Ελλάδα

MarketWatch: Το πιο τρομακτικό έλλειμμα της Ελλάδας δεν έχει σχέση με χρήματα

«Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μία ολέθρια φυγή εγκεφάλων»

ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΛΕΣΙΔΗΣ

 

«Η αρχαία Ελλάδα αποτελούσε κάποτε πόλο έλξης για την πνευματική ελίτ του κόσμου. Η εργασία των στοχαστών της Αθήνας συνέβαλε στα πάντα, από τη λογική και τη φιλοσοφία έως την πολιτική που αποτέλεσαν τη βάση του σύγχρονου πολιτισμού», γράφει σήμερα το MarketWatch, τονίζοντας ότι σήμερα, καθώς η Ελλάδα προσπαθεί να καταλήξει σε συμφωνία με τους πιστωτές της, αντιμετωπίζει την απώλεια του πιο σημαντικού της περιουσιακού στοιχείου: του ανθρώπινου κεφαλαίου.

 

Όπως επισημαίνει η αρθρογράφος Έλλη Ισμαηλίδου, μία ολέθρια φυγή εγκεφάλων παρασύρει μακριά το καλύτερο και ικανότερο εργατικό δυναμικό της Ελλάδας, όπως έχουν δείξει διάφορες έρευνες, με τις εκτιμήσεις να κυμαίνονται μεταξύ 180.000 και 200.000 πολίτες υψηλής μόρφωσης να έχουν εγκαταλείψει τη χώρα.

 

«Με αυτόν τον ρυθμό, η έξοδος μεταφράζεται σε περίπου 10% του εργατικού δυναμικού πανεπιστημιακής μόρφωσης της χώρας», δήλωσε στο MarketWatch ο Λόης Λαμπριανίδης, καθηγητής οικονομικής γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο της Μακεδονίας.

 

«Αυτή η μετακίνηση αποτελεί ένα σαφές "brain drain" (φυγή εγκεφάλων)», δήλωσε ο Νίκολας Αλεξίου, καθηγητής κοινωνιολογίας στο Queens College του CUNY, ο οποίος μελετά τα μοτίβα της ελληνικής μετανάστευσης. Εξηγεί ότι αυτό που διαφοροποιεί μια φυγή εγκεφάλων από τους άλλους τύπους κυμάτων μετανάστευσης, είναι το υψηλό ποσοστό των ειδικευμένων και μορφωμένων ανθρώπων που εγκαταλείπουν τη χώρα.

 

Με άλλα λόγια, επισημαίνει το MarketWatch, η η Ελλάδα χάνει τους «νεότερους, καλύτερους και ικανότερους», όπως έδειξε και μια μελέτη του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου τον Μάρτιο του 2014.

 

Η έρευνα αυτή κατέγραψε ότι το 88% των ατόμων που εγκατέλειψαν τη χώρα έχουν πτυχίο πανεπιστημίου, με το 60% από αυτούς να κατέχουν μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών και το 11% να έχουν κάνει διδακτορικό. Μάλιστα, το 79% εκείνων που έφυγαν κατά τη διάρκεια της κρίσης εργάζονταν ήδη αλλά θεωρούσαν ότι «δεν υπήρχε μέλλον"» στη χώρα (50%) ή δεν υπήρχαν επαγγελματικές ευκαιρίες (25%).

 

Το άρθρο τονίζει ότι το «brain drain» έχει σοβαρές συνέπειες για την ελληνική οικονομία, σε μια περίοδο που η χώρα έχει χάσει το 25% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της από όταν ξεκίνησε η κρίση -ίδιο με το ΑΕΠ που έχασαν η Δυτική Ευρώπη και οι ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου.

 

 

Έχει δημοσιονομικές επιπτώσεις, που επηρεάζουν το εισόδημα, μεταξύ άλλων. Αλλά η φυγή εγκεφάλων στερεί από τη χώρα και την ικανότητα να δημιουργήσει παραγωγή υψηλότερης αξίας, τονίζει η Joan Vidra, πρώην αναλύτρια της Moody's, που πλέον βρίσκεται στην ARC Ratings.

 

Τα πράγματα μπορεί να γίνουν ακόμα χειρότερα, καθώς περίπου 35.000 νέοι Έλληνες σπουδάζουν στο εξωτερικό και θα μπορούσαν να αποφασίσουν να αναζητήσουν εργασία εκτός της χώρας, σύμφωνα με έρευνα, ενώ δεν υπολογίζονται όσοι βρίσκονται τώρα στη διαδικασία της μετεγκατάστασης.

 

Όσο για του πού πηγαίνουν οι Έλληνες υψηλής μόρφωσης, φαίνεται πως ο πιο δημοφιλής προορισμός είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με την έρευνα Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου. Ακολουθούν η Γερμανία και η Ολλανδία.

 

 

Σύμφωνα με έρευνα της Endeavor, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει προσελκύσει έναν μεγάλο αριθμό ατόμων από την Ελλάδα εξειδικευμένων στα χρηματοοικονομικά, οι εξειδικευμένοι στην τεχνολογία πηγαίνουν κυρίως στις ΗΠΑ, οι μηχανικοί στη Μέση Ανατολή, ενώ οι εργαζόμενοι στην Υγεία έχουν μεταναστεύσει στη Γερμανία.

 

Η Endeavor εκτιμά ότι 200.000 Έλληνες ηλικίας, κάτω των 35, έχουν εγκαταλείψει τη χώρα από την αρχή της κρίσης το 2010. Ο αριθμός αυτός είναι σίγουρα υψηλότερος τώρα, καθώς τα δεδομένα της έρευνας καλύπτουν μόνο μέχρι το 2013.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Επιχείρηση διάσωσης μικρής αρκούδας στην Εγνατία Οδό- Χωρίστηκε από τη μητέρα

Ελλάδα Επιχείρηση διάσωσης μικρής αρκούδας στην Εγνατία Οδό- Χωρίστηκε από τη μητέρα

26.5.2020
Ιωάννινα: Χιόνισε στα ορεινά - Προβλήματα στην κυκλοφορία

Ελλάδα Ιωάννινα: Χιόνισε στα ορεινά - Προβλήματα στην κυκλοφορία

26.5.2020
Υπ. Παιδείας: Στις 15-30 Ιουνίου οι εξετάσεις για Μουσικά και Καλλιτεχνικά Σχολεία

Ελλάδα Υπ. Παιδείας: Στις 15-30 Ιουνίου οι εξετάσεις για Μουσικά και Καλλιτεχνικά Σχολεία

26.5.2020
Μυτιλήνη: Αιματηρή συμπλοκή στην πλατεία Σαπφούς - Ένας 21χρονος μετανάστης στο νοσοκομείο

Ελλάδα Μυτιλήνη: Αιματηρή συμπλοκή στην πλατεία Σαπφούς - Ένας 21χρονος μετανάστης στο νοσοκομείο

26.5.2020
Επίθεση με βιτριόλι: Βρέθηκε ο οδηγός που μετέφερε τη «μαυροφορεμένη γυναίκα»

Ελλάδα Επίθεση με βιτριόλι: Βρέθηκε ο οδηγός που μετέφερε τη «μαυροφορεμένη γυναίκα»

26.5.2020
Πλήγμα για τον ελληνικό τουρισμό οι συστάσεις από χώρες του Βορρά - Τι εξηγούν 4 πρέσβεις

Ελλάδα Πλήγμα για τον ελληνικό τουρισμό οι συστάσεις από χώρες του Βορρά - Τι εξηγούν 4 πρέσβεις

26.5.2020
Έβρος: Ενισχύονται οι δυνάμεις με 400 αστυνομικούς - Οι φόβοι της ΕΛ.ΑΣ

Ελλάδα Έβρος: Ενισχύονται οι δυνάμεις με 400 αστυνομικούς - Οι φόβοι της ΕΛ.ΑΣ

26.5.2020
Πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στο κέντρο της Αθήνας- Κλειστοί δρόμοι

Ελλάδα Πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στο κέντρο της Αθήνας- Κλειστοί δρόμοι

26.5.2020
Θεσσαλονίκη: Από τις 15 Ιουνίου κατ’ εξαίρεση οι απευθείας πτήσεις από το εξωτερικό

Ελλάδα Θεσσαλονίκη: Από τις 15 Ιουνίου κατ’ εξαίρεση οι απευθείας πτήσεις από το εξωτερικό

26.5.2020
Επίθεση με βιτριόλι: «Με περίμενε» - Τι κατέθεσε η 34χρονη στους αστυνομικούς

Ελλάδα Επίθεση με βιτριόλι: «Με περίμενε» - Τι κατέθεσε η 34χρονη στους αστυνομικούς

26.5.2020
12 Σχόλια
avatar
John_A 7.5.2015 | 12:10
Πρέπει να δοθεί άμεση προτεραιότητα στην χρηματοδότηση της παιδείας και των ερευνητικών κέντρων στα διάφορα δημόσια πανεπιστήμια της Ελλάδας.

