Μας σφάζει και μας πονεί συχνά η ελληνορθόδοξη εσωστρέφεια, εξακολουθώ όμως να αναρωτιέμαι, μετά από τόσα χρόνια, πόσο πραγματικά θρήσκοι είναι οι νεοέλληνες. Στην πραγματικότητα, πρέπει να είναι οι λιγότερο «εκκλησιασμένοι» της Ευρώπης.
Shortcut

Νηστεία και «νεορθόδοξοι» τρίτης γενιάς

Η σχέση των σύγχρονων Ελλήνων με τη θρησκεία και ο ψυχαναγκαστικός τρόπος που σαν ενήλικες υιοθετούν και αποδέχονται «προνεωτερικά» έθιμα και τελετουργίες

Κάθε χρόνος που περνά όλο και περισσότεροι φίλοι/γνωστοί δηλώνουν ότι ξεκινούν νηστεία την Καθαρά Δευτέρα με τελετή λήξης ανήμερα το Πάσχα, οπότε την «αποτοξίνωση» της Σαρακοστής διαδέχεται η ραγδαία «αποκτήνωση» της σκληροπυρηνικής κρεατοφαγίας.

 

Και δεν πρόκειται για κατά κανόνα θρήσκους ούτε καν για νεορθόδοξους δεύτερης ή τρίτης γενιάς που επιδίδονται σε τακτικές ασκήσεις διακονίας.

 

Απλώς χρησιμοποιούν το ορθόδοξο εορτολόγιο ως αφορμή για δίαιτα (παρ' ότι είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν και κατά πόσο αδυνατίζει κανείς κατά τη νηστεία, ειδικά όταν τρώει ακατάστατα και προσπαθεί διαρκώς να ξεγελάσει την πείνα του) και ψυχοσωματική κάθαρση από πάσης φύσεως τοξίνες και λιπαρά.

 

Ακόμα και από τα «σόσιαλ» σκοπεύουν κάποιοι να απέχουν κατά τη Σαρακοστή, υποδηλώνοντας ότι ο ανθρώπινος οργανισμός έχει ανάγκη από περιστασιακή έστω αποχή από τέτοια τοξικά μέσα επικοινωνίας, δικτύωσης και ψηφιακού τσουρομαδήματος.

 

Βολεύει, είναι αλήθεια, και χρονικά το συγκεκριμένο «βαρετό» μεσοδιάστημα μεταξύ ύστερου χειμώνα και πρώιμης άνοιξης: ποιος μπαίνει σε διαδικασία νηστείας, αποχής και αποτοξίνωσης το καλοκαίρι;

Βολεύει, είναι αλήθεια, και χρονικά το συγκεκριμένο «βαρετό» μεσοδιάστημα μεταξύ ύστερου χειμώνα και πρώιμης άνοιξης: ποιος μπαίνει σε διαδικασία νηστείας, αποχής και αποτοξίνωσης το καλοκαίρι;


Δεν παύουν να μου κάνουν εντύπωση, πάντως, οι τρόποι με τους οποίους μαθαίνουμε ως ώριμοι ενήλικες να χειραγωγούμε έθιμα «προνεωτερικής» και βαριάς τελετουργίας που μας καταπίεζαν μικρούς.

 

Θυμάμαι κάποιες απόπειρες των γονιών μου να μας εισαγάγουν, με αφορμή το έθιμο, σε μια πιο φιλική σχέση με τα όσπρια και τα ζαρζαβατικά να πέφτουν πάνω στην απόλυτη και κατηγορηματική άρνησή μας να απομακρυνθούμε από τον ιερό βωμό της μπριζόλας με τις τηγανητές πατάτες.

 

Δεν τα απεχθανόμαστε πια, αντιθέτως τα προσαρμόζουμε ο καθένας στο δικό του βιοσύστημα, αφαιρώντας συχνά τους αρχικούς συμβολισμούς, το παραδοσιακό τους ένδυμα αλλά και την αντίστοιχη πατροπαράδοτη υπόκρουση. Πόσες φορές δεν έχω βρεθεί σε φάση ψησίματος οβελία με chill out soundtrack τύπου Café del Mar. Όλα παίζουν...

 

Από την άλλη, έχω βρεθεί και σε μπόλικες ψυχαναγκαστικές περιστάσεις όπου ακούγονται με το ζόρι «βλάχικα», όπως τα έλεγαν τα παραδοσιακά στη Μεταπολίτευση, πριν ξεκινήσει ο ευγενής αγών να αποσπαστούν τα δημοτικά και η ελληνορθόδοξη παράδοση από το χουντικό στίγμα.

 

Μας σφάζει και μας πονεί συχνά η ελληνορθόδοξη εσωστρέφεια, εξακολουθώ όμως να αναρωτιέμαι, μετά από τόσα χρόνια, πόσο πραγματικά θρήσκοι είναι οι νεοέλληνες.

 

Στην πραγματικότητα, πρέπει να είναι οι λιγότερο «εκκλησιασμένοι» της Ευρώπης (για την Αμερική δεν το συζητάμε) – ακόμα και στη Δανία, φέρ' ειπείν, έχω την αίσθηση ότι πιο πολύς κόσμος πηγαίνει τακτικά εκκλησία, ασχέτως του αν εκεί το επίσημο εκκλησιαστικό μαγαζί είναι πολύ μικρότερο και φτωχότερο, δεν ανακατεύεται τακτικά με «εθνικά» ζητήματα και δεν φυτρώνει διαρκώς εκεί που δεν το σπέρνουν.

 

Ασχέτως του αν εκεί δεν σταυροκοπιέται ενστικτωδώς και αυτοματικά ο κόσμος όταν περνάει μπροστά από ναούς, όπως εδώ.

 

Κι εγώ, πάντως, μεγάλος σταυροκοπιέμαι τακτικά (αν με έβλεπε ο έφηβος εαυτός μου θα αυτοκτονούσε επί τόπου για να μην το ζήσει αυτό), αλλά είναι μια αντίδραση που βασικά έχει υποκαταστήσει τη νεανική χειρονομία του αυνανισμού (πιο πολύ, δηλαδή, «τι μαλακίες ακούω, Θεέ μου» παρά «ας κάνουμε προληπτικά κι έναν σταυρό, μπορεί και να βοηθήσει, καρμικά έστω, δεν ξέρεις τι γίνεται»).

 

Στην πραγματικότητα, δεν έχουμε αυτή την αίσθηση της κοινότητας που συνδέεται με τον εκκλησιασμό σε άλλες χώρες. Θυμάμαι, σε μια συνέντευξή του, ο γνωστός συγγραφέας Τζορτζ Πελεκάνος έλεγε ότι πάει τα παιδιά του στην εκκλησία της τοπικής ελληνορθόδοξης ενορίας όχι για να τους εμφυσήσει θρησκευτικό πνεύμα αλλά για να έχουν μια χρήσιμη αντίληψη κοινότητας και συνέχειας.

 
Ο Πελεκάνος, βέβαια, γεννήθηκε και ζει στην Αμερική, εκτός νεοελληνικής (και νεορθόδοξης) κουλτούρας, οπότε δεν είχε χρειαστεί ποτέ να διαβεί τα ναρκοπέδια που έχουν στηθεί εδώ κατά καιρούς με άξονα τις διάφορες απόπειρες μετεξέλιξης της ελληνοχριστιανικής παράδοσης. Δύο χαρακτηριστικές (και οργισμένες) ατάκες επιφανών και αειμνήστων ανδρών μού έχουν μείνει επί του θέματος.

 

Ηλίας Πετρόπουλος: «Όταν διαβάζω τα Ευαγγέλια δεν σταυροκοπιέμαι, καθώς κάνουν τα τσογλάνια της Νέας Ορθοδοξίας που γκρεμίστηκαν από τον μαρξισμό στην αγκαλιά των δεσποτάδων».

 

Κωστής Παπαγιώργης: «Δεν υπάρχουν νεορθόδοξοι. Ο Παπαδιαμάντης μόνο, ο οποίος δεν είναι νεορθόδοξος αλλά πιστός στο πνεύμα της ανατολικής Εκκλησίας. Τα άλλα περί νεορθόδοξων είναι κακή δημοσιογραφία».

