάντως, ένας βασικός κανόνας που ακολουθείται από εμπόρους, δημοπράτες και μουσεία, είναι πως πρέπει να εγείρει ερωτήματα κάθε περίπτωση αντικειμένου που δεν έχει σαφές ιστορικό ιδιοκτησίας πριν από το 1970. Εκείνη τη χρονιά ήταν που τέθηκε σε ισχύ η συνθήκη της UNESCO σχετικά με τη διακίνηση κλεμμένων αρχαιοτήτων.

 

Στο ιστορικό προέλευσης του χάλκινου αλόγου, ο Sotheby's ανέφερε τον περασμένο μήνα πως είχε βγει σε δημοπρασία του οίκου Munzen und Medaillen AG στη Βασιλεία της Ελβετίας, στις 6 Μαΐου 1967, από την οποία πιθανώς το απέκτησε ο Ρόμπιν Σάιμς. Από τον Σάιμς το αγόρασαν στη συνέχεια οι Barnets στη Νέα Υόρκη, στις 16 Νοεμβρίου 1973.

 

Φωτογραφία του ειδωλίου από το κατασχεμένο αρχείο του Σάιμς.

 

Ο δρ. Τσιρογιάννης τονίζει στο LIFO.gr πως «όταν είχα ενημερώσει την Ίντερπολ για την ταύτιση της συγκεκριμένης αρχαιότητος, ήδη από την 1η Μαΐου 2018, δηλαδή σε ανύποπτο χρόνο, είχα υποδείξει (στην Ίντερπολ, στις αμερικανικές δικαστικές αρχές, καθώς και στις ελληνικές και ιταλικές διωκτικές αρχές) και τον ακριβή τρόπο με τον οποίον θα συγκέντρωναν όλα τα σχετικά με την υπόθεση στοιχεία».

 

Συγκεκριμένα, ο ίδιος είχε αναφέρει τότε στο σχετικό email του ότι «είναι εξαιρετικά σημαντικό να ερευνηθεί ο οίκος "Münzen und Medaillen AG" στη Βασιλεία, προκειμένου να ανακαλυφθεί η ταυτότητα του ατόμου που έστειλε για δημοπρασία το χάλκινο άλογο το 1967 - μία πολύτιμη πληροφορία που θα οδηγήσει τελικά στη χώρα όπου βρέθηκε αρχικά το αντικείμενο».

 

«Όποιος από τους εμπλεκομένους στη δικαστική υπόθεση ακολούθησε αυτή τη -δημοσιευμένη από τον ελληνικό και διεθνή Τύπο- υπόδειξή μου και συγκέντρωσε τα στοιχεία, θα κερδίσει και την υπόθεση. Το υπουργείο Πολιτισμού ουδέποτε ήρθε σε επαφή μαζί μου, ούτε για αυτή, ούτε για οποιαδήποτε άλλη υπόθεση που έχω αποκαλύψει τα τελευταία 10 χρόνια. Ο καθένας αναλαμβάνει τις ευθύνες του», επισημαίνει ο ερευνητής και προσθέτει:

 

«Μόλις πέρυσι, σε αντίστοιχη περίπτωση, σχετικά με την ελληνική μαρμάρινη ταφική στήλη που ταύτισα πάλι στους Sotheby's, ενημέρωσα -όπως κάνω πάντοτε- όλες τις αρμόδιες αρχές, συγκεντρώνοντας ο ίδιος όλα τα αδιάσειστα στοιχεία. Οι Sotheby's, όχι μόνο δεν έκαναν μήνυση, αλλά υποχρεώθηκαν τελικά, πριν από ένα μήνα, να δηλώσουν στους Times του Λονδίνου ότι είχαν ψεύτικο ιστορικό συλλογής για τη στήλη και ότι εθελοντικά (!) και ως ένδειξη καλής θελήσεως (!) επιστρέφουν τη στήλη στην Ελλάδα.

 

»»Αντίθετα, το υπουργείο Πολιτισμού δεν έκανε ούτε μία ανακοίνωση σχετικά με τον επαναπατρισμό αυτό. Ευτυχώς που προσφάτως ο αρμόδιος Έλληνας εισαγγελέας που χειρίζεται την υπόθεση, με κάλεσε μέσω του ελληνικού προξενείου στο Λονδίνο να καταθέσω σχετικά.

