Πολιτισμός

Ερωτικά έργα των Κλιμτ, Σίλε και Πικάσο σε μια κοινή έκθεση στη Νέα Υόρκη

Ο τρόπος με τον οποίο οι τρεις ζωγράφοι απεικόνιζαν τις γυναίκες φανερώνει πολλά για το πώς έβλεπαν τον κόσμο γενικότερα

Ο Scofield Thayer, κληρονόμος μιας μεγάλης περιουσίας στη Νέα Αγγλία, έγινε φίλος με τους E. E. Cummings και T. S. Eliot στο Χάρβαρντ και την Οξφόρδη και δημοσίευσε την πρώτη αγγλική μετάφραση του «Θάνατος στη Βενετία» του Τόμας Μαν στο διάσημο περιοδικό του «Dial».


Καθώς ήταν στη Βιέννη το διάστημα 1921-1923 για να κάνει ψυχανάλυση με τον Σίγκμουντ Φρόιντ, συνέλεξε πάνω από 600 έργα τέχνης, ανάμεσα τους ερωτικά σκίτσα των Γκούσταβ Κλιμτ, Έγκον Σίλε και Πάμπλο Πικάσο.


Οι προσπάθειες όμως του Φρόιντ δεν απέτρεψαν την ψυχολογική του κατάρρευση και ο Thayer εξαφανίστηκε από τη δημόσια ζωή στα μέσα της δεκαετίας του '20. Η διαθήκη του, γραμμένη το 1925, άφηνε όλα τα έργα τέχνης του (εκτός από κάποια σκίτσα του Όμπρεϊ Μπίρντσλι) στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης.

 

Ο τρόπος με τον οποίο οι τρεις άντρες απεικόνιζαν τις γυναίκες εκλαμβάνεται και ως ένα υποκατάστατο για τον τρόπο που, ως καλλιτέχνες, έβλεπαν γενικά τον κόσμο.


Όμως κανείς δεν το ανέφερε αυτό στο μουσείο μέχρι τον θάνατο του το 1982 κι έτσι χρειάστηκαν πάνω από 30 χρόνια για να προκύψει μία συνεκτική έκθεση μέσα από αυτόν τον τεράστιο αλλά ανομοιόμορφο κρυμμένο θησαυρό.

 

Η έκθεση «Obsession: Nudes by Klimt, Schiele, and Picasso»που αποτελεί μία παρουσίαση 52 έργων τέχνης αυτής της συλλογής στο Met Breuer είναι επίσης ανομοιόμορφη, με την έννοια ότι δεν είναι όλα αυτά τα έργα εξίσου καθηλωτικά.

 


Τα αχνά και διστακτικά προσχέδια με μολύβι του Κλιμτ δεν επωφελούνται από τη σύγκριση με τα σκίτσα του προστατευόμενού του, του Σίλε. Και ο ερωτισμός ως οργανωτικό κριτήριο δεν φαίνεται πολύ συγκεκριμένος όταν μιλάμε για τον Πικάσο: Η δουλειά του έχει πάντα το ίδιο χαρούμενα λάγνο βλέμμα, είτε σεξουαλικά φορτισμένη είτε όχι.

 

Egon Schiele, Crouching Nude in Shoes and Black Stockings, Back View 1912. Credit: Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη


Βάζοντας, ωστόσο, στην άκρη το ποιος έρχεται πρώτος, οι τρεις καλλιτέχνες δημιουργούν ένα τρίο τόσο τέλειο, σαν μάθημα γεωμετρίας, με την αλάνθαστη αίσθηση του Πικάσο για το σώμα ως μία μάζα στο χώρο, την εμμονή του Κλιμτ σε διάφανα επίπεδα και επιφάνειες και τη δυνατή, μονομανιακή γραμμή του Σίλε.


Ο τρόπος με τον οποίο οι τρεις άντρες απεικόνιζαν τις γυναίκες εκλαμβάνεται και ως ένα υποκατάστατο για τον τρόπο που, ως καλλιτέχνες, έβλεπαν γενικά τον κόσμο.


Το μοντέλο στο έργο του Κλιμτ «Standing Nude» (1906-7) ακουμπάει το κεφάλι της πάνω στον έναν ώμο, καθώς λυγίζει το δεξί της χέρι κάτω από το ένα στήθος. Η θέση των χαρακτηριστικών στο ντελικάτο πρόσωπό της που μοιάζει με μάσκα είναι συγκεκριμένη και δείχνει τον πήχη και τα δάκτυλα της με μεγάλη ακρίβεια.