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO

 

Shortcut
11 Σχόλια
avatar
Γράφων 22.2.2018 | 11:19
(α) Το αίσθημα της κοινότητας το έχει αφαιρέσει η πολιτική απο τον Έλληνα. Πρώτον η μεταπολεμική δεξιά στηρίζοντας την αστυφιλία του κατήργησε το χωριό του, την ιδιαίτερη πατρίδα του, και δεύτερον η μεταπολιτευτική αριστερά ταυτίζοντας την έννοια του Έλληνα με αυτή του χουντικού εθνικιστή του κατήργησε την πατρίδα.

Άρα δεν είμαστε πλέον από το χωριό τάδε αλλά το σκεφτόμαστε κι όλας να πούμε περήφανα ότι είμαστε Έλληνες μην και μας πουν φασίστες.

(β) Από τα αρχαία χρόνια το θρησκεύειν εδώ δεν ήταν θέμα εσωτερικής πίστης ή διδασκαλίας από άμβωνος, έτσι έγινε μετά την ώσμωση με την ανατολίτικη θρησκεία του ενός θεού που αποκαλούμε χριστιανισμός, μα κοινωνικής συμπεριφοράς, εξωστρέφειας. Όλοι μαζί στην πομπή των Παναθηναίων. Όλοι μαζί στους βωμούς των θεών. Χωρίς δόγμα, χωρίς μία απόλυτη αλήθεια, μα με μύθους με παραλλαγές. Ή μετά όλοι μαζί λατρεύαμε εικόνες (σ.σ. η Ειρήνη η Αθηναία ήταν υπέρ των εικόνων, οι Ίσαυροι που ήταν από την Ανατολία ήταν κατά αυτών). Βασικά ήταν μια εξωτερίκευση και επαναδιατύπωση της κοινής ταυτότητας και όχι ένα εσωτερικό ζήτημα.

Ακόμα και στα βυζαντινά τα χρόνια οι εκκλησιές μας ήταν μικρές, εκτός από την Αγία Σοφία. Δεν προσφέρονταν για μαζικές εκδηλώσεις. Ήταν για να ανάψεις ένα κερί και να μιλήσεις με τον άγιο σου.

(γ) Σήμερα, δεδομένης της ανωτέρω υπό (α) αίρεσης επιστρέφουμε σε μια φαντασιακή κοινή ταυτότητα (οβελίας με Cafe del Mar όπως λέτε αν και προσωπικά προτιμώ Shantel, Bregovic και Peter Nalitch). Και αυτό μόνο καλό μπορεί να είναι. Όποιος θεωρεί ότι ένα φαλάφελ έχει λιγότερες θερμίδες από ένα σουβλάκι κοτόπουλο ή ότι η πίτσα αν της βγάλεις το ζαμπόν έγινε diet ας το κοιτάξει.

Ταυτότητα κι ενότητα ψάχνουμε. Όχι απώλεια κιλών.
avatar
tktk 22.2.2018 | 13:47
Μόνο που τα κράτη που ψάχνουν το 2018 ταυτότητα κι ενότητα στις θρησκείες ...είναι άστα να πάνε. 2018 φίλε. Οι Έλληνες δεν ξέρουν να προχωρήσουν
avatar
Γράφων 22.2.2018 | 14:25
Στα σύμβολα, όχι στις θρησκείες. Στα σύμβολα.

Οι Έλληνες ή θα προχωρήσουν μέσα στο παγκόσμιο χωριό αποδεχόμενοι την υπαρκτή ταυτότητά τους ή θα χαθούν μέσα στον παγκόσμιο πολτό κι απλά θα γίνουν πληθυσμός.

Η ηττοπάθεια, το άστα να πάνε, το "δεν ξέρουν οι Έλληνες" σε κάνουν πολτό. Μάζα. Η ταυτότητά σου συνεπάγεται μίσος για τους άλλους. Γιατί σε τρομάζει η ύπαρξη εθνικής ταυτότητας;
avatar
Γράφων 22.2.2018 | 15:13
Η ταυτότητά σου ΔΕΝ συνεπάγεται μίσος για τους άλλους.
avatar
atman 22.2.2018 | 21:21
προσοχη στο κενο μεταξυ κρατους και ταυτοτητας
Απ' αλλού 22.2.2018 | 16:38
"Ταυτότητα κι ενότητα ψάχνουμε".
Αν δε λυθεί το υπαρξιακό μας πρόβλημα , τότε απλώς κλωθογυρναμε σε έναν φαύλο κύκλο σε όλα τα άλλα ( πολιτική, κοινωνικά κλπ).
Ωραια τοποθέτηση, Γράφων.
avatar
atman 22.2.2018 | 13:11
"που μας καταπίεζαν μικρούς"

το πρόβλημα αυτης της χωρας ειναι η ακρατη γεροντολαγνεια. και εξηγουμε.
εχουμε καταντησει να αναπαραγαγουμε τα απωθημενα φαντασιακου, 60ρηδων, 50ρηδων και 70ρηδων, οι οποιοι μεγαλωσαν στα 50ς και τα 60ς με το μπαμπουλα του μπατσου του παπα και του δασκαλου.

Αποτελεσμα ειναι να βλεπεις μια γενια νεογερων να επιτειθετε κατα μιας καταπιεσης που ποτε δεν εζησε, ποτε δεν την αφορα, επειδη μονο και μονο το εμαθε απο τον επαναστατη των 70ς "μπαμπα" και "μαμα".


Ολη αυτη η παπαγαλια περι εμφυλιων, 70 χρονια πριν, δικτακτοριας, 45 χρονια πριν, λες και ειναι χθεσινα γεγονοτα (και ξεπλένοντας παρακρατικες δολοφονιες, εξωδικαστικες εκτελεσεις, λυντσαρισματα 3 χρονια πριν) αυτο τον μπαμπαδοπληκτισμο εκφραζει.
avatar
atman 22.2.2018 | 13:13
ειναι δε εμφανες οτι τα πλεον δραστηρια και διανοουμενα συριζοτρολ, ουτε τους δικους τους αγωνες, προβαλουν. Αλλωστε ειναι ανυπαρκτοι, ο μεγαλυτερος κινδυνος ηταν να ειναι νοθευμενη η ρακη, αλλα αγωνες (οποιους) των προπαπουδων και παπουδων τους.

η γεροντολαγνεια και η προγονολατρεια με αριστερη προβεια.
avatar
leonlm 22.2.2018 | 16:34
και εδω κολλαει ο Συριζα?Τελος παντων..μια βολτα στο Αγιο ορος ισως σας αλλαξει την αποψη περι γεροντολαγνειας και καταπιεσης.Μια χαρα νεολαια συναντας ολων των φασματων
avatar
atman 22.2.2018 | 21:21
ε το χα το παραδειγμα στο μυαλο μου. για το αγιο ορος δεν μιλαω γιατι κανουν καποια κοινωνικως αποκλινοντα "ψωνια", αλλα γιατι θεωρειτε κοινος τοπος στα μεσοαστικα στρωαματα.
avatar
Μαύρος Γάτος 25.3.2018 | 20:53
Πρόκειται περισσότερο για ένα είδος δυσεδαιμονίας, υποκριτικής τυπολατρίας, νεοσυντηρητισμού και παραδοσιολατρίας, χωρίς την παραμικρή θεολογική γνώση και ουσιαστική πίστη. Υπάρχει απλά διαδεδομένη η εντύπωση ότι, επειδή γεννήθηκες Ελληνας Ορθόδοξος, ανήκεις σε έναν περιούσιο λαό λατρεμένο από τον θεό και έχεις σίγουρο τον παράδεισο αν σταυροκοπηθείς λιγάκι και ψιλονηστέψεις, κραυγάζοντας υπέρ της ορθοδοξίας (και κατά όλων των άλλων).

Το ωραιότερο δείγμα από την μαρτυρία μιας φοιτήτριάς μου, στην οποία, επειδή δεν νήστευε, της την έπεσε μια μοντερνο-κυριλέ-φανατική πατριδολάγνα ορθόδοξη-fashion victim.
Κι όταν της απάντησε για την υποκρισία της (νηστεία όλη τη Σαρακοστή-τη Μεγάλη Παρασκευή, αμέσως μετά τον επιτάφιο, ντου να πιάσουμε τραπέζι σε "καλό μαγαζί" για αστακομακαρονάδα και γαρίδες και μετά κλάμπινγκ) έλαβε την εξής απάντηση:
- Ναι, αλλά επειδή είναι ημέρα πένθους, στο κλαμπ δεν χόρευα, ήπια μονάχα ένα ποτό και άκουγα μουσική (!)

PRINT ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

CITY GUIDE ΔΗΜΟΦΙΛΗ