 

»»Επίσης, ακόμα να ανακοινωθεί εάν το τμήμα της σαρκοφάγου που ταύτισα στη Νέα Υόρκη και παραδόθηκε από τις αμερικανικές αρχές στις ελληνικές τον Φεβρουάριο του 2017, έχει φθάσει στην Ελλάδα.

 

»»Τέλος, κατά τη διάρκεια της κατάθεσής μου, ως μάρτυρας κατηγορίας, στη δίκη της Σχοινούσας, η υπεράσπιση των κατηγορουμένων ανέγνωσε στο ακροατήριο και κατέθεσε έγγραφο που είχε εκδώσει η αρμόδια διεύθυνση του ελληνικού υπουργείου το 2011, κατηγορώντας με, επιπλέον, ότι με τη δημοσίευση φωτογραφιών από τα κατασχεμένα αρχεία αρχαιοκαπήλων, κατά τις ταυτίσεις που κάνω, εμποδίζω τον επαναπατρισμό αρχαιοτήτων... Ήδη, εδώ και μήνες, βρίσκομαι στη διαδικασία να λάβω κεκυρωμένο αντίγραφο αυτού του εγγράφου, διότι έχω έννομο συμφέρον.

 

»»Οι Έλληνες πολίτες που ενδιαφέρονται για την πολιτιστική τους κληρονομιά θα βγάλουν τα συμπεράσματά τους».

 

Από την πλευρά της πάντως, η οικογένεια Barnet εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία τονίζει ότι «οι γονείς μας ήταν ενθουσιώδεις συλλέκτες που ξόδεψαν δεκαετίες για να φτιάξουν μια εκτεταμένη και πολυποίκιλη συλλογή. Κάθε αντικείμενο που προστέθηκε στη συλλογή τους, συμπεριλαμβανομένου αυτού του αρχαίου χάλκινου γλυπτού, αγοράστηκε καλή τη πίστει».

Πολιτισμός

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο πίνακας «Η Κυρία με τη γούνα» δεν είναι του Ελ Γκρέκο - Αποκάλυψη για το διάσημο έργο

Πολιτισμός Ο πίνακας «Η Κυρία με τη γούνα» δεν είναι του Ελ Γκρέκο - Αποκάλυψη για το διάσημο έργο

12.11.2019
«Ευτυχία»: Νέο trailer για την ταινία με την ζωή της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου

Πολιτισμός «Ευτυχία»: Νέο trailer για την ταινία με την ζωή της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου

12.11.2019
Στο Μουσείο της Ακρόπολης ο Σι Τζινπίνγκ: Θα στηρίξω την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα

Πολιτισμός Στο Μουσείο της Ακρόπολης ο Σι Τζινπίνγκ: Θα στηρίξω την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα

12.11.2019
Ο A$AP Rocky θα επιστέψει στη Σουηδία για συναυλία μετά την καταδίκη του για ξυλοδαρμό

Πολιτισμός Ο A$AP Rocky θα επιστέψει στη Σουηδία για συναυλία μετά την καταδίκη του για ξυλοδαρμό

12.11.2019
Efsynema στον Μικρόκοσμο-Το νέο κινηματογραφικό φεστιβάλ της Εφημερίδας των Συντακτών

Πολιτισμός Efsynema στον Μικρόκοσμο-Το νέο κινηματογραφικό φεστιβάλ της Εφημερίδας των Συντακτών

12.11.2019
Έπαθλο του Σπύρου Λούη στον πρώτο Μαραθώνιο του 1896 επιστρέφει στην Ελλάδα

Πολιτισμός Έπαθλο του Σπύρου Λούη στον πρώτο Μαραθώνιο του 1896 επιστρέφει στην Ελλάδα

12.11.2019
Ένα μνημειώδες κτίριο από 1.000 χάρτινα κιβώτια στήθηκε στην Ελευσίνα

Πολιτισμός Ένα μνημειώδες κτίριο από 1.000 χάρτινα κιβώτια στήθηκε στην Ελευσίνα

11.11.2019
Yoga στο Μουσείο: Ξεκινάνε τα πρωτότυπα μαθήματα στο Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

Πολιτισμός Yoga στο Μουσείο: Ξεκινάνε τα πρωτότυπα μαθήματα στο Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

11.11.2019
Ρεκόρ για τον Banksy και στο Discogs - 10.256 δολάρια για δίσκο που σχεδίασε το εξώφυλλό του

Πολιτισμός Ρεκόρ για τον Banksy και στο Discogs - 10.256 δολάρια για δίσκο που σχεδίασε το εξώφυλλό του