Όπου και να πάνε στο εξωτερικό οι Έλληνες και Ελληνίδες επιστήμονες διαπρέπουν. Γιατί να μην τους δώσει η χώρα μας κίνητρα για να τους κρατήσει εδώ;
avatar
Ανώνυμος/η 8.5.2015 | 02:07
Προφανώς όσοι νέοι φεύγουν για μάστερ ή για να phd, δεν μένουν κατ'ανάγκη για να συνεχίσουν αποκλειστικά ως ακαδημαϊκοί και ερευνητές. Έξω, υπάρχει σαφέστατα καλύτερη διασύνδεση πτυχίου-αγοράς εργασίας. Τα τμήματα για λόγους κύρους αλλά και μάρκετινγκ, δεν θέλουν να παράγουν στρατιές ανέργων και πτυχιούχους χωρίς αντίκρυσμα όπως συμβαίνει στην Ελλάδα.
Στο ελληνικό ΑΕΙ μέχρι να τελειώσει κανείς (5 χρόνια μ.ο. με την νοοτροπία που κυριαρχούσε τουλάχιστον πριν λίγα χρόνια) και να πιάσει δουλειά σε κάνα κοινωφελές η stage, όπως γίνεται συνήθως, θα έχει ξεχάσει και αυτά που έμαθε,,,
Σαφώς και αν υπάρξει βελτίωση των προοπτικών στην Ελλάδα το ενδεχόμενο επιστροφής είναι ανοικτό. Αλλά τούτο δεν έχει να κάνει με δημοσιουπαλληλική νοοτροπία ή μετριοπάθεια. Για κάποιον ο οποίος είναι 20φεύγα και προσπαθεί να βάλει προτεραιότητες(καριέρα, οικογένεια), η επιστροφή υπό προϋποθέσεις είναι μάλλον δυνατό σενάριο.
avatar
jason_z 7.5.2015 | 12:24
ας μπει πιο βαθια η ερευνα και ας μιλησει οσους εφυγαν. απο οσους νεους επιστημονες εχω μιλησει, οι περισσοτεροι (εστω και αν οχι οι καλυτεροι) θα γυρνουσαν ακομα και με το βασικο μισθο... αρκει να μη διακινδυνευουν οτι θα τους απολυσουν μεσα σε ενα χρονο!
avatar
Μεταφοραί ο Μητσος 7.5.2015 | 14:01
Αυτοι που έφυγαν δεν πήγαν στην Κούβα και σε χώρες με ιερη μονιμότητα. Σαφως και κινδυνευουν να χάσουν τη δουλειά τους εκει που είναι, αλλα τους δινεται η ευκαιρία να βρουν αλλου.

Αλλα δεν βλέπω το λογο να γυρισουν πισω. Αυτοί ειναι οι άριστοι, και ως γνωστόν, η αριστεια ειναι ρετσινιά. Το λέει κι ο υπουργός μας της παιδειας.



avatar
Ανώνυμος/η 7.5.2015 | 14:20
οι περισσοτεροι (εστω και αν οχι οι καλυτεροι) θα γυρνουσαν ακομα και με το βασικο μισθο Πηγή: www.lifo.gr

Ο επιστήμονας δεν ενδιαφέρεται για τον μισθό αλλά για το περιβάλλον μέσα στο οποίο κάνει έρευνα. Και το ελληνικό περιβάλλον είναι ό,τι χειρότερο. Κανένας φιλόδοξος/παραγωγικός/σοβαρός επιστήμονας που βρίσκεται στο εξωτερικό δε θα ήθελε να γυρίσει στη σαπίλα, ακόμα και αν τον πλήρωναν χρυσάφι. Εξαιρούνται αυτοί που έχουν σοβαρούς προσωπικούς λόγους να γυρίσουν, και το κάνουν τελικά με μισή καρδιά.
avatar
tktk 7.5.2015 | 12:49
Δεν πειράζει. Έμειναν οι δεητζήδες και οι καθαρίστριες. Τα υπόλοιπα...λεπτομέρειες...
avatar
Ανώνυμος/η 7.5.2015 | 14:17
Ο λόγος για τον οποίο φεύγουν οι εγκέφαλοι από την ελλαδίτσα είναι πολύ βαθύτερος. Το έχει περιγράψει πολύ εύστοχα, πολλά χρόνια πριν, ο κορυφαίος επιστήμονας Γ. Παπανικολάου:

