Για την ''λούμπεν'' Ρόζα Εσκενάζυ και την ''αναρχικιά'' Κίτσα Κορίνα

Τρανό περίστροφο κρατώ/ στο Γκάζι όταν περπατώ/ κι έχω τους πόλιτσμαν λαχνό/ για να τους ρίχνω στο ψαχνό
19.8.2013 | 14:03

 

Το τραγούδι αυτό έχει ιδιαίτερη ιστορική αξία, ασχέτως αν η Χάρις Αλεξίου και οι εγκέφαλοι της τότε εταιρείας της το εξευγένισαν - λόγω λογοκρισίας, υποθέτω, που καλά κρατούσε ακόμη - για τον μεγάλο δίσκο της με τίτλο 24 τραγούδια (1977).

 

Έτσι, η πρέζα έγινε ούζο, το πιο δημοφιλές και τουριστικό ελληνικό αλκοολούχο ποτέ (ούτε καν...κράσος δηλαδή), εξαφανίζοντας κάθε υπόνοια παραβατικής διάθεσης. Πολύ φοβάμαι, όμως, πώς έτσι, μαζί με την παραβατική συμπεριφορά που περιλαμβάνει η χρήση της πρέζας, χάθηκαν και οι πολιτικές νύξεις της αρχικής ηχογράφησης με την αξεπέραστη Ρόζα Εσκενάζυ, τη γλυκόλαλη τραγουδίστρια που δεν αποχωριζόταν ποτέ τα ανατολίτικα σαλβάρια της.

 

Η Εσκενάζυ τραγούδησε Είμαι πρεζάκιας (άλλος τίτλος, Πρέζα όταν πιείς, δάνειος από το ρεφρέν του τραγουδιού), εν έτει 1935, σε εποχές πολύ δύσκολες για τον τόπο.

 

 


 

 

Ως δημιουργοί του τραγουδιού φέρονται ο Σμυρνιός συνθέτης Σώσος Ιωαννίδης και ο στιχουργός Αιμίλιος Σαββίδης. Το παράδοξο είναι πως ο Σαββίδης, γνωστός με ένα σωρό άλλα καλλιτεχνικά ψευδώνυμα της εποχής, υπήρξε φανατικός πολέμιος του ρεμπέτικου, διώκτης των χασικλήδικων ασμάτων και ένθερμος υποστηρικτής της λογοκρισίας του Μεταξά. Ταυτισμένος με το ελαφρό ρεπερτόριο, ο Σαββίδης έμελλε να συνεργαστεί με συνθέτες σαν τον Μιχάλη Σουγιούλ, τον Κώστα Γιαννίδη κ.α., αφήνοντας ορισμένα πολύ όμορφα, αν και τελείως ανώδυνα, τραγούδια του είδους αυτού. Τώρα τι τού 'ρθε να γράψει για πρεζάκηδες και όλο το λουμπεναριό, ο θεός κι η ψυχή του!

 

Πόσο μάλλον όταν την ίδια ακριβώς χρονιά το τραγούδι ηχογράφησε και η Κίτσα Κορίνα, πάλι σε στίχους του Σαββίδη, με τίτλο Μάγκισσα - Ματσαράγγισσα και με το λούμπεν στοιχείο αυτή τη φορά ν' αγγίζει τον εξτρεμισμό!

 

Ένα μικρό στιχουργικό απόσπασμα από την, κατά Κίτσα Κορίνα, εκδοχή του τραγουδιού είναι το εξής: Τρανό περίστροφο κρατώ/ στο Γκάζι όταν περπατώ/ κι έχω τους πόλιτσμαν λαχνό/ για να τους ρίχνω στο ψαχνό...

 

 

 

Φοβερή η Κίτσα! Τύφλα νά'χουν οι Sex Pistols όταν έβγαζαν το ''Anarchy in the UK'' 40 χρόνια μετά απ' αυτήν που τόλμησε να τραγουδήσει πρώτη Στη μπαρμπουτιέρα ξενυχτάω εγώ/ ρίχνω εξάρες πιάνω ζάρι/ κι αν με τους πόλιτσμαν τρακαριστώ/ στέκω σαν σαλιγκάρι...

 

Ωστόσο, μια παρεμφερή αναλαμπή στην καριέρα του είχε και ο συνεργάτης του Σαββίδη, ο σοβαρός συνθέτης Κώστας Γιαννίδης, όταν έγραψε στίχους και μουσική στο τραγούδι Τα νέα της Αλεξάνδρας, από τα πιο τολμηρά ρεμπέτικα ή, σωστότερα, αρχοντορεμπέτικα άσματα (αυτό που ο τύπος έπιασε στα πράσα την Αλεξάνδρα να πίνει τα σκονάκια της μαζί με τον μπακάλη κλπ). Ίσως πάλι η επιθεωρησιακή στιχουργική - αλλά και ερμηνευτική, λόγω Εσκενάζυ - δομή του Είμαι πρεζάκιας, να ενέπνευσε τον Σαββίδη, προτού καν γίνει η ηχογράφηση.

 

Τι ήθελε να πει άραγε ο ποιητής με τη χρήση της λέξης πρέζα που τον κάνει βασιλιά, δικτάκτορα, θεό και κοσμοκράτορα; Μήπως το έναυσμα που οδήγησε τελικά στο πατατράκ της εκστρατείας στη Μικρά Ασία; Τουλάχιστον υπήρξε πολύ πιο σαφής, αναφερόμενος στα δεινά της Ελλάδας τα χρόνια εκείνα: Δική μου είναι η Ελλάς/ και στην κατάντια της γελάς/ της λείπει τό 'να της ποδάρι/ ρε και το παίξανε στο ζάρι...

 

Το Είμαι πρεζάκιας των Σώσου Ιωαννίδη - Αιμίλιου Σαββίδη με τη Ρόζα Εσκενάζυ δεν είχε καμία σχέση με τον τραγικό και αυτοβιογραφικό Πόνο του πρεζάκια του Ανέστου Δεληά. Επρόκειτο σαφώς για ένα κατ' εξοχήν πολιτικό τραγούδι με την εξαθλίωση που δημιουργεί η πρέζα να υπαινίσσεται την άλλη εξαθλίωση μιας ολόκληρης κοινωνίας. Όσο για τη δεύτερη και λιγότερο γνωστή εκδοχή του τραγουδιού με την Κίτσα Κορίνα, πάντα θα τη θεωρώ σαν ένα από τα πρώτα αναρχικά κομμάτια που γράφτηκαν ποτέ!

 

Η Ρόζα Εσκενάζυ με τον Δημήτρη Σέμση (ή Σαλονικιό) στο βιολί και τον Αγάπιο Τομπούλη στο ούτι.

 

ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΠΟΣΚΟΪΤΗΣ
BIO ΑΡΘΡΑ
13 Σχόλια
avatar
Ανώνυμος/η 19.8.2013 | 15:23
Ρόζα Εσκενάζυ, η ωραιότερη, μαγευτικότερη γυναικεία φωνή που βγήκε ποτέ από την Ελλάδα... Καμία δεν την έφτασε ούτε στη φωνή ούτε στο χάρισμα.
avatar
ΜΠΟΣΚΟ 19.8.2013 | 15:44
τόσο φαν είσαι;
ειδικά στις γυναικείες φωνές η Ελλάδα είχε και έχει κανονική...φάμπρικα!
avatar
Ανώνυμος/η 19.8.2013 | 15:54
Η Ελλάδα έχει βγάλει πολύ ωραίες φωνές αλλά η Εσκενάζυ πέρα από φωνάρα ήταν και η ίδια "μαγική". Χωρίς να ξέρω τα πάντα γι'αυτή, μου φαίνεται γυναίκα απ'αυτές που δεν βγαίνουν πια.
avatar
ΜΠΟΣΚΟ 19.8.2013 | 15:58
Να δεις τότε και το ντοκιμαντέρ ''My sweet canary'' του Εβραίου Roy Sher με θέμα τη ζωή της :)
avatar
ΤΝΚΣ 19.8.2013 | 18:49
Ίσως και να "αναφέρεται" στην εθνικιστική "παραμύθα" της Μεγάλης Ιδέας που οδήγησε και στο '22(το ποδάρι που παίξανε στο ζάρι;), απόσταγμα της οποίας ήταν και ο Μεταξάς, που επέβαλε δικτατορία(δική μου είναι η Ελλάς;) το 1935, όταν και γράφτηκε το τραγούδι.
Ίσως.
Ανατριχιαστικά καλό τραγούδι πάντως.
avatar
ΜΠΟΣΚΟ 19.8.2013 | 20:19
Πολύ εύστοχα τα σχόλια σου, ΤΝΚΣ.
Σ' ευχαριστώ!
avatar
ΤΝΚΣ 19.8.2013 | 20:39
;)
avatar
Ανώνυμος/η 20.8.2013 | 13:37
Φιλε/η ΤΚΝΣ στο εχω γραψει και σε αλλο αρθρο, τα σχολια σου σε μερικες γραμμες τα λενε ολα-σωστος/η :)
avatar
Ανώνυμος/η 20.8.2013 | 03:03
Πολυ καλο αφιερωμα, ευχαριστω Μποσκο
avatar
ΜΠΟΣΚΟ 20.8.2013 | 03:48
εγώ ευχαριστώ, Toolio
καλό ξημέρωμα
avatar
ΜΠΟΣΚΟ 21.8.2013 | 11:22
Ναι, ''Μέρες του ΄36'', ΤΝΚΣ...
avatar
ΤΝΚΣ 21.8.2013 | 15:14
Αυτό σκέφτηκα και γω αμέσως μόλις είδα το λάθος μου...
Καμιά φορά η θέληση να ισχύει κάτι(όπως η σημειολογική φλασιά μου) οδηγει σε βιαστικές αλλά ωραίες πάλι ιδέες...

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

CITY GUIDE ΔΗΜΟΦΙΛΗ