11.11.2019
Οι καινούργιες ταινίες της εβδομάδας (από 14/11)

Πολιτισμός Οι καινούργιες ταινίες της εβδομάδας (από 14/11)

11.11.2019
7 Σχόλια
avatar
Γράφων 6.6.2018 | 15:19
Αν γίνει δεκτό ότι υπάρχουν αβάσιμες κατηγορίες σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να γίνει δεκτό ότι όταν οι κατηγορίες είναι βάσιμες τότε τόσο οι δημοπρατικοί οίκοι όσο και οι φερόμενοι ως νόμιμοι ιδιοκτήτες έχουν ποινικές ευθύνες: είναι κλεπταποδόχοι.

Δεν πάει μονά ζυγά δικά μας μπαρμπα-Sotheby. Αν δεν μπορώ να αποδείξω ότι πουλάς κλεμμένο να φταίω αλλά όταν μπορώ να το αποδείξω απλά να επιστρέφεις το κλεμμένο... Αν δεν έχεις ειδική γνώση και άρα ειδική ευθύνη άσε να κάνουν τη δουλειά στο Γιουσουρούμ.
Φάε το φαγητό σου 6.6.2018 | 18:06
Πως αποδεικνύεται ότι βγήκε νόμιμα από τη χώρα; Αν το πούλησε κάποιος που το βρήκε στο χωράφι του σημαίνει ότι του ανήκει; Ένα αρχαίο αντικείμενο ανήκει εξ ορισμού στη χώρα που βρέθηκε και σε ολόκληρο τον λαό της. Θα χαρώ πολύ όταν δικαιωθούμε εκ των πραγμάτων και δικαστικώς. Ας πουλήσουν εκεί κανέναν πίνακα με δυο χρώματα 100 εκατομμύρια μπας και ξεπλύνει κανένας πάμπλουτος τα λεφτά από παράνομες ενέργειες και μετά ας μιλήσουν για έργα τέχνης.
Lucretius 7.6.2018 | 10:06
Η διεθνής νομοθεσία ευνοεί σκανδαλωδώς τους διακινητές. Αν μπορούν να αποδείξουν οτι το αγόρασαν πριν το 1977, όταν υπογράφηκαν οι διεθνείς συνθήκες, τότε πρακτικά δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα, ακόμη και αν η εξαγωγή από την χώρα ήταν παράνομη. Για αυτό και οι περισσότεροι συλλέκτες προσπαθούν να αποδείξουν οτι το αντικείμενο υπήρχε εκτός Ελλάδας, Ιταλίας ή Τουρκίας, βασισμένοι σε παλιούς καταλόγους δημοπρασιών, συχνά χωρίς περιγραφές ή φωτογραφίες.
Φάε το φαγητό σου 7.6.2018 | 16:39
Ομολογώ δεν το γνώριζα αυτό αλλά είναι όντως σκανδαλώδες. Κοινώς είναι σαν να λέμε πως η αρχαιοκαπηλία ανακαλύφθηκε το 1977 επειδή τότε υπεγράφησαν οι διεθνείς συνθήκες. Ασχέτως αν έχουν κατακλέψει τα πάντα από τόσες χώρες απλά για να καταλήξουν σε ιδιωτικές συλλογές σε πλούσιους που οι περισσότεροι δεν ενδιαφέρονται καν να γνωρίσουν την ιστορία του αντικειμένου που αγοράζουν απλά το θέλουν σαν σύμβολο κύρους και επιβεβαίωσης του πλούτου τους. Τραγικό απλά!
Lucretius 7.6.2018 | 22:45
H λογική ήταν οτι δεν μπορούσαν να τιμωρηθούν για κάτι που δεν έγινε παράνομα. Φυσικά μετά το 77 δεν σταμάτησε μαγικά η αρχαιοκαπηλία, απλά θησαύρησαν κάτι τύποι σαν τον Σάιμς και τον Κάρλος που ξέπλεναν αρχαιότητες μέσω Ελβετίας. Αν έχεις όρεξη ψάξε την υπόθεση του getty kouros για ένα σπαρταριστό παράδειγμα μιας μοντέρνας αντιγραφής που πούλησαν στο Getty ακολουθώντας αυτές τις μεθόδους.
avatar
Γράφων 8.6.2018 | 08:05
Πολύ καλά και χρησιμα και τα δύο σχολιάζει σου. Μακάρι να υπήρχαν τέτοια άρθρα.