Νέο Ελληνικό Αστεροσκοπείο έριξε φώς στα μυστήρια ενος αρχαίου αστερισμού.

Εκεί που απέτυχε το το Hubble της NASA: Δημόσια απαξιωμένη επένδυση για την Έρευνα, δίνει διεθνές Μπράβο στην Ελλάδα, έπειτα από πολύ καιρό.
4.3.2013 | 21:05

 

 Από τον Νίκο Μιχαλόπουλο

 

 

Το Αστεροσκοπείο Χελμού με τον “Αρίσταρχο“.

 

 

Μέρες τώρα, οι επιστημονικές εκδόσεις και ιστοσελίδες ασχολούνται με το Ελληνικό Αστεροσκοπείο του Χελμού, που έριξε φως στα μυστήριο του αρχαίου, όπως διεπίστωσε, νεφελώματος  KjPn8.

 

Στην δεκαετία του 1950 το πλανητικό νεφέλωμα KjPn8 ανακαλύφθηκε από το Αστεροσκοπείο Palomar Sky Survey. Ακολουθήσαν οι έρευνες στη δεκαετία του 1990 από αστρονόμους του Μεξικού στο Αστεροσκοπείο San Pedro Martir που οδήγησαν στην ανακάλυψη των γιγαντιαίων λοβών  γύρω από το σύστημα, αλλά δεν μπόρεσαν να ανακαλύψουν περισσότερα σχετικά με την ηλικία των λοβών.

 

Το 2000 το κεντρικό άστρο τελικά αποκαλύφθηκε από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble, που εκτόξευσε στο Διάστημα για λεπτομερή έρευνα και καταγραφή η NASA. Ούτε όμως το Hubble μπόρεσε να βγάλει ασφαλή συμπεράσματα για την ηλικία του μυστηριώδη KjPn8, ενώ ήδη η ανακάλυψή του έκλεινε 50 χρόνια

 

Οι ερευνητές, Πάνος Μπούμης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και John Meaburn του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ μελέτησαν αυτό το σύστημα, με την εγκατάσταση μιας κάμερας απεικόνισης στο τηλεσκόπιο “Αρίσταρχος”, το μεγαλύτερο στο είδος του στην νοτιοανατολική Ευρώπη, το οποίο βρίσκεται στο Αστεροσκοπείο Χελμού στο βουνό της Αχαίας.

 

 

Η τοποθεσία που βρίσκεται το Αστεροσκοπείο Χελμού, προσφέρει απόλυτο σκοτάδι καθώς είναι από τα σημεία με την χαμηλότερη φωτορύπανση στην Ευρώπη.

 

  

Αστέρια παρόμοιας μάζας προς τον Ήλιο, κλείνουν την ζωή τους εκτοπίζοντας ένα μεγάλο μέρος της εξωτερικής τους ατμόσφαιρας στο διάστημα, αφήνοντας πίσω τους ένα κατάλοιπο του πυρήνα που τελικά γίνεται ο λεγόμενος λευκός νάνος.

 

Το κελύφος των εκτοπισμένων υλικών μερικές φορές έχει την επιφανειακή εμφάνιση των πλανητών και έτσι παίρνουν το όνομα πλανητικά νεφελώματα. Οι αστρονόμοι μελετώντας την κίνηση και την εμφάνιση του υλικού στα πλανητικά νεφελώματα μπορούν να συμπεράνουν πως τα κατάλοιπα των αστεριών έχουν αλλάξει με την πάροδο του χρόνου.

 

Με τη μέτρηση της ταχύτητας και την αύξηση του μεγέθους του διαστελλόμενου υλικού, οι δύο επιστήμονες κατάφεραν να υπολογίσουν την απόσταση από το σύστημα και την χρονολογία της εκτόπισης των τριών λοβών. Βρήκαν ότι το KjPn8 είναι περίπου 6000 έτη φωτός μακριά και ότι το υλικό εκτοπίστηκε σε τρεις φάσεις 3200, 7200 και 50000 χρόνια πριν.

 

 

Ο KjPn8

 

 

Εκεί που απέτυχε το το Hubble της NASA, κατάφερε το Κρατικό Αστεροσκοπείο Χελμού να καθορίσει την απόσταση, την Ιστορία και την ακριβή χρονολογία ενός αινιγματικού αστρικού σύστηματος , το οποίο μελετάται πάνω από μισό αιώνα, για τον σκοπό αυτό.

 

 

Αρίσταρχου Πάθη.

 

 Η ιστορία του “Αρίσταρχου” και του Αστεροσκοπείου Χελμού ή Αστεροσκοπείο «Αιμίλιος Χαρλαύτης», όπως είναι η επίσημη ονομασία του, δεν θα μπορούσε να ήταν διαφορετική, από κάποια άλλη δημόσια επένδυση έρευνας.

 

Το Αστεροσκοπείο που βρίσκεται στην Νεραϊδοράχη, στην δεύτερη ψηλότερη κορυφή του όρους Χελμός , ξεκίνησε να κατασκεύαζεται το 2001. Η Νεραϊδοράχη επιλέχτηκε γιατί είναι από τα σημεία της Ευρώπης με τη χαμηλότερη φωτορύπανση και το τηλεσκόπιο είναι πάνω από τα σύννεφα.

 

Μέχρι το 2007 δεν είχε ούτε ρεύμα, ο δρόμος για να ανέβεις ήταν ουσιαστικά…Camel Trophy καθως δεν υπήρχε άσφαλτος και κανείς δεν προνόησε για εκχιονιστικό μηχάνημα στα 2340 μέτρα υψόμετρο.

 

Τελικά στις 20 Αυγούστου 2007 πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια αλλά μέχρι και τελευταια, είχε απαξιωθεί. Ένα έργο που κόστισε 14 εκατιμμύρια ευρώ, τα οποία σε μεγάλο μέρος καλύφθηκαν από τα ευρωπαϊκά κονδύλια του Υπουργείου Ανάπτυξης, παρέμενε εκτός λειτουργίας, χωρίς ουσιαστικά προσωπικό.

  

Η συνολική απαξίωση από την Πολιτεία, του ερευνητικού έργου του Αστεροσκοπείου Χελμού, εκφράστηκε με υποχρηματοδότηση, υποστελέχωση και υποβάθμιση της  λειτουργίας του, όπως προστάζει η μόδα της εποχής για τις Δημόσιες υποδομές. Μη παραγωγικες…

 

Παροιμιώδης είναι η έκκληση του διευθυντή του Iνστιτούτου Aστρονομίας του Eθνικού Aστεροσκοπείου Aθηνών και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών, Xρήστου Γούδη προς τον υπουργό Aνάπτυξης, K. Xατζηδάκη, στις 10 Σεπτεμβρίου 2009, με κοινοποίηση στον Πρωθυπουργό, επισημαίνοντας του:

 

“Κύριε Υπουργέ, επανέρχομαι για πολλοστή φορά για να επιστήσω την προσοχή σας στις άμεσες ανάγκες του υπερσύγχρονου τηλεσκοπίου 2.3 μέτρων “Αρίσταρχος”, για τις οποίες ουδεμία ανταπόκριση υπήρξε … “

 

Επρεπε να βρεθούν λίγες χιλίαδες ευρώ γιατί σκούριαζε ο “Αρίσταρχος”. Και όχι μόνο αυτό, σε όλο το σκηνικό πλήρους εγκατάλειψης από το υπουργείο και την πολιτεία, κάποιοι συγχωριανοί του τον πετροβολούσαν κιόλας, ως σπορ, με τσιμεντόλιθους!

  

Παρόλα αυτά, ο υποχρηματοδοτούμενος και με λιγοστό, κακοπληρωμένο προσωπικό, “Αρίσταρχος”, κατάφερε και έκανε την επιστημονική κοινότητα να ψάχνει να βρεί κατά που πέφετι ο… Helmos και το ‘Aristarchos’ telescope!

 

 

Εύσημα από την Βασιλική Αστρονομική Εταιρεία της Μ.Βρετανίας

 

Οι ερευνητές, Πάνος Μπούμης και John Meaburn, δημοσίευσαν το πρώτο επιστημονικό αποτέλεσμα 11 σελίδων, από το τηλεσκόπιο (καλή αρχη!) στο περιοδικό Monthly Notices της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας, στις 23 Ιανουαρίου 2013.

  

Η Βασιλική Αστρονομική Εταιρεία σε δημοσίευσή της στις 28 Φεβρουαρίου 2013, αναφέρει μεταξύ άλλων, ότι συνεχίζοντας μια παράδοση άνω των 25 αιώνων, οι αστρονόμοι στην Ελλάδα ανακάλυψαν ότι πιθανώς να πρόκειται για ένα δυαδικό αστέρι μέσα σε ένα εξωτικό νεφέλωμα.

 

Στην Ελληνική παράδοση στην Αστρονομία αναφέρθηκε και ο Δρ Μπούμης ο οποίος βρέθηκε στην ευχάριστη θέση να δει τα πρώτα αποτελέσματα του “Αρίσταρχου”, ο οποίος μας “μίλησε” για την ιστορία ενός τόσο ενδιαφέροντος συστήματος.

  

Ο ίδιος σχολίασει : “Η Ελλάδα είναι μία από τις γενέτειρες της παγκόσμιας αστρονομίας, οπότε της αρμόζει να συνεχίζει την έρευνα στο ευρύτερο σύμπαν τον 21ο αιώνα Με το νέο τηλεσκόπιο περιμένουμε να συμβάλλουμε στην παγκόσμια προσπάθεια αυτή για πολλά χρόνια στο μέλλον”.

 

 

 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

 

http://mnras.oxfordjournals.org/content/early/2013/02/19/mnras.stt138

 

http://www.ras.org.uk/news-and-press/224-news-2013/2223-new-greek-observatory-sheds-light-on-old-star

 

https://www.ras.org.uk/images/stories/press/telescope2.jpg

 

https://www.ras.org.uk/images/stories/press/kjpn8_col.jpg

 

http://arxiv.org/abs/1301.5589

 

http://www.universetoday.com/100337/greek-observatory-probes-ancient-star/

 

http://www.sciencedaily.com/releases/2013/02/130227085842.htm?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+sciencedaily%2Fspace_time+%28ScienceDaily%3A+Space+%26+Time+News%29

  

http://www.astro.noa.gr/ASC_2.3m/ngt_site_gr.htm

 

http://www.redorbit.com/news/space/1112792746/shed-light-old-star-aristarchos-telescope-022713/

 

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ
8 Σχόλια
avatar
Ανώνυμος/η 5.3.2013 | 00:22
Λοιπόν Αρίσταρχε, είσαι μεγάλη μάρκα...
Θεμος 5.3.2013 | 01:15
Συγχαρητηρια σε αυτους που επιμενουν
avatar
Ανώνυμος/η 5.3.2013 | 02:00
Συμπεριφερεστε σα να ριξατε stealth με αυτοσχεδιο τοξο, τη στιγμη που το συγκεκριμενο τηλεσκοπιο ειναι το μεγαλυτερο της περιοχης, οπως αναφερεται & στο αρθρο που υπογραφετε. Ειστε βεβαιος οτι αυτο προωθει την δουλεια των ερευνητων;

Για να διαφημιστει αυτη η ερευνητικη εργασια, δεν χρειαζοταν ουτε οι κορωνες για επιτυχια του Αρισταρχου `εκει που απετυχε το Hubble' ουτε οι επαρσεις για την επιστημονικη κοινοτητα που εψαχνε να βρει `κατα που που πεφτει ο... Helmos και το Aristarchos Telescope.' Αρκουσε να περιοριστειτε στο να μεταφρασετε το αρθρο της Royal Astronomical Society (2ο link στο τελος του κειμενου), οπως αλλωστε τοσο επιτυχημενα κανατε στο πρωτο μερος του αρθρου σας.

Καταλαβαινω, βεβαια, το ενδιαφερον του τοπικου κομματιου για την υποχρηματοδοτηση & χαρηκα που εμαθα κατι διαβαζοντας το. Οφειλω, παντως, να σας ενημερωσω οτι το τηλεσκοπιο θα παραμεινει `Δημοσια υποδομη μη παραγωγικη...', οπως το χαρακτηριζετε, οπως & οτι η χωρα θα συνεχισει να εχει πιο πιεστικες αναγκες οσα αποσιωπητικα & αν εσεις βαλετε. Πανεμορφα θα ηταν αν δεν, αλλα δυστυχως ετσι ειναι.

Πριν θελησετε να ξαναβοηθησετε, θα ηταν ισως καλο να επικοινωνησετε με τους ιδιους τους ερευνητες, να σας πουν & αυτοι τη δικη τους αποψη. (Υποθετω αυθαιρετα πως δεν το κανατε.) Αυτο θα ηταν & πιο κοντα στη δημοσιογραφια, νομιζω.

Ελπιζω, τελος, να συγχωρησετε & το αρνητικο του σχολιου, αλλα θεωρησα πως επρεπε να σας υπενθυμισω οτι ο δρομος με την κολαση ειναι στρωμενος με καλες προθεσεις. & δεν θα ηθελα να επ'ουδενι να βρεθω στη θεση των συναδελφων & να διαβασω καποτε `μ'ενα μολυβι & ενα χαρτι, σ'ενα υποχρηματοδοτημενο τμημα, εβαλε τα γυαλια σε ολους...'

Αυτα. Καλη συνεχεια.

Υ.Γ.: Μαλλον ουτε & το stealth ειναι ακριβως stealth, αλλα αυτο ειναι τεχνικη κουβεντα.
avatar
NIKΟΣ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ 5.3.2013 | 07:13

Δεν συνηθίζω να παρεμβαίνω αλλα η τοποθέτησή σας είχε ενδιαφέρον και σας ευχαριστώ, γιατί πάει το θέμα μας λίγο παρακάτω.

Το ότι μια δημόσια επένδυση, υποστελεχωμένη και εν μέσω περικοπών, αδιαφορίας και απαξίωσης, μας έβγαλε στον αφρό, έστω και στον αφρό μιας συγκεκριμένης επιστημονικής κοινότητας, η οποία ξαναθυμήθηκε την μακραίωνη παράδοση της χώρας μας , είναι το ένα θέμα στο κείμενο.

(Αφήστε που συγκινήθηκα και με τον Αρίσταρχο!)


Το άλλο θα μπορούσε να είναι η σημασία της έρευνας και της υψηλής τεχνολογίας σε ένα σύγχρονο κράτος.

Υπάρχει μια δήλωση του κορυφαίου αστροφυσικού Σταμάτη Κριμιζή, διοικητή των διαστημικών προγραμμάτων της NASA, με 600 άτομα προσωπικό και προϋπολογισμό πάνω από $200 εκατομμύρια το χρόνο.

Ο κ Κριμιζής είχε δηλώσει ότι η προώθηση της έρευνας και της τεχνολογίας είναι θέμα επιβίωσης κάθε κράτους, καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης στις προηγμένες χώρες εξαρτάται κατά τα 2/3 από την καινοτομία.

Και κάποια στιγμή έδωσε μια πρόχειρη λίστα από προιόντα υψηλής τεχνολογίας που δημιουργήθηκαν, λόγω πειραμάτων της Αστροφυσικής και της Αστρονομίας, πολλά από τα οποία δημιουργήθηκαν λόγω δικών του παρεμβάσεων.

Ενδεικτικα,

Τεχνητό πάγκρεας,επαναφορτιζόμενος βηματοδότης καρδιάς (δεν τον δεχθηκαν οι εταιρειες),Quartz Crystal ρολόγια, τεχνολογία καθαρισμού νερου, συναγερμός ασφαλείας, υπέρηχοι πάσης φύσεως, χειρουργικά εργαλεία ακριβείας ,ανιχνευτής καπνού, τηλεόραση πλάσμα, laptop, νανοτεχνολογία, GPS, υλικο συγκρατησης της θερμοκρασίας, (αυτο που τυλιγoυμε τώρα τους αθλητες μεγαλων αποστασεων και τους ασθενεις με εγκαυματα), αγγειοπλαστική με λέιζερ, ιατρικες επεμβάσεις με λέιζερ, πυρηνική μαγνητική τομογραφία μηχανήματα αιμοκάθαρσης και άλλα.

Ισως αν είχαμε επενδύσει περισσότερο στην έρευνα, άρα και σε ένα από αυτά τα προιόντα, να είμασταν λίγο καλύτερα.

Επίσης σύμφωνα με έναν συνάδελφο του Κριμιζή, τον Τ. Κάπενμαν, ακριβώς επειδή έχουμε αναπτύξει την αστροφυσική, μπορούμε να προβλέπουμε της ηλιακές κατιγίδες που επηρεάζουν τα δίκτυα ηλεκτρισμού και τις υποδομές. Ετσι έχουμε αποφύγει καταστροφές στα δίκτυα που θα μπορούσαν να γυρίσουν πίσω στην εποχή “χωρίς ρεύμα “ ολόκληρες χώρες, καθώς φαινόμενα ηλιακών κατιαγίδων που συνέβησαν το 1921 και το 1859, πλέον δύσκολα μπορούν να επαναληφθούν.

Τωρα για εφαρμογές της αστροφυσικής η΄ της Τηλεσκόπησης στο Κλίμα, αγροτική παραγωγή, σεισμούς, περιβάλλον κλπ, είναι μια εξαιρετικά εξειδικευμένη συζήτηση, που αν και φαν, δυσκολεύομαι να παρακολουθήσω.


Υπήρχε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα στην επιστολή – που αναφέρω στο κείμενο - του κ.Γουδή από το Iνστιτούτο Αστρονομίας προς τον κ.Χατζηδάκη. Κάποια στιγμή γράφει:

«Δεν είναι ευρέως γνωστό πως η αστροφυσική βοηθάει στην τεχνολογική ανάπτυξη της χώρας. O πολύς κόσμος πιστεύει πως πρόκειται για κάτι εξωτικό και ίσως πολλές φορές να μην αντιλαμβάνεται την πρωτοποριακή της τεχνολογία που έχει πολλές εφαρμογές στην καθημερινότητά μας».

Ελπίζω να μην σας κούρασα και να βοήθησα και εγώ, όπως και εσείς, να πάει η κουβέντα λίγο παρακάτω.
avatar
Katrinio 5.3.2013 | 11:55
Έχουμε ένα από τα καλύτερα τηλεσκόπια που κόστισε 14 εκατομμύρια ευρώ και το αφήνουν να σκουριάζει. Ελλάς το μεγαλείο σου.

Δείτε εδώ πόσο απίστευτα καθαρά φαίνεται ο ουρανός ακριβώς πάνω από τον Αρίσταρχο:
http://www.flickr.com/photos/alexandrosmaragos/7610404050/in/set-72157630661994288
Peiratis 5.3.2013 | 11:56
Δεν χρειάζεται να κάνεις camel trophy για να πας εκεί.. πάρε απλά το λιφτ της Στύγας...
avatar
Ανώνυμος/η 5.3.2013 | 15:56
Η τοποθετηση μου ειχε δυο σκελη, κ. Μιχαλοπουλε.

Το πρωτο ειναι οτι το αρθρο σας προαγει την εικονα του ικανοτατου ερευνητη που τα καταφερνει παρα τις υλικες αντιξοοτητες. Ετσι εστιαζει στο παναξιο ανθρωπινο δυναμικο της χωρας - ενδεχομενως υπερεκτιμωντας το - υποτιμωντας τις υποδομες της.

Δεν εχω γνωρισει ακομη ερευνητη που θα προτιμουσε να κανει ερευνα υπο κακες συνθηκες - προφανες το γιατι. Δεν εχω γνωρισει καν ερευνητη που θα προτιμουσε να εχει βγαλει το _ιδιο_ αποτελεσμα αλλα κατω απο χειροτερες συνθηκες (ισως λιγοτερο προφανες το γιατι). Ως εκ τουτου, θεωρησα οτι δεν προσφερατε καλες υπηρεσιες στους συγκεκριμενους ερευνητες (& φυσικα δεν προκειται να εικασω κατα ποσο προσφερατε καλες υπηρεσιες καπου αλλου - π.χ., στον κρατισμο).

Ασχετα απο την εκτιμηση μου για την ποιοτητα των υπηρεσιων σας, που αλλωστε ειναι παντελως υποκειμενικη & ως εκ τουτου δυνητικα αδιαφορη, υπαρχει το θεμα του τηλεσκοπιου. Το οποιο τηλεσκοπιο & υπαρχει & ειναι το μεγαλυτερο της περιοχης, απ'ο,τι διαβαζω. Αντι να το διαφημισετε αυτο μεσω του αρθρου σας, το θαβετε μιλωντας για απαξιωμενες επενδυσεις κτλ.. Μου εκανε ιδιαιτερη εντυπωση αυτο, ειδικα εφ'οσον προβληματα με τη διαχειριση ερευνητικου εξοπλισμου υπαρχουν σε ολα τα κρατη, οχι μονο στην Ελλαδα.

Δεν ξερω με ποσα αλλα λογια να σας γραψω οτι (α) οι ερευνητες εν Ελλαδι δεν δουλευουν στον τριτο κοσμο απο αποψη υποδομων & (β) αυτο τους τιμα - δεν τους υποτιμα. Η αγιογραφια του ερευνητη-ηρωα δεν προσφερει τιποτα σε κανεναν.

Σχετικα με τις εφαρμογες της ερευνας, & μαλιστα της βασικης, μπορουμε να κανουμε τη συζητηση αν θελετε (φυσικα δεν με κουραζετε καθολου). Απο μια καιροσκοπικη σκοπια, δεν θα επρεπε να διαφωνω μαζι σας. Απο την αλλη, αν θελω να ειμαι τιμιος δεν μπορω παρα να παρατηρησω οτι η βασικη ερευνα ειναι μαυρο κουτι: λεφτα μπαινουν απο τη μια, κατι ενδιαφερον βγαινει απο την αλλη. Αυτο συμβαινει σε ατακτα διαστηματα & με μικρη στοχευση, οπως φαινεται & απο τη λιστα που παραθετετε στο σχολιο σας. Δεν θεωρω οτι μια τετοια διαδικασια ειναι που λειπει απο τη χωρα, & αυτο εξεφρασα. Προφανως δικαιουται ο καθενας να εχει τη δικη του αποψη, αυτο δεν το συζηταμε καν - η δικη μου ειναι η παραπανω.

Τελος να σας ευχαριστησω που αφησατε εξω απο το σχολιο σας φτηνιες (σαρκασμο, αποδοση απωτερων κινητρων, & cheap shots εν γενει), οπως ελπιζω να επραξα & εγω.
avatar
Ερημιτης 8.3.2013 | 23:44
Αγαπητέ Reprovisonal δεν ξέρω αν δεν το καταλάβατε, αλλά φοβάμαι ότι δεν το"επράξατε κι εσείς". Το σχόλιό σας ήταν γεμάτο σαρκασμό, ειρωνεία, υποτίμηση και καμουφλαρισμένα "cheap shots εν γένει"( φοβερή έκφραση!)Πραγματικά άξια θαυμασμού η επίμονη προσπάθειά σας να στηλιτεύσετε οποιαδήποτε διακριτικλη αιχμή για το ξεπούλημα και την απαξίωση του δημόσιου πλούτου και του ελληνικού επιστημονικού δυναμικού. Έχετε δίκιο ο δρόμος για την κόλαση είναι στρωμένος με αγνές προθέσεις, αλλά σε περίπτωση που πάλι δεν το καταλάβατε, δεν τις διαθέτετε ούτε αυτές.
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

CITY GUIDE ΔΗΜΟΦΙΛΗ