whatNoOneKnows*

Μιχάλης Κακογιάννης in memoriam
25.7.2011 | 15:41

 

O Μιχάλης Κακογιάννης υπήρξε σαφέστατα ένας από τους ελάχιστους έλληνες σκηνοθέτες που κατάφερε να συμπυκνώσει στο έργο του αρμονικά την (so called) ελληνικότητα με τα διεθνή ρεύματα της εποχής του χωρίς να καταφύγει ούτε σε τσαπατσούλικες αντιγραφές ούτε σε μεταξωτά ορατόρια για εστέτ αμφιβληστροειδείς.

 

Αλλά και χωρίς να κολακεύει και οπτικά και θεματικά  τον μέσο αποδέκτη του. Δεν ξέρω αν είχε να κάνει με την αεικίνητη αμφιθυμία του και την τάση που είχε (από πολύ νωρίς) να αλλάζει τις συντεταγμένες της ζωής του και να ανακαλύπτει νέες προκλήσεις.

 

 

Αυτό που ξέρω είναι πως σε μια διαλυμένη, μεταπολεμικά, χώρα με παντελή έλλειψη κινηματογραφικής παιδείας και κουλτούρας και από το κοινό αλλά και από τους ηθοποιούς (των οποίων η πλειοψηφία ήταν καταρτισμένη μονάχα στο θεατρικό κομμάτι) κατάφερε ήδη από τη πρώτη του ταινία, το Κυριακάτικο Ξύπνημα, να θέσει στέρεα τις βάσεις αυτού που θα γινόταν αργότερα ξεχωρίζοντας και σε επίπεδο ταμείου αλλά και σε επίπεδο κινηματογραφικής γραφής. Με την σαρωτική επιτυχία της επομενής του ταινίας της θρυλικής Στέλλας καθιερώθηκε στην Ελλάδα, αλλά το πιο σημαντικό, έγινε κινηματογραφικά γνωστός και στο εξωτερικό. Κατάσταση υπερσπάνια για τα σκηνοθετικά δεδομένα εκείνης της περίόδου.

 

Τον βοήθησαν αναμφισβήτητα και οι συγκυρίες. Το παγκόσμιο greek momentum της δεκαετίας του 60, το ελληνικό ιδιοκτησιακό λόμπυ στα χολυγουντιανά στούντιο εκείνης της περιόδου, η ποπ επιτυχία του Ζορμπά. Γιατί μπορεί οι σκηνοθετικές του ικανοτητές του να ήταν αδιαμφισβήτητες αλλά καμια φορά η τύχη και η συγκυρία είτε σε εκτοξεύουν είτε σε καταβαραθρώνουν.

 

 

Αν θέλαμε κάπως να τον κατηγοριοποιούσαμε σκηνοθετικά θα έλεγα πως κατα τη προσωπική μου άποψη συνδύαζε τη αγαπητική οπτική του Τζώρτζ Κιούκορ στο τρόπο με τον οποίο σκηνοθετούσε τις γυναίκες πρωταγωνιστριές του, την περιπλάνηση στον αισθητικό φορμαλισμό με μια εσάνς Βισκόντι όταν ήταν στην ακμή του και με τον Τζεφιρέλι τώρα στα τελευταία του (στον Βυσσινόκηπο).

 

Εμένα η αγαπημένη του περίοδος, αυτή που με αγγίζει συναισθηματικά πιο πολύ, είναι αυτή όταν γύριζαν τις ταινίες με τη Λαμπέτη. Η ματιά του πάνω στην Ελλάδα εκείνης της περιόδου, μιας Ελλάδας που χανόταν καθώς η αστικοποίηση των σιξτις και η επέλαση των μικροαστών θα έδινε τη χαριστική βολή στα κομμάτια από αρχαίο μετάξι της προηγούμενης περιόδου, είναι η ματιά ενός αποστασιοποιημένου εμιγκρέ από την μια και ενός αθεράπευτα ερωτευμένου με αυτό που καταγράφει από την άλλη.

 

 

 

 

Το αποτέλεσμα το βλέπουμε και το απολαμβάνουμε απαράλλαχτο ακόμα και τώρα μετά από τόσα χρόνια. Και στο Κυριακάτικο Ξύπνημα και την σλάπστικ σπιρτάδα του (που χάρις στη Λαμπέτη εμπλουτίζεται από λεπταίσθητες μελαγχολικές αποχρώσεις) και στο Κορίτσι με τα Μαύρα, μια σύγχρονη ελληνική ιστορία εκείνης της χρονικής περιόδου φιλμαρισμένη ως πανάρχαια τραγωδία και στο Τελευταίο Ψέμα το οποίο στην ουσία είναι ένα φιλμικό ρέκβιεμ για την Αθήνα των αστών, των νεοκλασσικών και των τάξεων εκείνων που οι κοινωνικοπολιτικές αλλαγές στην εκπνοή των 50ς θα τους ξεράσουν ως απρονόητα απομεινάρια (λίγο πριν ο Καραμανλής ο Ά εγκαθιδρύσει για τα καλά το δίκαιον του τσιμέντου).

 

 

Δεν ξέρω κατά πόσο θα μείνει στην κινηματογραφική ιστορία ως ένας σημαντικός σκηνοθέτης (που θα μείνει). Για μένα το σημαντικότερο είναι να διδαχθούν οι νεότεροι από αυτό το αμάλγαμα παγκοσμιότητας και ελληνικότητας που έφερε και εξέφρασε, να αφήσουν πίσω τους τους ομφαλοσκοσπικούς αυνανισμούς και να συντονιστούν μιλώντας για το ελληνικό Εδώ με το παγκόσμιο Εκεί.

 

Το greek momentum, σε πιο δυσοίωνη έκφανση, εν έτει 2011 άλλωστε είναι πάλι εδώ. Όπως και η τέχνη του Μιχάλη Κακογιάννη.

 

 

bonustrack

 

Δες ολόκληρο το Τελευταίο Ψέμα εδώ

 

 

 

ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
BIO ΑΡΘΡΑ
7 Σχόλια
avatar
Ανώνυμος/η 25.7.2011 | 16:53
http://katdathenes.blogspot.com/2011/07/blog-post_25.html
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ 25.7.2011 | 16:59
τα μεγαλα πνευματα;-)
avatar
Ανώνυμος/η 25.7.2011 | 23:09
Αφηστε καλυτερα τους κινηματογραφιστες να μιλησουν για παραλληλα...ειστε εκτος θεματος
Kat d' Athènes ® 26.7.2011 | 01:00
Οποιος θέλει μία ρετροσπεκτιβα από εναν επαγγελματια δεν θα διαβασει αυτα τα κειμενα. Όσοι απλά αγαπούν την μαγεια που μας χάρισαν αυτοι οι δημιουργοι θα τα διαβασει. :)
avatar
Ανώνυμος/η 26.7.2011 | 04:17
πολύ ωραίο αγαπητέ Πανο,
αλλά αν μου επιτρέπεις κάποιες αταίριαστες λέξεις που καρφώνεις εδώ κι εκεί κάνουν τα κειμενά σου κατά τι ενοχλητικά.
Το θεωρ'ω ευκολία να τισς χρησιμοποιείς παρά ριζοσπαστισμό
(σορρυ και φιλικά πάντα)
avatar
Ανώνυμος/η 27.7.2011 | 21:04
εξαιρετικό κείμενο, δεν θα μπορούσατε να εκφράσετε καλύτερα μια συμπυκνωμένη ματιά στην αρτιότητα του έργου του και μια συναισθηματική χειρονομία στο άγγιγμα του πάνω σας.
Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ 28.7.2011 | 21:10
Τωρα σας ειδα αγαπητε:-)
Χαιρομαι που σας αρεσε.

Ο Κακογιαννης υπηρξε ενας ικανοτατος (και σχεδον ποιητικος στα καλυτερα του) filmmaker σε μια χωρα που η κινηματογραφια της υπεφερε τοσο πολυ απο ολες τις cultural στρεβλωσεις που η ιντελιγκεντσια της κουβαλησε τον περασμενο αιωνα.

Απο τη μια η μικροαστικοτητα της κυριαρχης σινε-βιοτεχνιας αλλα και του απαιδευτου μεταπολεμικου κοινου, απο την αλλη η αφ υψηλου
monocle-ιαση των πιο επαρκων πνευματικα στρωματων και απο τα σεβεντις και μετα η αριστεριζουχα θολοκουλτουριαρικη μιμηση των διεθνων ρευματων που ο ΠΕΚ δεν ειχε αφησει την προηγουμενη δεκαετια να αναπτυχθουν φορτωσανε την κινηματογραφια μας με πολλα αρνητικα.

Αν συνυπολογισουμε δε και τα μειονεκτηματα του "μικρου χωριου" που αποτελει το οποιο industry εχουμε αναπτυξει καταλαβαινω γιατι δε καταφεραμε σε αντιθεση με τη θεατρικη πιατσα να εχουμε μια στιβαρη κινηματογραφια εστω και βιοτεχνικων διαστασεων.

Ο Κακογιαννης για μενα συμπυκνωνε ακριβως του πως θα επρεπε να ειναι ο ελληνας σκηνοθετης. Διεθνελληνας. Χναρια του βλεπω πως οι νεοτεροι καπως τα ακολουθουν. Οι περιπτωσεις του Λανθιμου, του Τζουμερκα, της Τσαγγαρη με κανουν καπως να αισιοδοξω.
Αν και το οικονομικο περιβαλλον ειναι πολυ δυσκολο.

Για να δουμε.

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

CITY GUIDE ΔΗΜΟΦΙΛΗ