Κλειστή σήμερα η Μονή Δαφνίου - Ζημιές στα ψηφιδωτά από τον σεισμό
Ελλάδα

Κλειστή σήμερα η Μονή Δαφνίου - Ζημιές στα ψηφιδωτά από τον σεισμό

Η Μονή Δαφνίου είναι κλειστή λόγω των προβλημάτων που καταγράφηκαν από τον χθεσινό σεισμό.― Ποιά είναι η τεράστια αξία των ψηφιδωτών της Μονής.

Κλειστή θα παραμείνει σήμερα η Μονή Δαφνίου, λόγω των προβλημάτων που καταγράφηκαν από τον χθεσινό σεισμό των 5,1 Ρίχτερ στην Αττική.

 

Όπως φαίνεται και στη φωτογραφία, ένα μέρος του τείχους στον βόρειο εξωτερικό περίβολο κατέρρευσε εξαιτίας του σεισμού. Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο Πολιτισμού αναφέρει ότι ο Έφορος Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής ενημέρωσε για την κατακρήμνιση ανατολικού τμήματος στο συγκεκριμένο σημείο.

 

Συγκεκριμένα, το υπουργείο Πολιτισμού ενημερώνει ότι «σύμφωνα με νεώτερο έλεγχο που πραγματοποιήθηκε τις απογευματινές ώρες μετά τον μετασεισμό (19/7), από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής στη Μονή Δαφνίου, διαπιστώθηκε (...) πτώση ψηφίδων. Το μνημείο θα παραμείνει κλειστό το Σάββατο, 20 Ιουλίου, προκειμένου να επιληφθεί του θέματος το επιστημονικό προσωπικό της Εφορείας».

 

Είχε προηγηθεί μια πρώτη καταγραφή για ζημιές στη Μονή Δαφνίου η οποία έδειξε «κατακρήμνιση του ανατολικού τμήματος του βορείου εξωτερικού περιβόλου και προβλήματα μόνον στους σοβάδες του καθολικού».

 

 



Η σημασία των ψηφιδωτών της Μονής Δαφνίου

 

Στις παρυφές του άλσους Χαϊδαρίου, αριστερά της Ιεράς Οδού, που εξακολουθεί από την αρχαιότητα να οδηγεί από την Αθήνα στην Ελευσίνα, και στη θέση πιθανότατα του αρχαίου ιερού του Δαφναίου ή Δαφνίου Απόλλωνα, βρίσκεται το οχυρωμένο μοναστήρι του Δαφνιού.

 

Το μοναστήρι προστατεύεται από ιδιαίτερα εντυπωσιακό, οχυρωμένο με πύργους και επάλξεις τετράγωνο περίβολο, με δύο πύλες εισόδου, στην ανατολική και τη δυτική πλευρά. Η αρχική του φάση χρονολογείται στους βυζαντινούς χρόνους, αλλά σήμερα μόνο το βόρειο τείχος θυμίζει τη μορφή που είχε το αρχικό τετράγωνο οχυρό. Οι τέσσερις πλευρές, με μήκος περί τα 98 μέτρα η κάθε μία και με πάχος λίγο μεγαλύτερο από 1 μέτρο, ενισχύονται εσωτερικά με μεγάλες παραστάδες, στις οποίες ακουμπούσαν πλατιές καμάρες που διαμόρφωναν τοξοστοιχία, εκ των οποίων λίγες διατηρούνται μέχρι σήμερα. Επάνω στις καμάρες διαμορφώνεται περίδρομος, ο οποίος περιέτρεχε τα τείχη με τις επάλξεις. Τρεις τετράγωνοι πύργοι ενίσχυαν το βόρειο τείχος, που είναι κτισμένο δίπλα στην Ιερά Οδό. Ένας ακόμη πύργος ενίσχυε τη δυτική πύλη που διατηρείται ακόμη ερειπωμένη, ενώ μία ακόμη πύλη με εσωτερικό πύργο υπήρχε ανατολικά, κάτω από την μεταβυζαντινή πύλη, από την οποία εισέρχεται σήμερα ο επισκέπτης στον αρχαιολογικό χώρο.

 

Η Βάπτιση

 

Παράλληλα προς τις τέσσερις πλευρές του οχυρού περιβόλου, αλλά σε μικρή απόσταση από αυτές, διατηρούνται τα ερείπια κτισμάτων, ίσως των αρχικών κελλιών.

 

Στο εσωτερικό του οχυρού δεσπόζει το Καθολικό (ο ναός της Μονής), ενώ βόρεια αυτού βρίσκονται τα ερείπια της Τράπεζας (τραπεζαρίας). Στην νότια πλευρά του Καθολικού υπήρχε τετράγωνος αύλειος χώρος με τοξοστοιχίες, πτέρυγες κελλιών και βοηθητικά κτίσματα που ανακαινίστηκαν ή ανοικοδομήθηκαν αρκετές φορές μέσα στα χίλια χρόνια ύπαρξης του μνημείου, όπως έδειξαν παλαιότερες και πρόσφατες ανασκαφικές έρευνες.

 

Το Καθολικό της Μονής, αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, χρονολογείται στον 11ο αι. και ανήκει στον οκταγωνικό τύπο, που υιοθετείται στους μεσοβυζαντινούς χρόνους από σειρά σπουδαίων μνημείων, όπως τα Καθολικά της Μονής Οσίου Λουκά, στο Στείρι Βοιωτίας, και της Νέας Μονής Χίου. Δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί αν ο τύπος αυτός δημιουργήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Κύριο χαρακτηριστικό του είναι οι μεγάλες διαστάσεις του τρούλου και ο τρόπος στήριξής του σε οκτώ πεσσούς, που διατάσσονται συμμετρικά, στις πλευρές του ευρύχωρου, τετράγωνης κάτοψης, κεντρικού χώρου. Παρεκκλήσια καταλαμβάνουν τους γωνιακούς χώρους του κτηρίου.

 

Η εξαιρετικά φροντισμένη κατασκευή του Καθολικού με δόμους περίκλειστους από σειρά πλίνθων, η πλούσια κεραμοπλαστική διακόσμηση γύρω από τα παράθυρα και ο πολυτελής διάκοσμος στο εσωτερικό, με τα μοναδικής τέχνης επιτοίχια ψηφιδωτά, τις ορθομαρμαρώσεις και τον μαρμάρινο διάκοσμο, του οποίου ελάχιστα δείγματα μόνο σώζονται, συνδέουν την ίδρυση του μνημείου με κύκλους της αυτοκρατορικής αυλής. Ο ψηφιδωτός διάκοσμος που καλύπτει τις ψηλότερες επιφάνειες, αποτυπώνει εικαστικά το δόγμα της εκκλησίας. Ακολουθείται το καθιερωμένο εικονογραφικό πρόγραμμα των μεσοβυζαντινών ναών με τον Παντοκράτορα στον τρούλο, πλαισιωμένο από προφήτες, την Παναγία στην κόγχη του Ιερού με τη συνοδεία αρχαγγέλων, παραστάσεις του Ευαγγελισμού, της Γέννησης, της Βάπτισης και της Μεταμόρφωσης στα τέσσερα ημιχώνια κάτω από τον τρούλο, σκηνές από τη ζωή του Χριστού και της Παναγίας, αγίους και ιεράρχες.

 

Οι μορφές, με άριστες αναλογίες και συγκρατημένες κινήσεις, καθώς προβάλλονται επάνω σε χρυσό βάθος, μοιάζουν ανάγλυφες και θυμίζουν κλασικά και ελληνιστικά πρότυπα. Η έκφραση στα πρόσωπα των αγίων χαρακτηρίζεται από υψηλό ήθος και ευγένεια, ενώ η απόδοση ιδιαίτερων χαρακτηριστικών γίνεται με σπάνια δεξιοτεχνία.

 

Οι μορφές, με άριστες αναλογίες και συγκρατημένες κινήσεις, καθώς προβάλλονται επάνω σε χρυσό βάθος, μοιάζουν ανάγλυφες και θυμίζουν κλασικά και ελληνιστικά πρότυπα. Η έκφραση στα πρόσωπα των αγίων χαρακτηρίζεται από υψηλό ήθος και ευγένεια, ενώ η απόδοση ιδιαίτερων χαρακτηριστικών γίνεται με σπάνια δεξιοτεχνία.

 

Ο Παντοκράτορας στον τρούλο, η μεγαλύτερη σε μέγεθος και κλίμακα παράσταση της Μονής Δαφνίου, επιβάλλεται στον κεντρικό χώρο του ναού με την ιδιαίτερη αυστηρότητα αλλά και γλυκύτητα της έκφρασης, που δεν είναι δυνατόν να αποδοθούν φωτογραφικά.

 

Μετά την καταστροφή των ορθομαρμαρώσεων, ο διάκοσμος στα κατώτερα τμήματα του κυρίως ναού συμπληρώθηκε με τοιχογραφημένες παραστάσεις, πιθανότατα του 17ου αιώνα, οι οποίες σώζονται αποσπασματικά και απεικονίζουν τη Δέηση, τη Θυσία του Αβραάμ, ολόσωμους αγίους, ιεράρχες και διακοσμητικά θέματα.

 

 

Σύγχρονος με το ναό είναι ο νάρθηκας στη δυτική πλευρά, ενώ λίγο αργότερα προστέθηκε εξωνάρθηκας ή προστώο με όροφο, που κάλυπτε επίσης τον νάρθηκα και μέρος του κυρίως ναού. Η πρόσβαση στον όροφο γίνεται μέσω πυργοειδούς κλιμακοστασίου, στη ΒΔ γωνία του Καθολικού. Κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας, μετά από σοβαρές βλάβες που προκάλεσε σεισμός, οι Κιστερκιανοί μοναχοί, στους οποίους είχε παραχωρηθεί η Μονή από το δούκα των Αθηνών, Όθωνα ντε λα Ρος, έκαναν εκτεταμένες ανακατασκευές στον εξωνάρθηκα, ο οποίος τότε απέκτησε τη σημερινή του μορφή, με τα οξυκόρυφα τόξα στην πρόσοψη και τις επάλξεις στον όροφο .

 

Μετά την κατάληψη της Αθήνας από τους Τούρκους, το 1458, το μοναστηριακό συγκρότημα αποδόθηκε και πάλι στους ορθοδόξους μοναχούς, οι οποίοι οικοδόμησαν στο μικρό περίβολο διώροφα κτήρια με κελλιά και τραπεζαρία, αποθήκες και περιμετρική στοά.

 

Δυτικά του εξωνάρθηκα προσκολλήθηκε στους όψιμους χρόνους της Τουρκοκρατίας παρεκκλήσι με την αψίδα του Ιερού προς Βορρά, το οποίο κατασκευάσθηκε από τη Συντεχνία των Μπακάληδων.

 

Μετά την Επανάσταση του 1821 -κατά την οποία χρησιμοποιήθηκε περιστασιακά ως φρουραρχείο - και την ίδρυση του Νεοελληνικού Κράτους (1830), η Μονή ερημώθηκε και τελικά εγκαταλείφθηκε, για να μετατραπεί σταδιακά σε αρχαιολογικό χώρο, αφού στέγασε για μικρό χρονικό διάστημα στρατώνα των Βαυβαρικών στρατευμάτων (1838-1839), καθώς και το Δημόσιο Ψυχιατρείο (1883-1885).

 

Οι εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης του συγκροτήματος και συντήρησης του ψηφιδωτού διακόσμου του καθολικού άρχισαν από τα τέλη του 19ου αιώνα και συνεχίσθηκαν κατά διαστήματα μέχρι σήμερα από την Αρχαιολογική Εταιρεία αρχικά και στη συνέχεια από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Οι εργασίες συνολικής αποκατάστασης της Μονής εντατικοποιήθηκαν μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1999. Πρόσφατα, με χρηματοδότηση του ΕΣΠΑ 2007-2013, ολοκληρώθηκε το έργο αποκατάστασης του Καθολικού της Μονής, το οποίο υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Βυζαντινών Μνημείων, το έργο συντήρησης του ψηφιδωτού διακόσμου του ναού, από τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων, καθώς και η πρώτη φάση αποκατάστασης των τειχών του μεγάλου περιβόλου της Μονής, από την 1η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

 

Από το 1990, το μνημείο περιλαμβάνεται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, ως σειριακή εγγραφή μαζί με τη Μονή Οσίου Λουκά, στο Στείρι Βοιωτίας, και τη Νέα Μονή της Χίου.

 

Με στοιχεία από το Υπουργείο Πολιτισμού

 

Ακολουθήστε το LiFO.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

 

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο LiFO.gr

Ελλάδα

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Σαρηγιάννης: Ανησυχία για τη μετάλλαξη του κορωνοϊού - Φόβοι για επιτάχυνση 3ου κύματος

Ελλάδα Σαρηγιάννης: Ανησυχία για τη μετάλλαξη του κορωνοϊού - Φόβοι για επιτάχυνση 3ου κύματος

22.1.2021
Εμβολιασμός για τον κορωνοϊό: Άνοιξε η πλατφόρμα των ραντεβού για τις ηλικίες 80-84 ετών

Ελλάδα Εμβολιασμός για τον κορωνοϊό: Άνοιξε η πλατφόρμα των ραντεβού για τις ηλικίες 80-84 ετών

22.1.2021
Σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων: Πόσα άτομα επιτρέπονται σε ταξί

Ελλάδα Σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων: Πόσα άτομα επιτρέπονται σε ταξί

22.1.2021
Οι περιοχές που παρατείνεται το σκληρό lockdown

Ελλάδα Οι περιοχές που παρατείνεται το σκληρό lockdown

22.1.2021
Lockdown: Τι ανοίγει από Δευτέρα 1η Φεβρουαρίου - Τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται

Ελλάδα Lockdown: Τι ανοίγει από Δευτέρα 1η Φεβρουαρίου - Τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται

22.1.2021
Βιασμός 11χρονης αθλήτριας ιστιοπλοΐας: «Ήθελα να την παντρευτώ» λέει ο προπονητής

Ελλάδα Βιασμός 11χρονης αθλήτριας ιστιοπλοΐας: «Ήθελα να την παντρευτώ» λέει ο προπονητής

22.1.2021
Aνοίγουν τα πρακτορεία ΟΠΑΠ

Ελλάδα Aνοίγουν τα πρακτορεία ΟΠΑΠ

22.1.2021
Φοιτητές: «Πράσινο φως» στη μετακίνηση σπουδαστών για να ξενοικιάσουν σπίτια - Εντός 72 ωρών

Ελλάδα Φοιτητές: «Πράσινο φως» στη μετακίνηση σπουδαστών για να ξενοικιάσουν σπίτια - Εντός 72 ωρών

22.1.2021
Παρατείνεται το lockdown: Όλα τα μέτρα που ανακοίνωσε ο Χαρδαλιάς

Ελλάδα Παρατείνεται το lockdown: Όλα τα μέτρα που ανακοίνωσε ο Χαρδαλιάς

22.1.2021
Σχολεία: Ανοίγουν όλα τα Γυμνάσια αλλά όχι όλα τα Λύκεια την 1η Φεβρουαρίου - Κλειστά στις «κόκκινες» περιοχές

Ελλάδα Σχολεία: Ανοίγουν όλα τα Γυμνάσια αλλά όχι όλα τα Λύκεια την 1η Φεβρουαρίου - Κλειστά στις «κόκκινες» περιοχές

22.1.2021
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια