Έχει μια πρωτόγονη ευθύτητα η στάση του ΚΚΕ και των άλλων που διαβάζουν πάντα τον Οκτώβρη του 1917 ως το προοίμιο μιας επικής μάχης ανάμεσα στον καπιταλισμό και στον σοσιαλισμό, έστω και αν έχουν μεσολαβήσει τραγωδίες, διαψεύσεις και πολιτικές καταστροφές.
Δεύτερες Σκέψεις

Το 1917, η μνήμη και οι αποσιωπήσεις

Μια γνώμη για τον «Μεγάλο Οκτώβρη».

Ο ένας αιώνας από τον ρωσικό Οκτώβριο του 1917 γεννάει εκθέσεις, πολιτικές εκδηλώσεις και κάθε είδους αφιερώματα. Πολλά από αυτά στρέφονται με κάποια νοσταλγία προς εκείνες τις μέρες της μεγάλης εφόδου του Λένιν και του κόμματος των μπολσεβίκων για την κατάληψη της εξουσίας. Άλλα τηρούν κάποιους τόνους πιο αποστασιοποιημένης αποτίμησης. Στην κομμουνιστική μνήμη, φυσικά, ο «Μεγάλος Οχτώβρης» θα είναι πάντα η πρώτη δοκιμή για τη δημιουργία της άλλης κοινωνίας και την παγκόσμια σοσιαλιστική αλλαγή.


Ανεξάρτητα από τα ρήγματα και τις διαιρέσεις στο εσωτερικό τους, όλα σχεδόν τα κλαδιά της επαναστατικής αριστεράς γιορτάζουν αυτονόητα το 1917 που γέννησε τη Σοβιετική Ρωσία και εκτόξευσε τον κομμουνισμό στη σκηνή της Ιστορίας. Μετά το '17 δεν ήταν πια η φιλοσοφία ενός κινήματος ή μια ουτοπία κάποιων κύκλων αλλά η κινητήρια δύναμη ενός κράτους, ενός νέου συστήματος εξουσίας.


Σε μια άλλη πλευρά, οι μεγάλες επαναστατικές στιγμές αλλά και τα πραξικοπήματα των λίγων συνωμοτών ελκύουν το ενδιαφέρον των ερευνητών. Κάθε μελετητής της σύγχρονης Ιστορίας και πολιτικής μπορεί να ξαναγυρίζει στις τομές, να ψάχνει εκ νέου τα αρχεία και τις μαρτυρίες, να ξαναδιαβάζει, ας πούμε, τις 10 μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο του Αμερικανού κομμουνιστή Τζον Ριντ, τον Ε.Χ. Καρ, τον Χομπσμπάουμ αλλά και τον Τρότσκι ή τον αναρχικό Βολίν (που εξιστορεί τη συγκλονιστική μοίρα των Ρώσων αναρχικών). Ο κατάλογος των έργων, κλασικός και σύγχρονος, που αναφέρονται στα γεγονότα της Ρωσίας του '17 είναι τεράστιος.

 

Το πρόβλημα είναι με όσους ανεμίζουν τη σημαία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και παρουσιάζουν ακόμα και τώρα την Οκτωβριανή Επανάσταση ως ένα λυρικό, ανθρωπιστικό έργο τέχνης, ένα μοντερνιστικό κολάζ κατάλληλο για όλους. 


Υπάρχει όμως κάτι άλλο εδώ. Όσοι μετέχουν ακόμα ψυχικά και ιδεολογικά στην κομμουνιστική αντίληψη για το κράτος, την κοινωνία και το άτομο είναι λογικό να συνεχίζουν να αγνοούν τον Σολζενίτσιν, τον Σαλάμοφ, τον Τσέσλαβ Μίλος. Εύλογα δεν περιμένει κανείς να έχουν διαβάσει τους καταραμένους «μενσεβίκους», «καντέτους» και άλλους μυστήριους αντιπολιτευόμενους που σκοτώθηκαν, διώχτηκαν ή εξορίστηκαν ήδη από τους πρώτους μήνες του 1918. Ούτε μπορεί να προσδοκά κανείς πως θα ιεραρχούν τα φριχτά έργα και τις ημέρες της μυστικής αστυνομίας (Τσέκα, Νικαβεντέ, Γκεπεού κ.λπ.) και τις αναμνήσεις από τα γκουλάγκ ως κάτι σημαντικό και ικανό να οδηγεί σε βαθιά ερωτήματα. Ως γνωστόν, οι μύστες του Απόλυτου δεν ασχολούνται ούτε με τις «λεπτομέρειες» ούτε με αυτό που περιφρονούν μιλώντας για «απόνερα» της Ιστορίας.