 

Gustav Klimt , Two Studies for a Crouching Woman, 1914-15. Credit: Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη


Αλλά το πιο εντυπωσιακό είναι η ρυθμική ροή των γραμμών του Κλιμτ: Κατεβαίνουν ελικοειδείς γύρω από την ωμοπλάτη, τα πλευρά και τον γοφό ή περιστρέφονται γύρω από το κεφάλι της σαν τουρμπάνι που γέρνει. Ο Κλιμτ περιγράφει το γυναικείο σώμα σαν ένα κόσμο από αδιάσπαστες καμπύλες.

 

Το έργο του «The Lovers» (1914) παραμένει σοκαριστικό, λόγω της αντίθεσης μεταξύ του ασαφούς περιγράμματος και του πιο σκοτεινού πλέγματος όπου συναντώνται τα δύο σώματα στην πραγματικότητα. Η αντίθεση αυτή αιχμαλωτίζει τόσο αποτελεσματικά την έξαψη ότι μόλις είδες κάτι που δεν έπρεπε – ας πούμε μέσα από ένα σκοτεινό παράθυρο ή μια μισάνοιχτη πόρτα.

 


Αλλά ακόμα και εδώ παρατηρούμε την δυσφορία που έχει ο Κλιμτ με την αληθινή φυσική παρουσία των σωμάτων που σχεδιάζει. Περιλαμβάνει τόσες λίγες λεπτομέρειες που το ζευγάρι μοιάζει να είναι τυλιγμένο με σεντόνια – κι ενώ βρίσκονται σε μία ιδιαιτέρως σαρκική στιγμή, φαίνονται σχεδόν σαν φαντάσματα.

 

Egon Schiele, Standing Nude with Orange Drapery, 1914. Credit: Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη


Στα τρία αξέχαστα σκίτσα του 1920 με τις γυμνές λουόμενες στην παραλία, ο Πικάσο ακολουθεί το περίγραμμα των σωμάτων των μοντέλων του με υπεροπτική αδιαφορία για τις συνολικές αναλογίες τους, καταλήγοντας στη μία περίπτωση με μία λουόμενη η οποία θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον πάνω από δύο μέτρα ψηλή και μία άλλη της οποίας τα πόδια έχουν διαχωριστεί από τον κορμό της.

 

Όμως δουλεύει με τέτοια αυτοπεποίθηση και φαντασία που είναι σε θέση να αποδώσει την αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα των γεγονότων που αποκαλύπτονται σε ένα όνειρο. Δίνεται επίσης η εντύπωση ότι ο Πικάσο ενδιαφερόταν περισσότερο για το ίδιο του το σχέδιο παρά για τις γυναίκες, αλλά καταλαβαίνουμε το γιατί.

 


Οι γυναίκες του Σίλε αντικειμενοποιούνται όσο πιο βίαια γίνεται. Συχνά κόβει ή παραλείπει δάχτυλα, πέλματα και πρόσωπα. Μουτζούρες πορτοκαλί και μπλε σκιών σε ζωγραφιές με νερομπογιά όπως το «Crouching Nude in Shoes and Black Stockings, Back View» (1912), φαίνονται σαν μελανιές – αν και είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι σε πολλά πορτρέτα του εαυτού του αντιμετωπίζει την εικόνα του με τον ίδιο τρόπο.


Αλλά αυτό που ενδιαφέρει τον Σίλε στο σώμα, σε αντίθεση και με τον Κλιμτ και τον Πικάσο, είναι η πλήρης φυσικότητα. Το αναπαριστά σαν να είναι ένα σύστημα από βαρούλκα και τροχαλίες σε συνεχή δυναμική ένταση. Χέρια και πόδια είναι τεντωμένα σαν χορδές ανάμεσα στις άγκυρες των εξογκωμένων συνδέσμων τους.

 

Egon Schiele, Self-Portrait, 1911. Credit: Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη


Στα καλύτερά του, ο Σίλε εμποτίζει κάθε άλλη διάσταση ενός σκίτσου με παρόμοια αντίθεση. Το «Seated Woman in Chemise» (1914) δείχνει ένα ημίγυμνο μοντέλο καθισμένο στο πάτωμα να κρατάει τα διπλωμένα της πόδια ανοιχτά με τα χέρια της. Το ωοειδές κεφάλι της, που μοιάζει με κεφάλι κούκλας, είναι τόσο ιδανικό που στην ουσία μοιάζει σχεδόν μη ανθρώπινο, ενώ η ωμή έκθεση της βουβωνικής χώρας αποδίδεται όσο πιο ειλικρινά και απλά επιτρέπει αυτό το μέσο.


Η στάση της ως σύνολο είναι αναγνωρίσιμα ρεαλιστική, αλλά μία μοναδική κυρτή γραμμή διατρέχει από το μάγουλό της έως τη βαριά στυλιζαρισμένη κλείδα της – και σε περίπτωση που είχες ξεχάσει έστω και για μια στιγμή ότι κοιτάς ένα τέχνασμα, βάζει την υπογραφή του σαν επιγραφή ακριβώς στο κέντρο, σαν να πρόκειται για έναν διαγωνισμό φαντασίας και πραγματικότητας, χωρίς νικητή.

 

Pablo Picasso, Erotic Scene (La Douceur), 1903.

 

Gustav Klimt, “Reclining Nude With Drapery, Back View. Credit: Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη.

 

“Seated Woman in Chemise,” by Schiele, is an “unresolvable contest of fantasy and reality.” Credit: The Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη.

 

Pablo Picasso, Seated Nude, 1908. Credit: 2018 Estate of Pablo Picasso/Artists Rights Society (ARS), New York; Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη.

 

Egon Schiele, Two Reclining Nudes, 1911. Credit: Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη

 

Egon Schiele, Seated Woman, 1917. Credit: Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη

 

Info

Η έκθεση «Obsession: Nudes by Klimt, Schiele, and Picasso» παρουσιάζεται στο Met Breuer μέχρι τις 7 Οκτωβρίου.

Με στοιχεία από τους New York Times.

 

Πολιτισμός

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Το θαύμα της θάλασσας των Σαργασσών»: Δείτε το νέο τρέιλερ της ταινίας του Σύλλα Τζουμέρκα

Πολιτισμός «Το θαύμα της θάλασσας των Σαργασσών»: Δείτε το νέο τρέιλερ της ταινίας του Σύλλα Τζουμέρκα

22.10.2019
Οι καινούργιες ταινίες της εβδομάδας (από 24/10)

Πολιτισμός Οι καινούργιες ταινίες της εβδομάδας (από 24/10)

22.10.2019
Η τέχνη που κατέστρεψαν οι τζιχαντιστές - Παγκόσμια προσπάθεια για τους εμβληματικούς ανθρωπόμορφους ταύρους των Ασσυρίων

Πολιτισμός Η τέχνη που κατέστρεψαν οι τζιχαντιστές - Παγκόσμια προσπάθεια για τους εμβληματικούς ανθρωπόμορφους ταύρους των Ασσυρίων

22.10.2019
Αρχαία Τενέα: Νέα εντυπωσιακά ευρήματα στην πόλη που ανέθρεψε τον Οιδίποδα

Πολιτισμός Αρχαία Τενέα: Νέα εντυπωσιακά ευρήματα στην πόλη που ανέθρεψε τον Οιδίποδα

22.10.2019
«Ορεινές συμφωνίες»: Πρεμιέρα έκανε η  ταινία - ντοκιμαντέρ για τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη

Πολιτισμός «Ορεινές συμφωνίες»: Πρεμιέρα έκανε η ταινία - ντοκιμαντέρ για τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη

22.10.2019
Πέθανε ο Νίκος Ιγνατιάδης, γνωστός συνθέτης και μαέστρος

Πολιτισμός Πέθανε ο Νίκος Ιγνατιάδης, γνωστός συνθέτης και μαέστρος

21.10.2019
Vinyl Market: Το καθιερωμένο bazaar δίσκων έρχεται στην Τεχνόπολη

Πολιτισμός Vinyl Market: Το καθιερωμένο bazaar δίσκων έρχεται στην Τεχνόπολη

21.10.2019
Το αρχαιότερο μαργαριτάρι του κόσμου, ηλικίας 8.000 ετών, θα εκτεθεί για πρώτη φορά

Πολιτισμός Το αρχαιότερο μαργαριτάρι του κόσμου, ηλικίας 8.000 ετών, θα εκτεθεί για πρώτη φορά

21.10.2019
60ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: Έναρξη με «Marriage Story» και λήξη με «Jojo Rabbit»

Πολιτισμός 60ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: Έναρξη με «Marriage Story» και λήξη με «Jojo Rabbit»

21.10.2019
Τι λένε οι δύο γυναίκες που έκαναν την καταγγελία για το Τζόκερ - Υποστηρίζουν πως είχαν εντολή από την υπηρεσία τους στο ΥΠΠΟΑ

Πολιτισμός Τι λένε οι δύο γυναίκες που έκαναν την καταγγελία για το Τζόκερ - Υποστηρίζουν πως είχαν εντολή από την υπηρεσία τους στο ΥΠΠΟΑ

21.10.2019