Ανάμεσα στο vaffancullo και στην πραγματιστική του μεταμφίεση, στο ανάθεμα για το ευρώ και στα παζάρια αυτοσυντήρησης για επίδοξους Ζέλινγκ της πολιτικής, η Ιταλία ξαναπαίρνει τον δρόμο της αστάθειας. Εικονογράφηση: David Doran
Δεύτερες Σκέψεις

KAOS: Σκέψεις για το ιταλικό χάος μετά τις εκλογές

Η κατάσταση στη γειτονική χώρα δεν έχει καμιά σχέση με εκείνη την αριστουργηματική ταινία των Ταβιάνι πάνω στις ιστορίες του Πιραντέλο, καθώς η Ιταλία του 2018 εξωτερικεύει την επώδυνη κρίση ταυτότητας και προσανατολισμού που απασχολεί πολλές κοινωνίες της εποχής

Στην Ιταλία έχουμε ένα αξιοσημείωτο, τεράστιο ρήγμα. Το ρήγμα ανάμεσα στην πολιτική της Ιστορία μέχρι τη δεκαετία του '90 και σε αυτό που παρουσιάζεται στη χώρα την τελευταία τριακονταετία.

 

Αρκεί μόνο να σκεφτούμε ότι μια χώρα με το ισχυρότερο Κομμουνιστικό Κόμμα και την πιο θορυβώδη ανατρεπτική αριστερά της Δύσης έχει τώρα ένα ριζοσπαστικό αριστερό ψηφοδέλτιο της τάξης του 1%, ένα χλιαρό αριστερό του τρία και κάτι, ένα προοδευτικό Κέντρο του 19% και έπειτα ένα 63% που περιλαμβάνει μεταμορφισμούς της Δεξιάς και υβριδικούς λαϊκιστές.


Θα σταθώ, απλώς, σε ένα βιογραφικό. Είναι ενός από τους κερδισμένους αυτών των εκλογών, του Ματέο Σαλβίνι.

 

Ο Σαλβίνι, ο επικεφαλής της Λέγκας του Βορρά, γεννήθηκε το 1973. Μωρό δηλαδή και μικρό παιδάκι στα χρόνια της άλλης Ιταλίας, των χρόνων του Μολυβιού, των νεοφασιστικών σφαγών και της ακροαριστερής εφόδου για τη «συντριβή του καπιταλισμού-ιμπεριαλισμού».

 

Αυτός, λοιπόν, ο πολιτικός, που έχει πρότυπο τον Όρμπαν της Ουγγαρίας και υποστήριξε τον Ντόναλντ Τραμπ, το 1997 ήταν εκπρόσωπος των «κομμουνιστών της Παντανίας», της αριστερής τάσης του αυτονομιστικού κινήματος.

 

Από τα κοινωνικά κέντρα της εναλλακτικής αριστεράς πέρασε στον αντι-ευρώ εθνικισμό και στην «Ευρώπη των Εθνών», κάπου ανάμεσα στους Πάνους Καμμένους και τις Μαρίν Λεπέν της Ευρώπης.

 

Η Ιταλία του 2018 εξωτερικεύει την επώδυνη κρίση ταυτότητας και προσανατολισμού που απασχολεί πολλές κοινωνίες της εποχής. Που γνώρισαν τη διάβρωση, μα δεν έχουν κατορθώσει ακόμα να ολοκληρώσουν το πένθος για τη ματαίωση των ιστορικών τους ονείρων.


Τώρα είναι έτοιμος να κάνει τη στροφή στον ρεαλισμό, δηλαδή να δηλώσει κομμάτι αναπόσπαστο μιας «κεντροδεξιάς» συμμαχίας.

 

Από την άλλη, ο μεγαλύτερος κερδισμένος των εκλογών αυτών, το Κίνημα Πέντε Αστέρων, έχει επικεφαλής τον γιο ενός επιφανούς μέλους του Ιταλικού Κοινωνικού Κινήματος (MSI), κόμματος ιστορικού επιγόνου του ιταλικού φασισμού.

 

Και αυτός, ωστόσο, ο γεννημένος το '86 Λουίτζι ντι Μάτζιο, μοιάζει με προϊόν των διαλυτικών φαινομένων της μπερλουσκονικής Ιταλίας.

 

Ο Σαλβίνι, ο Ντι Μάτζιο αλλά ακόμα και ο ίδιος ο Ρέντσι του καθηλωμένου Δημοκρατικού Κόμματος είναι εκδοχές της ιδεολογικής και πολιτιστικής κρίσης που σάρωσε τόσο την Ιταλία των συναινέσεων όσο και την Ιταλία των ρήξεων και των επαναστατικών ουτοπιών.

 

Το παλιό σύστημα, ο παλαιός κόσμος, ήταν η κληρονομιά του καθολικισμού, του αντιφασισμού, της ιδέας της Αντίστασης.

 

Ήταν η Ιταλία των μεγάλων και σκοτεινών πολιτικών ανδρών, της κρατικής και ανατρεπτικής συνωμοσίας αλλά και ενός μοντερνισμού που έφερνε φρέσκο αέρα στο σινεμά, στη λογοτεχνία, στις καινοτομίες της καθημερινότητας.

 

Αυτός ο κόσμος φιλοξένησε την εξτρεμιστική πολιτικοποίηση και την τρυφερή και ειρωνική κριτική του αριστερισμού στα φιλμ του Νάνι Μορέτι.

 

Ήταν ο κόσμος όπου ο νεότερος Μπερλουσκόνι είχε σχέσεις με τη μασονική στοά P2 και όπου σε εφημερίδες της κομμουνιστικής αριστεράς μπορούσε κανείς να διαβάζει πολύ τολμηρά και φιλελεύθερα άρθρα.

 

Και, βέβαια, η Ιταλία της Ολιβέτι, της Φίατ, του Πόρτο Μαργκέρα, του μεγάλου εργοστασίου και των συνδικάτων.

 

Όλο αυτό το ιστορικό και πολιτιστικό πλέγμα, όλες αυτές οι μορφές ζωής που συμπλέκονταν θανάσιμα, αλλά ζούσαν σε παράδοξη εξάρτηση η μία από την άλλη αρχίζουν να διαλύονται από τα τέλη του '80 κι έπειτα.

 

Είναι μια κοινοτοπία να πει κανείς ότι η Ιταλία της trash tv και του μαζικού «φιλελεύθερου» ηδονισμού έβγαλε τον Μπερλουσκόνι και έφερε το τέλος των δύο ιστορικών παρατάξεων, της Χριστιανοδημοκρατίας και του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος.


Αν θέλουμε, όμως, να καταλάβουμε το τώρα και τις υβριδικές οπορτουνιστικές φυσιογνωμίες τύπου Σαλβίνι ή Ντι Μάτζιο, αν θέλουμε, επίσης, να απαντήσουμε στο ερώτημα «πόθεν αυτός ο Μπέπε Γκρίλο» και οι άλλοι, δεν αρκούν οι εξηγήσεις της μόδας. Ούτε το μεταναστευτικό ούτε οι δυσκολίες της κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης, ειδικά για τον ιταλικό Νότο.


Με μια έννοια, εδώ και πολλά χρόνια (πριν από την όξυνση της μεταναστευτικής κρίσης) η Ιταλία ζει το απότομο και βίαιο τέλος παραδόσεων και μορφών ζωής που έφτιαξαν τη χαρακτηριστική μοντέρνα της ταυτότητα.

 

Η αναβίωση σήμερα των νεοφασιστικών πολιτοφυλακών και η διατήρηση μορφών αριστερού εξτρεμισμού δεν πρέπει να ξεγελούν.

 

Ο «φασισμός» και ο «αντιφασισμός» ανήκουν στον ιστορικό κύκλο που έχει κλείσει. Είναι αναδρομικά βιώματα για τις γενιές που ζουν με ξέφτια από τη δεξιά και την αριστερά, ανάμεσα στον ηττημένο εγωισμό της κρίσης και στον φόβο μιας περαιτέρω πτώσης.


Στο έδαφος αυτό ανθεί ο λόγος τού «να πάνε να γαμηθούν όλοι τους». Ναι, αυτό είναι αντιπροσωπευτικό σύνθημα, το vaffanculo, που το λάνσαρε πριν από χρόνια ο Μπέπε Γκρίλο.

 

Ανάμεσα στο vaffancullo και στην πραγματιστική του μεταμφίεση, στο ανάθεμα για το ευρώ και στα παζάρια αυτοσυντήρησης για επίδοξους Ζέλινγκ της πολιτικής, η Ιταλία ξαναπαίρνει τον δρόμο της αστάθειας.

 

Δεν ήταν, φυσικά, ποτέ παράδειγμα σταθερότητας. Ήταν ωστόσο μια χώρα που τροφοδότησε την άλλη Ευρώπη με ιδέες, σχέδια, τέχνη και στυλ ζωής. Μια χώρα πολύ μοντέρνα με πολλές «αρχαϊκές» πλευρές ‒ και εδώ είναι άλλο ένα παράλληλο με την Ελλάδα.


Το σημερινό χάος της δεν έχει όμως καμιά σχέση με εκείνη την αριστουργηματική ταινία των Ταβιάνι πάνω στις ιστορίες του Πιραντέλο.

 

Η Ιταλία του 2018 εξωτερικεύει την επώδυνη κρίση ταυτότητας και προσανατολισμού που απασχολεί πολλές κοινωνίες της εποχής.

 

Που γνώρισαν τη διάβρωση, μα δεν έχουν κατορθώσει ακόμα να ολοκληρώσουν το πένθος για τη ματαίωση των ιστορικών τους ονείρων.

 

 

Δεύτερες Σκέψεις
9 Σχόλια
avatar
Γράφων 7.3.2018 | 10:41
Αν επιτρέπεται να κάνω έναν νοερό διάλογο:

Ο δυτικός κόσμος από το 1789, οπότε επισήμως καταστάλλαξε στην ιδέα του εθνικού κράτους μέχρι το 1990, με αυξομειώσεις, ζούσε το ίδιο μοτίβο. Αυτοί που βάζαν πάνω από όλα το εθνικό συμφέρον και αυτοί που βάζαν πάνω από όλα το ταξικό συμφέρον πάλευαν. Τώρα για την αγνότητα ή την ευκρίνεια των κινήτρων υπάρχουν άλλοι μακράν πιο εμβριθείς από εμένα.

Όλα όμως συνέβαιναν μέσα στο δεδομένο πλαίσιο οικονομικής πρωτοκαθεδρίας του δυτικού κόσμου. Η πιο ριζοσπαστική αριστερά στην Ευρώπη μιλούσε εκ τους ασφαλούς μιας και υπήρχαν οι κουμπαράδες της αποικιοκρατίας που χρηματοδοτούσαν τη "χαλάρωση".

Σήμερα οι κουμπαράδες αυτοί έχουν αδειάσει. Η Κίνα και λοιπές αναδυόμενες οικονομίες έχουν ρίξει τη δύση στο καναβάτσο.

Εκεί, η δύση είναι σε αναζήτηση ταυτότητας προκειμένου να ανασυνταχθεί και να προσπαθήσει να κρατήσει δικαιώματα αιώνων που χάνονται καθώς χάνεται η οικονομική πρωτοκαθεδρία.

Αυτό ξυπνάει (ακρο)δεξιά αντανακλαστικά σε κάποιους. Το "έθνος" τίθεται υπέρ πάντων και γίνεται ο σκοπός που αγιάζει τα μέσα.
Άλλοι την ακούνε (ακρο)αριστερά. Βλέπουν την de facto προλεταριοποίηση της κοινωνίας, χαίρονται διότι έχουν "πεδίο δόξης λαμπρό" και νιώθουν δικαιωμένοι για τις αντι-καπιταλιστικές προφητείες τους.

Μια τρίτη μερίδα, κουρασμένη από αυτή την ομολογουμένως ξεπερασμένη από την πραγματικότητα κόντρα που κρατάει τουλάχιστον έναν αιώνα, λέει "άντε γαμηθείτε". Η πραγματικότητα, που έχει γίνει πολύ σύνθετη για να είναι διαχειρίσιμη από τον μέσο πολίτη, αντικαθίσταται από θεωρίες συνωμοσίας, γελοίες απλουστεύσεις, ευχολόγια, απαξίωση της δημοκρατίας και αποστασιοποίηση. Εκεί έρχεται ο Μπέπε Γκρίλο για να κεφαλαιοποιήσει αυτό το μπέρδεμα ως αγανάκτηση. Συμμάζωξη αριστερο-δεξιών και μπερδεμένων είναι κι η ελληνική κυβέρνηση. Ο συνασπισμός -κατά τα ανωτέρω- (ακρο)δεξιών, (ακρο)αριστερών και μπερδεμένων-αγανακτισμένων ψήφισαν Brexit.

Η αναδρομή στις ευτυχείς για τη δύση δεκαετίες το '60-'70-'80 και στην ιδεολογική αυτών ασφάλεια και ευκολία είναι παραπλανητική. Η δύση οφείλει να παραμερίσει τις επί μέρους εθνικές ταυτότητες, να συνασπιστεί ως Δύση σε μία κοινή ταυτότητα και να διεκδικήσει το αύριό της. Άλλως ας αφεθεί στη δίνη της ιστορίας και στο "ό,τι βρέξει ας κατεβάσει".

Η Δύση δεν έχει χρόνο για πένθος. Ο Αττίλας κι ο Οδόακρος έχουν υπάρξει.
avatar
Ανώνυμος/η 7.3.2018 | 17:06
"Η δύση οφείλει να παραμερίσει τις επί μέρους εθνικές ταυτότητες, να συνασπιστεί ως Δύση σε μία κοινή ταυτότητα και να διεκδικήσει το αύριό της. Άλλως ας αφεθεί στη δίνη της ιστορίας και στο "ό,τι βρέξει ας κατεβάσει". Η Δύση δεν έχει χρόνο για πένθος. Ο Αττίλας κι ο Οδόακρος έχουν υπάρξει. "
Εξαιρετικός επίλογος,με τον οποίο συμφωνώ.
Τυχαίνει να ζω για πολλούς μήνες το χρόνο σε τόπο όπου συνευρίσκονται όλες οι φυλές του Ισραήλ.
Από την εμπειρία μου λοιπον, να πω πως όταν συναντώνται ευρωπαίοι μεταξύ τους είναι σαν να συναντιούνται συγγενείς.Μακρυνοί ή κοντινοί συγγενείς πάντως.
Εξ άλλου και οι άνθρωποι από άλλες ηπείρους και κουλτούρες,πολύ συχνά δεν νοιάζονται αν είσαι Γάλλος,Ιταλός,Ελλληνας,Γερμανός η Σπανιόλος.
Υou are just an other European.
Tα αναφέρω τα παραπάνω για να καταλήξω πως η Ευρωπαίκή ταυτότητα είναι απολύτως υπαρκτή ,μόνο που πρέπει να βγεις εκτός Ευρώπης για καιρό για να το συνειδητοποιήσεις.
Τώρα με αυτό το δεδομένο αν θα υπάρξει υγιής αποτελεσματική αντιδραση σε επίπεδο ηγεσιών,και η οποία να έχει και απήχηση στον κόσμο..ουδείς γνωρίζει..
Εχουμε μπει σε μεγάλη περιπέτεια πάντως,με πραγματικά άγνωστα αποτελέσματα.
Η Ευρωπαϊκή κουλτούρα πρέπει να επανεφεύρει τον εαυτό της,πρώτα και κύρια φιλοσοφικά μιλώντας.
avatar
Γράφων 7.3.2018 | 21:00
Η δύση έχει ταυτότητα: ιουδαιοχριστιανική παράδοση, ελληνορωμαϊκή κουλτούρα, πνεύμα Διαφωτισμού.

Η Δύση είναι εδώ. Δομή θέλουμε. Πειθαρχία. Στόχο κι αισιοδοξία.
avatar
Μαύρος Γάτος 27.5.2018 | 17:34
Ανώνυμε, εξαιρετικά σωστή παρατήρηση.
Εχοντας κάνει αρκετά ταξίδια στην Απω Ανατολή, συνειδητοποίησα ότι εμείς οι Ευρωπαίοι (όχι οι Δυτικοί) είμαστε απλά διαφορετικά αδέλfia.
Βλέποντας τα πράγματα από εκεί κατω συνειδητοποιείς ότι ο Σουηδός με τον Σικελό έχουν έχουν απλά λίγο παραπάνω δαφορές απ' όσες έχουν ο Ηπειρώτης με τον Κρητικό, ή ο Πόντιος με τον πελοπννήσιο.
Εξάλλου, για όλους τους ντόπιους εκεί κάτω υπήρχαν οι εξής κατηγορίες Δυτικών: Αμερικανοί, Ευρωπαίοι, Αγγλοι και Αυστραλοί.
Το γεγονός ότι δεν έβαζαν τους Αγγλους μαζί με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους με είχε σοκάρει αλλά αποτέλεσε για μένα μια καλή εξήγηση του Brexit
avatar
Μαύρος Γάτος 27.5.2018 | 17:40
Ανώνυμε, από το ελάχιστο ύψος μου, να προτείνω μερικούς άξονες γύρω από τους οποίους θα έπρεπε να περιστραφεί αυτή η επαναφεύερση της Ευρώπης;
Οικουμενικές αξίες του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, κοινωνική αλληλεγγύη και κοινωνικό κράτος, πεποίθηση ότι τα πολιτιστικά αγαθά δεν αποτελούν εμπόρευμα αλλά θεμελιώδες αγαθό στο οποίο στηρίζεται η κοινωνική συνοχή,πεπόθηση ότι το συλλογικό συμφέρον υπερισχύει του ατομικού, προαστασία του περιβάλλοντος, ανεκτικότητα στο διαφορετικό, διεθνισμός, ειρήνη
avatar
Μαύρος Γάτος 27.5.2018 | 17:26
Αυτοί που βάζαν πάνω από όλα το εθνικό συμφέρον και αυτοί που βάζαν πάνω από όλα το ταξικό συμφέρον Πηγή: www.lifo.gr

Ολως συμπτωματικά, το "εθνικό συμφέρον" ήταν εν πολλοίς απλούστατα το ταξικό συμφέρον μιας τάξης όμορφα καμουφλαρισμένο με εθνικά και θρησκευτικά ιδεολογήματα
avatar
Γράφων 29.5.2018 | 12:43
open up - open up:

Για να έχει εργασία ο εργάτης πρέπει να υπάρχει εργοδότης. Άρα το κανάκεμα του εργοδότη σημαίνει $$$$ για τον εργάτη. Ο χαρούμενος εργοδότης δημιουργεί -υπό συνθήκες- χαρούμενους εργάτες, νάτο το εθνικό συμφέρον.

Αν ο εργάτης εξοντώσει τον εργοδότη του μάλλον απλά θα χάσει την εργασία του.

Η θρησκευτική αντιμετώπιση του μαρξισμού δεν βοηθάει πολύ στην ελευθερία της σκέψης...
avatar
Μαύρος Γάτος 9.6.2018 | 18:42
Προς Γράφοντα :"Για να έχει εργασία ο εργάτης πρέπει να υπάρχει εργοδότης Πηγή: www.lifo.gr"
Κολλημένος στην μίζερη ελληνική πραγματικότητα που εκφύλισε την έννοια του συνεταιρισμού, ξεχνάς ότι στην (καπιταλιστική κατά τα άλλα) Ευρώπη ένα μερίδιο της οικονομίας (από όχι περιφρονητέο έως εξαιρετικά αξιόλογο) ανήκει στην κοινωνική οικονομία και στους συνεταιρισμούς. Αρα χωρίς "αφεντικό", "εργοδότη" με την έννοια που λες.
Ψάξε το λίγο το θέμα...
avatar
Μαύρος Γάτος 9.6.2018 | 18:48
Προς Γράφοντα: να μην ξεχνάμε ότι, πολύ συχνά, χαρούμενος εργοδότης είναι ο άπληστος εργοδότης που στράγγιξε και την τελευταία δυνατή σταγόνα υπεραξίας από τον εργαζόμενό του.
Γιατί, για πολλούς κοντόφθαλμους εργοδότες, η ιδανική κοινωνία είναι εκείνη όπου οι ίδιοι δεν πληρώνουν σχεδόν καθόλου το προσωπικό τους, ενώ όλοι οι υπόλοιποι το αμείβουν πλουσιοπάροχα για να έχει αγοραστική δύναμη να αγοράζει τα προϊόντα τους.
Φυσικά, θα συμφωνήσω μαζί σου ότι η θρησκευτική αντιμετώπιση του μαρξισμού (ο οποίος αποτελεί πολύτιμο εργαλείο ανάλυσης) είναι απόλυτα γελοία και θα έκανε τον Μαρξ αν ξαναρχόταν στη Γη να αρπάξει ένα ματσούκι και να "περιποιηθεί καταλλήλως" όλους όσους τον μετέτρεψαν σε αρτηριοσκληρωτικό δόγμα.

PRINT ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

CITY GUIDE ΔΗΜΟΦΙΛΗ