Όλοι οι υπόλοιποι όμως δεν μπορεί να μιλούν για το ένα, αποσιωπώντας το άλλο. Είναι αδιανόητο, ας πούμε, να δίνεται η εντύπωση πως «η αριστερά» οφείλει τιμές και επαίνους στην τεχνική των μπολσεβίκων. Γιατί; Για τον απλό λόγο πως οι σοσιαλδημοκράτες, οι αγροτιστές, οι ανεξάρτητοι προοδευτικοί διανοούμενοι, οι ελευθεριακοί, μια πολύ μεγάλη βεντάλια αριστερών δηλαδή –και μετριοπαθών και επαναστατών–, τράβηξαν τα πάνδεινα από τη σκληρή σοβιετική απολυταρχία. Σάπισαν στη Βορκουτά της βόρειας Ρωσίας, στην Κολιμά, στην Καραγκάντα του Καζακστάν, βασανίστηκαν στις φυλακές της Λουμπιάνκα, χάθηκαν κάτω από τους αιώνιους πάγους και στα ορυχεία ουρανίου.

 

 

Αυτός ο κόσμος δεν έτυχε ποτέ τιμών ή ιδιαίτερης μνημόνευσης. Τα κείμενά τους έμειναν άγνωστα, οι μαρτυρίες τους στο σκοτάδι, οι φωνές τους στα αζήτητα. Τα ξέρουν μόνο κάποιοι ειδικοί ανά τον κόσμο και από κει και πέρα τίποτα. Αλλά ούτε τα σημαντικά κείμενα κριτικής ανάλυσης του μπολσεβικισμού είδαν ποτέ φως στην ελληνική μας αγορά. Λόγου χάρη τα κείμενα του «αποστάτη» Κάουτσκι για τον Λένιν ή των εξόριστων Ρώσων σοσιαλιστών (του Νταν, του Μάρτοφ και άλλων) είναι σαν να μην υπήρξαν. Οι Αναμνήσεις του καθολικού κομμουνιστή Πιερ Πασκάλ, δεινού γνώστη της ρωσικής ιστορίας, άλλο ξεχασμένο τεκμήριο. Ονόματα, τόποι μαρτυρίου, συλλογισμοί ολόκληροι έχουν αφαιρεθεί χειρουργικά από τις έγκριτες τελετές μνήμης.


Φυσικά, οι επίγονοι του λενινιστικού δόγματος, επίσημοι ή αιρετικοί, έχουν κάθε δικαίωμα να περιφρονούν τους αντιπάλους τους και κυρίως όσους ήθελαν μια δημοκρατική Ρωσία με γη στους αγρότες, πολιτικές ελευθερίες για όλους και πορεία προς μια βιομηχανική ανάπτυξη χωρίς καταναγκαστική εργασία.

 

Το πρόβλημα είναι με όσους ανεμίζουν τη σημαία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και παρουσιάζουν ακόμα και τώρα την Οκτωβριανή Επανάσταση ως ένα λυρικό, ανθρωπιστικό έργο τέχνης, ένα μοντερνιστικό κολάζ κατάλληλο για όλους. Και ένα άλλο πρόβλημα με αυτούς που δεν είναι διατεθειμένοι να πάρουν κανένα προσωπικό ρίσκο επαναστάτη, για παράδειγμα να αρνηθούν τις πιστώσεις και τις επιχορηγήσεις από τη «μεταδημοκρατική αυτοκρατορία της λιτότητας», δηλαδή την Ευρωπαϊκή Ένωση.

 
Έχει μια πρωτόγονη ευθύτητα η στάση του ΚΚΕ και των άλλων που διαβάζουν πάντα τον Οκτώβρη του 1917 ως το προοίμιο μιας επικής μάχης ανάμεσα στον καπιταλισμό και στον σοσιαλισμό, έστω και αν έχουν μεσολαβήσει τραγωδίες, διαψεύσεις και πολιτικές καταστροφές.


Όποιος όμως δεν αισθάνεται αλλεργία για την αστική νεωτερικότητα (συχνά, μάλιστα, λέει πως θέλει να την «ολοκληρώσει») και διεκδικεί να διορθώσει επιμέρους πλευρές της, όποιος δηλαδή έχει επιλέξει τη Δύση όχι ως κάποια θρησκεία αλλά ως τον βασικό ορίζοντα των πολιτικών και πολιτισμικών του σχεδίων, για ποιον λόγο να επισκέπτεται σαγηνευμένος το παράδειγμα των μπολσεβίκων; Δεν υπάρχει ίσως πιο ενοχλητικό πράγμα από τις επετείους από όπου έχουν αφαιρεθεί οι άλλες φωνές, όσοι ας πούμε πένθησαν και δεν εγκωμίασαν, όσοι αντιτάχτηκαν και δεν κολάκεψαν. Και το λέω γιατί νομίζω πως η μνήμη δεν μπορεί να υπακούει στο επαγγελματικό μακιγιάζ αυτών που επιθυμούν να είναι με τη δημοκρατία, χωρίς όμως να στιγματίζουν τον ολοκληρωτισμό, πιστεύοντας ενδεχομένως πως καμιά αντίφαση δεν είναι ντροπή. Έχοντας, εν τέλει, τη συνείδησή τους ήσυχη πως μπορούμε πια να αγκαλιάζουμε στοργικά και τον Αλέξανδρο Κερένσκι και τον Βλαδίμηρο Λένιν.