"Έφυγα από την Ελλάδα με σπασμένα φτερά και νόμιζα πως δεν θα μπορούσα πια ποτέ να πετάξω. Όλοι γύρω μου με θεωρούσαν ως ένα ναυαγισμένο ιδεοπαθή και άρχισα σιγά σιγά να το πιστεύω και εγώ ο ίδιος... Ευτυχώς εδώ βρήκα άλλο κόσμο, άλλους ανθρώπους με πλατύτερες ιδέες με ευγενέστερα αισθήματα με υψηλότερα ιδεώδη και μπόρεσα να μπω πάλιν εις τον δρόμον μου. Για πρώτην φορά στην ζωήν μου ημπορώ να πω πως είμαι ευχαριστημένος. Έχω γύρω μου ζωήν που κοιτάζει μπροστά εις το μέλλον και όχι οπίσω εις το παρελθόν. Η Ελλάς είναι ένα παμμέγιστον νεκροταφείον επάνω εις το οποίον είναι στημένα τα πέτρινα αγάλματα των αρχαίων σοφών. Πίσω,πίσω, πίσω. Η έρευνα είναι η ψυχή της προόδου. Ο αμερικανός ή ο ευρωπαίος όταν του πω ότι είμαι επιστήμων και δεν κάνω τίποτε άλλο από το να ερευνώ με θεωρεί όχι μόνον ως χρήσιμον στοιχείο, αλλά ως κάτι ανώτερο από τους κοινούς ανθρώπους. Ο έλλην με θεωρεί απεναντίας ως ένα άχρηστον όν και όχι μόνον άχρηστον αλλά και επικίνδυνον ως ένα είδος φρενοπαθούς, ο οποίος έχει καταληφθεί από μανίαν μέσα εις το νεκροταφείον του και απειλεί να τους σπάσει κάποιο είδωλο, κάποιο άγαλμα του παλαιού καιρού." Γεώργιος Ν.Παπανικολάου
avatar
Ανώνυμος/η 7.5.2015 | 14:23
Όταν ο Καραθεοδωρή είχε ζητήσει έδρα στο Πανεπιστήμιο οι αρμόδιοι του είχαν πει ότι θα μπορούσε να διοριστεί ...δάσκαλος σε επαρχιακά Γυμνάσια! Στη χώρα των ζηλόφθονων αποτυχημένων δεν αξίζει να έρχεται κανείς. Μόνο να φεύγει.
avatar
tony.alex 7.5.2015 | 14:46
Θα ηθελα να μοιραστω και εγω την προσωπικη μου εμπειρια με εσας. Ειμαι 30 ετων πτυχιουχος ΤΕΙ Πληροφορικης και Τηλεπικοινωνιων (μου αρεσει πολυ το επαγγελμα που σπουδασα) και εδω και 2 χρονια μονιμος κατοικος Γερμανιας. Δυστηχως προς το παρων δεν εργαζομαι στο αντικειμενο σπουδων μου λογω ελλειψης Γερμανικων και εργασιακης εμπειριας αλλα παρολαυτα το προσπαθω να μπορεσω να εργαστω σε αυτο τον κλαδο. Αυτα δεν τα λεω για με λυπηθει καποιος, προς Θεου, απλα για να δωσω μια γενικη εικονα. Λοιπον εχουμε και λεμε. Μερικους μηνες μετα την ολοκληρωση της πρακτικης μου ασκησης "τεχνικος τηλεπικοινωνιων"(κοινως τεχνικος πεδιου σε πυλωνες κινητης και σταθερης, και σαν πρακτικαριος ημουν το παιδι για ολες τις δουλειες) μου εγινε μια προταση απο την εταιρια που εκανα πρακτικη (το διαστημα που ολοκληρωσα την πρακτικη μου μεχρι και που εγινε η προταση ημουν ανεργος) να εργαστω στη συγκεκριμενη εταιρια. Ουαου ειπα βρηκα δουλεια. Και παμε τωρα στις λεπτομερειες. Περιπου 650 με 700 μισθο, μπορει και πιο κατω δεν θυμαμαι, συν καποια λεφτα για τα ταξιδια που θα θα εκανα, που ηταν περιπου στα 15 με 20 μερες το μηνα, σε φουλ σαιζον και 8-10 το μηνα οταν δεν ειχε πολυ δουλεια (καμια φορα και καθολου). Να κανω μια περιγραφη της δουλειας. Εργασια σε υψος, κρυο ζεστη βροχη ηλιος κλπ, ταξιδια σε ολη την ελλαδα για τις εργασιες και στρες διοτι επρεπε να βγει asap (που λενε και στο χωριο μου) η δουλεια. Δεν θελω να φανω αλλαζονας ουτε ο φοβερος και τρομερος τεχνικος αλλα κυριοι λυπαμαι αλλα ουτε τα λεφτα με καλυπτουν ουτε οι συνθηκες και η δουλεια δεν ανταποκρινεται στις φιλοδοξιες μου (κυριοι συναδελφοι του κλαδου δε θελω να σας προσβαλλω και ειμαι πολυ λιγος και μικρος για να ασκησω κριτικη αλλα ετσι τα βλεπω τα πραματα). Οποτε αποφασισα να την κανω για εξω, καλη η λαθος επιλογη θα δειξει. Και βρισκομαι σε μια Γερμανια η οποια εχει εκμεταλλευτει πολυ καλα την κριση και κανει εισαγωγη ατομων σαν και εμενα απο ολες τις χωρες (οκ οι αλλοι εχουν βρει ηδη δουλεια εγω ακομα ψαχνομαι). Και να κανω μια περιγραφη μιας αντιστοιχης δουλειας. Αυστηρα 8ωρο (οτι παραπανω ωρα κανεις την εργαζεσαι, οκ υπαρχουν και εξαιρεσεις αλλα πληρωνονται πολυ καλα), απιστευτες εργασιακες συνθηκες (εκτος και αν πεσεις σε κανενα ηλιθιο, πραγμα πολυ σπανιο), σεβασμος στο ατομο σου και οχι γκαριδες και φωνες λες και ειμαστε στα λοκ, και ο μισθος ξεκιναει περιπου απο τα 13 ευρω την ωρα μικτα (περιπου στα 1400 καθαρα) με ενα κοστος ζωης ανεκτο. Δλδ δεν πεινας δεν εισαι πλουσιος αλλα σου φτανουν για να ζεις σαν ανθρωπος. Και εννοειται με τον καιρο ανεβαινεις μισθολογικα και ιεραρχικα αν αξιζεις. Αν δεν επαιζε κριση στην Ευρωπη ενας αντιστοιχος μισθος θα ξεκιναγε απο 15-16 ευρω την ωρα (πολυ καλα λεφτα). Τι θελω να πω με αυτο το μεγαλο κειμενο?
Βρειτε μου ενα λογο για ολα εκεινα τα παιδια που ειναι στην ιδια φαση με εμενα (μηχανικους, ηλεκτρολογους, οπτικους, νοσηλευτες, παιδαγωγους, διαιτολογους, πληροφορικαριους και η λιστα δεν τελειωνει) για να μεινουν στη χωρα. Οκ το να την κανεις δεν ειναι δυσκολο αλλα προσωπικα υπαρχει εργασια, αξιοπρεπεια, αξιοκρατια κλπ κλπ κλπ. Και δεν εχω νιωσει ουτε μια στιγμη ξενος (πολυ βασικο). Να δουλευω ανασφαλιστα (αν βρω δουλεια) και να μου κανει το μαγκα ο προισταμενος γιατι του κανει τον πιο μαγκα ο διευθυντης κλπ, και να το βουλωνω? Ευχαριστω δεν θα παρω. Δε θελω να προσβαλλω κανεναν αλλα πραγματικα δεν βρηκα ενα λογο να με κρατησει πισω. Αυτοι που ειναι πισω τους βγαζω το καπελο και τους σεβομαι διοτι παλευουν καθε μερα. Συγνωμη για το μεγαλο αρθρο αλλα παντα ηθελα να τα πω αυτα και ειναι η πρωτη φορα που τα λεω. Προς αποφυγη παρεξηγησεων δεν το παιζω ο Ελληνογερμανος που κοκορευεται για την καταστα στο εξωτερικο και λεει βλακες οσους μενουν ακομα εκει. Σε καμια περιπτωση.
avatar
TVKAL 7.5.2015 | 16:32
Εκτός από τα παιδιά μας τα ίδια και επειδή το άρθρο αναφέρει αριθμούς, απλά μαθηματικά για να κατανοήσουμε τι χάνουμε σε χρήμα και τι έχει επενδυθεί σε κάθε παιδί μέχρι να πάει έτοιμο σε κάποια ξένη χώρα.
350ευρώ το μήνα ελάχιστο κόστος διαβίωσης-μόρφωσης ενός παιδιού Χ 12 μήνες Χ 20 χρόνια μέχρι να ενηλικιωθεί το παιδί = 84.000 ευρώ
Συν 8000 το χρόνο χαλαρά για κάθε έτος σπουδών Χ 6 χρόνια = 48.000 ευρώ.
Δηλαδή κάθε γονιός δαπανά τουλάχιστον 140.000 ευρώ για να μεγαλώσει, να μορφώσει, να σπουδάσει το παιδί του και όταν αυτό είναι έτοιμο να αρχίσει να αποδίδει για τον εαυτό του, την οικογένειά του, τη χώρα του, ξενιτεύεται για 1200 ευρώ το μήνα για να τον εκμεταλλευτεί έτοιμο - χωρίς καμία επένδυση σε αυτόν, ο Γάλλος, ο Γερμανός, ο Αγγλος και επιπλέον να του λύσει το ασφαλιστικό του πρόβλημα με το νέο αίμα που μπαίνει στην αγορά εργασίας και τις εισφορές που θα καταβάλλει ως εργαζόμενος στην ξένη χώρα.
Υπολογίστε 140.000 δαπάνη Χ 200.000 ελληνόπουλα μετανάστες = 28 δις !! στα πέντε - έξι χρόνια της κρίσης μας έχει στοιχίσει αυτή η αιμορραγία.
avatar
max.demian 7.5.2015 | 16:43
Επειδή πολλοί αναφέρονται στην έρευνα, όταν μιλάμε για brain drain δεν εννοούμε τους ακαδημαϊκούς και ερευνητές που φεύγουν. Εννοούμε γενικότερα τους νέους με "καλές" σπουδές.
(με την ευκαιρία ο τομέας της έρευνας, όποια είναι αυτή στην Ελλάδα, δεν έχει πληγεί τόσο από την κρίση όσο άλλοι, καθώς είναι στην συντριπτική του πλειοψηφία χρηματοδοτούμενος από την ΕΕ, η Ελλάδα δεν έδινε ποτέ και τίπποτα σημαντικό).

Κατά τα άλλα, νομίζω ότι τα είπε όλα ο tony.alex με το "εργασια, αξιοπρεπεια, αξιοκρατια". Η διαφορά αυτή ίσχυε και πριν την κρίση, απλώς πια δεν υπάρχει τίποτα ως αντίβαρο για να μείνεις Ελλάδα.
The Financier 13.5.2015 | 21:25
Δυστυχώς αυτό (brain drain) είναι αλήθεια. Δεν είμαι απαισιόδοξος, όμως. Η θετική πλευρά αυτού του φαινομένου είναι ότι αυτή η διασπορά μπορεί να επιστρέψει και θα επιστρέψει κατα κανόνα πιο "εμπλουτισμενη" απ'όταν έφυγε, που σίγουρα προσθέτει περισσότερη αξία στην Ελλάδα. Ζούμε όμως και σε νέες εποχές. Γιατί να επιστρέψεις Ελλάδα όταν πλεον έχεις εναν κύκλο γνωριμιών στο εξωτερικό και πλεον ανετα και δωρεαν επικοινωνείς με οικογένεια, φίλους κλπ στην Ελλαδα και (αν εισαι στην Ευρωπη) άνετα πλέον έρχεσαι για ενα σκ; Αυτά δεν ίσχυαν μέχρι πρόσφατα (αρχες 2000). Δεν είναι τόσο μακριά πλεον για τους ξενιτεμένους η Ελλάδα.
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια