Στα μπακάλικα της Αθήνας του 1842

Η Παλιά Αγορά της πόλης, γεμάτη θησαυρούς
13.4.2012 | 09:00

 

Διαβάζοντας το βιβλίο του Θωμά Σιταρά, «η παλιά Αθήνα ζει, γλεντά, γεύεται 1834-1938» από τις εκδόσεις Ωκεανίδα που μου έστειλε η Μαριάννα (ευχαριστώ πολύ!) έμαθα πολλά για την Αθήνα και την ιστορία της αλλά και για εκφράσεις και λέξεις που χρησιμοποιεί πια όλη η Ελλάδα όπως «τραμπούκος» και «δεν κάνει ούτε για ζήτω». Ένα από τα αποσπάσματα που με εξέπληξαν ιδιαίτερα είναι η περιγραφή της ποικιλίας των φαγώσιμων ειδών που υπήρχαν σε μία πόλη που μόλις είχε σχηματιστεί και δεν είχε νερό, αποχέτευση κι όπου τα κρούσματα δυσεντερίας ήταν σίγουρα κάθε χρόνο. Το 1842 η Βαρβάκειος αγορά δεν υπήρχε ακόμα, αλλά υπήρχε ένα σύμπλεγμα μπακάλικων στην Πλάκα που έπαιζε αυτό το ρόλο. Εκεί οι Αθηναίοι συνέρρεαν καθημερινά γιατί ψυγεία δεν υπήρχαν, ούτε καν πάγος, οπότε ό,τι αγοραζόταν, έπρεπε να καταναλωθεί την ίδια ημέρα. Πράγμα που κάνει την απίστευτη ποικιλία που ακολουθεί ακόμα πιο εντυπωσιακή.

 

 

Ο Λυκαβηττός

 

Τι θέλετε και δεν το είχαν τότε… Αλλαντικά και παστά της Ευρώπης, χοιρομήρια, σαλτσισότα, σουπιές καπνιστές, οξύρυγχον-ξυρίχι-σουτζούκια, χέλια, περίφημα τυριά όλων των χωρών της Ευρώπης, πλήθος από ονομαστά κρασιά, ροζόλια (λικέρ), τζικολάτες, τζάγια, κομφέτα, φρούτα της Ευρώπης κι εξωτικά, και κάθε άλλη γαστρονομική ευωχία που υπήρχε εις τον κόσμον προσεφέρετο εις τα ταπεινά μπακάλικα των πρώτων ετών της πρωτευούσης, εις όλας τα ποικιλίας -208 είδη αναγράφονται εις τον κατάλογον – εις διαφόρους ποιότητας και ασφαλώς ανόθευτα. (…)

 

Ορίστε επτά ειδών ρύζια: ορίζιον Ευρώπης, ριζόνι, δαμνατίσιο, της Φιλιππουπόλεως, ραχιτιανό, της Θεσσαλονίκης και του Κράτους, όλα από 50 έως 75 λεπτά την οκά. Αυγοτάραχον α’ ποιότητας 8 δραχμάς, ροφούδι 4, οκταπόδι ξηρόν 3, σουπιές της Ευρώπης 1,50, γλώσσες βωδινές καπνιστές το ζεύγος 1,40. Ξυρύχι 5 δραχμάς, χέλια αλμυρά 1,50, κολιούς μαρμαρινούς 1,20, σουτζούκια της Αίνου και λοιπών μερών 1 δραχμή.


 

Και συνεχίζεται η σειρά των παστών τόσο εκτενής, ώστε ας την αφήσωμεν και ας εντρυφήσωμεν, έστω και νοερώς, εις τον πλούτον της κάβας: μπύρες και πόρτερ ή βοτίλια 8 δραχμάς, κρασίον της Μπορδολέζας – Μπορντώ - , καλύτερον της Γαλλίας η Μπορδολέζα 75 δραχμάς η κάσα. Άλλα κρασιά με την οκά, πόρτερ, Τριέστης, Σάμου, Τζακονιάς, Θηβών, Τήνου, της Νάξου και άλλων μερών του Κράτους από 16 λεπτά έως 3 δραχμάς η οκά.  Τυρός Ολλάνδας, Γαλλίας γοργέρ, βούτυρος νωπός και τυρός Αγγλίας, Τυριά της Κρήτης και τέλος εγχώρια της Τζακονιάς, του Μαυρολιθαρίου, των νήσων, φορμαέλες, τυρός εις ασκούς και κασκαβάλι.

 

Δεν λείπουν και τα τρόφιμα από τον πτερωτόν κόσμον: φραγκόκοτες, χήνες, πάπιες, όρνιθες, ορνιθοπούλια και αυγά, 3 δραχμές τα εκατό! Εκτός από όλας τας ποικιλίας των ελληνικών φρούτων, υπάρχουν μήλα και αχλάδες Ευρώπης, καρύδια της Πόλεως, αμύγδαλα αφράτα της Χίου, κάστανα της Κρήτης και της Τζακονιάς, φουντούκια του Όρους και της Πόλεως, σύκα εις κουτιά Σμύρνης, δαμάσκηνα, χουρμάδες, σταφίδια ραζακιά του κουτιού και εις ζεμπίλια. Από λαχανικά, των ο οποίων αι τιμαί κυμαίνονται από 15 έως 40 λεπτά, ξεχωρίζει η ντομάτα 80 λεπτά, διότι ήταν ακόμα ακριβοθώρητη.

 

Και προς συμπλήρωσιν της φανταστικής ευωχίας, ορίστε καφές Ευρώπης και ο περίφημος γεμένικος. Ζάχαρες διαφόρων ειδών και ποιοτήτων και κανδιοζάχαρη και τελειώνομεν με καπνόν διαφόρων μερών, καπνόν μπρεζίλι (Βραζιλίας), τσιγάρα και τέλος τουμπεκί για έναν καλόν ναργιλέν. Και δεν παρέλειψαν οι αγαθοί πατέρες του Δήμου από το τιμολόγιον αυτό της ευζωίας των το ερατεινόν ταμπάκον. Πώς ήτο δυνατόν να τον ξεχάσουν, αφού κατά τας συνεδριάσεις των είχαν πάντοτε μπροστά των την ταμπακιέραν και την πελωρίαν μαντίλαν δια τα υγρά επακόλουθα της περιέργου εκείνης απολαύσεως.


 

 

Φαίνεται –για άλλη μια φορά- ότι οι Έλληνες ήταν βαθιά μορφωμένοι γαστρονομικά (πολλά είδη ζάχαρης!) και λιγότερο φοβητσιάρηδες από τους σημερινούς που τρομάζουν με τις καπνιστές βοδινές γλώσσες και τ’ αλμυρά χέλια. Όταν γίνει το ταξίδι στο χρόνο πραγματικότητα, θα είναι μια από τις βόλτες που θα ήθελα να δοκιμάσω -αλλά όχι καλοκαίρι, και όχι μεσημέρι.

 

Οι φωτογραφίες είναι από το Παλιές φωτογραφίες της Αθήνας

4 Σχόλια
avatar
Nandja 13.4.2012 | 20:10
Φωτογραφίες γεμάτες νοσταλγία, απίστευτη όντως ποικιλία εδεσμάτων (που εσύ είχες την εντύπωση οτι γνώριζαν μόνο τα όσπρια και τα λαχανικά της μάνας γης..!) αλλά και πολύ ενδιαφέρουσα γλώσσα αφήγησης!! Θα το ψάξω κι εγώ αυτό το βιβλίο..
avatar
Ανώνυμος/η 14.4.2012 | 16:40
Μωρ' πείνασα...
Moi aussi
avatar
Ανώνυμος/η 15.4.2012 | 07:37
Εξοχο.Ολο νοσταλγια.
avatar
capodistria 29.5.2012 | 18:52
Τυχαία περνώντας σταμάτησα στο καφενείο "η Ωραία Ελλάς" για ένα "μπραζίλι".
Συντροφιά το βιβλίο που εξιστορεί τα μπακάλικα της οθωνικής "καχεχτικής" Αθήνας, λίγο πριν, η ελέω θεού μοναρχία, μετά τις 3/9/1843,
μεταλλαχθεί σε συνταγματική μοναρχία κι αυτή μετά την έξωση του Otto,..κλπ. Μα, φίλοι, εκλεκτοί παρεάκηδες, της LifoLand και των ...περιχώρων. Δεν έχουν ακόμα συμπληρωθεί μερικές δεκάδες χιλιάδες κατοίκων, στο "αστυ". Δρόμοι όχι, λακούβες πολλές, σκόνη το καλοκαίρι, λάσπη το χειμώνα, τρεις συνοικίες όλο κι όλο. Η Αθήνα είναι...δυο Αθήνες.
Η γερμανική (αυτήν προφανώς περιγράφει ο συγγραφέας και αυτών τις εδεσματολογικές αποκλίσεις και γαστριμαργικές απαιτήσεις...εξ Εώας), και όχι η άλλη Αθήνα που βέβαια οι πολλές περιγραφές των ξένων γερμανών,γάλλων και των δικών μας (Δ.Σουρμελής πχ) περιγράφουν στα βιβλία τους και στις αναφορές σους (διπλωματικοί υπάλληλοι - ιστορικοί) την Αθήνα και τους "ντόπιους" με τα μελανώτερα χρώματα, ως προς τις συνθήκες ζωής,την έλειψη νερού, αποχευτευτικού δικτύου (όλες οι ακαθαρσίες μέσα στο δρόμο κλπ κλπ.)
Και σήμερα συναντάμε πληθώρα εδεσμάτων δεκάδες γεύσεις καφέ, συσκευασίες καπνιστών και πολλα άλλα. Το ζήτημα είναι ποιοί έχουν τη δυνατότητα (και τότε το ίδιο), να δοκιμάσουν ή και να απολαύσουν.
Εξψραΐζουμε την Αθήνα παλαιότερων περιόδων στη σφαίρα του φανταστικού,αλλά η πρακτική της καθημερινότητας ,για κάθε περίοδο έχει τις δυσκολίες για τους "από κάτω" και τις ευκολίες μόνο για τους "από πάνω". Να θυμίσω ότι οι "βαστάζοι" του Ψυρρή ήταν μια συμπαθέστατη κοινότητα που επάγγελμά τους είχαν (γρήγορα-γρήγορα τα γράφω), να μεταφέρουν στην πλάτη τους (εξού το όνομα),τις κυρίες της upper class ,στις δεξιώσεις της εποχής ή τα ανάκτορα. Οι ίδιοι ζούσαν πολύ φτωχικά, γύρω από την εκκλησία του Αγ. Φιλιππου.
Συμπαθάτε με, αλλά άλλο ιστορική αφήγηση και άλλο η ωραιοποίηση των εποχών που στο κάτω κάτω είχαν, τηρουμένων των αναλογιών, τις δικές τους, έστω ομορφιές.
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

CITY GUIDE ΔΗΜΟΦΙΛΗ