Αν θέλουν, μπορεί να λένε ψέματα στον εαυτό τους, μόνο που αυτό έχει μεγάλο κόστος για την αλήθεια.

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO

Δεύτερες Σκέψεις
14 Σχόλια
avatar
Lias81 18.10.2017 | 16:07
Το πιο ενδιαφέρον από την Οκτωβριανή Επανάσταση είναι ότι οι μπολσεβίκοι δεν ανέτρεψαν τον τσάρο αλλά την προσωρινή κυβέρνηση των αστικών κομμάτων στα οποία μετείχαν και οι ίδιοι, έρημε κερεντσκι.
Οι τότε μοναρχοφασιστες, είχαν ήδη απομακρυνθεί από τον φεβρουαριο
avatar
Ανώνυμος/η 18.10.2017 | 20:44
Πώς φαίνεται, ότι δε γαλουχηθήκατε στην ΚΝΕ. ΟΧΤΩΒΡΗΣ λέμε κι όχι Οκτώβρης (είναι της επαναστάσεως η αγραμματοσύνη).
avatar
Lias81 18.10.2017 | 23:30
Ώρα 23.28
17 θετικές ψήφοι
μία αρνητική , ελπίζω να ήταν για το σχόλιο πέρι μοναρχοφασιστών κι όχι για τα γεγονότα
Vernedead 19.10.2017 | 00:43
1)Και γιατί είναι το πιο ενδιαφέρον αυτό;

2)Το Οχτώβρης είναι ενδεικτικό αγραμματοσύνης.Ενδιαφέρουσα άποψη.Από που προκύπτει αυτό;Εκτός και αν ζείτε ακόμα στην περίοδο διαμάχης δημοτικής-καθαρεύουσας.
avatar
Lias81 19.10.2017 | 01:55
Γιατί συνήθως οι σύντομες εκδοχές της Οκτωβριανής επανάστασης δεν αναφέρουν πουθενά, ότι η επανάσταση ανέτρεψε μία πλέρια ( LOL) επανάσταση.
Το να κάνουν εκλογές και να εφαρμόσουν το πρόγραμμα τους δεν ανατποκρινόταν στην ιδιοσυγκρασία τους, δικτάτορες από αρχής
Vernedead 19.10.2017 | 06:19
Τότε να σταματήσετε να διαβάζετε τις σύντομες εκδοχές της Οκτωβριανής Επανάστασης,μπας και μπορέσετε να καταλάβετε επίσης και γιατί δεν γινόταν να "κάνουν εκλογές και να εφαρμόσουν το πρόγραμμα τους".
avatar
Lias81 19.10.2017 | 16:23
Ο περισσοτερος κόσμος έρχεται σε επαφή με τις σύντομες εκδοχές πολλών ιστορικων γεγονότων, δεν είναι υποχρέωση κανενός να διαβάζει την αλληλουχία μιας ολόκληρης εποχής. Στην συγκεκριμένη περίπτωση εσκεμμένα έχει αποσιωπηθεί η ανατροπή της πρώτης επαναστατικής κυβέρνησης, ώστε οι ΠΙΣΤΟΙ του κομμουνισμού να μην έχουν αμφιβολίες για την επαναστατική ψυχή των κομμουνιστών, αλλά όχι για τον συνήθη ύποπτο των "λαϊκών" δικαστηρίων οπορτουνισμό.
Όσο για τον αν θα μπορούσαν να εφαρμόσουν το πρόγραμμα τους, δεν με ενδιαφέρει πραγματικά, εάν δεν είχαν την πλειοψηφία ή την συναίνεση του λαού, ποιος ο λόγος να εφαρμόσουν το προγραμμα τους.
Ας μην μιλήσουμε για τα οικονομικα προγραμματα, όπου οι μόνες επιτυχίες που καταγράφηκαν ήταν όταν βάλανε την ιδιωτική πρωτοβουλία και τους μικρούς συνεταιρισμούς μπροστά, ο κεντρικός σχεδιασμός απέτυχε οικτρά εκτός αν θεωρείται ότι η ρωσικη ύπαιθρος από το καλινινγκραντ και το αρχαγκελσκ έως το Βλαδιβοστόκ και την Τιφλίδα κατοικούνταν από αντιδραστικούς κουλάκους.
Να θυμίσω τι ακροθιγώς γνωρίζει ο μέσος κόσμος για άλλα μεν αντιδραστικά γεγονότα
Αλγερία Τυνησία σφαγές από γάλλους αποικιοκρατες
Ιράν ο Σάχης ανδρείκελο των άγγλων.
Χιλή ο Αλιέντε ανατρέπεται από τον εγκάθετο των αμερικανών Πινοσέτ.
Βιετνάμ οι αμερικανοί συνεχίζουν την αποικιοκρατία του ντε γκωλ.

Φίλε μου αν δεν αντιλαμβάνεσαι την ποιοτική διαφορά μεταξύ αστικής δημοκρατίας και θεοκρατικού υλισμού της ουτοπικής ιδεολογίας. Θα στην εξηγήσω με μία φράση, οι αστικές δημοκρατίες ψυχαναλύονται, αξιολογούνται και διορθώνονται. Η αριστερή θεολογία, Θεογονία και ηθική απλά ξεχνάνε να το αναφέρουν , γιατί ο σκοπός αγιάζει τα μέσα
avatar
Lias81 19.10.2017 | 16:28
Όσο για τις σύντομες και εκτενείς εκδοχές , επιτρέψτε μου να μην μου υποδεικνύεται τι θα διαβάζω, προτιμώ να διαβάζω πλήρεις σύντομες εκδοχές , κι οχι υποκειμενικούς λιβελους και αγιογραφίες υπό τον φόβο ότι η πίστη μου θα χαθεί. Μία σύντομη εκδοχή προσφέρει περισσότερα ερεθίσματα για περαιτέρω μελέτη.
avatar
Lias81 19.10.2017 | 16:56
"Η υπογραφή στις 23 Αυγούστου 1939 του σοβιετικογερμανικού συμφώνου επέτρεψε, ώστε, παρά τους υπολογισμούς των πολιτικών της Δύσης, ο παγκόσμιος πόλεμος να αρχίσει με τη σύγκρουση στους κόλπους του καπιταλιστικού κόσμου. Η επίθεση στην Πολωνία οδηγήθηκε από τους ίδιους που παρέδωσαν στον Χίτλερ την Αυστρία και την Τσεχοσλοβακία."
Αυτά γράφει ο ριζοσπάστης εδώ https://www.rizospastis.gr/page.do?publDate=26/10/2013&id=14866 πουθενά δεν λέει για κατάληψη της μισής ΠΟλωνίας απο τους σοβιετικούς.
Κι αν μου πείτε ότι δεν διαβάζεται ριζοσπάστη, θα γελάσω, να θυμίσω την κορυφαία δήλωση του κυρ Αλέκου του Φλαμπουράρη ότι η Πολωνία ήταν με τον Άξονα.
Vernedead 19.10.2017 | 19:34
Μία λέξη μόνο: Αχταρμάς.

Καλή σας συνέχεια.
avatar
Lias81 19.10.2017 | 22:12
Με προσταγές και συντομες ερωτήσεις αντιμετωπίσατε όλη την τεκμηρίωση μου, να είσαι καλά.....
Vernedead 20.10.2017 | 10:35
Μόνος σας είπατε πως δεν σας ενδιαφέρει πραγματικά. Μείνετε λοιπόν με τις εντυπώσεις τις οποίες έχετε. Δεν είναι μόνο το ζήτημα το να θέλει να εξηγήσει κανείς,είναι και το να θέλει να ακούσει ο δέκτης σημαντικό. Ίσως και σημαντικότερο.
avatar
Lias81 20.10.2017 | 16:15
Κι επειδή όσο ζω μαθαίνω. Σήμερα το διάβασα αυτό.
Διάβασε και για τις εκλογές του 1917 που βγάλανε δεύτερους τους μπολσεβίκους και διέλυσαν την Βουλή αμέσως μετά την συγκρότηση της σε σώμα.
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Russian_Constituent_Assembly_election,_1917
avatar
Lias81 20.10.2017 | 16:18

Παίζεις με τις λέξεις, δεν με ενδιέφερε αν θα εφάρμοζαν το πρόγραμμα τους, αλλά είναι ενδιαφέρον πως το μεθόδευσαν και το πέτυχαν, τα κόκκινα φασιστοειδη

PRINT ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

CITY GUIDE ΔΗΜΟΦΙΛΗ