Πώς να γράφεις ποίηση, όταν δίπλα σου ψοφάνε της πείνας

"Σκατά στην Ποίηση!" Από τον Αλέξανδρο Παπαδόπουλο
20.11.2012 | 15:42

 

Πριν κάμποσο καιρό ένας παλαίμαχος ποιητής βύθισε στο σκοτάδι (ευτυχώς προσωρινά) ένα ιστότοπο ερωτικής ονειρογραφίας. Ήταν κάτι σαν μια χειρονομία κατακραυγής του πολιτικού σκότος. Το νόημα της πράξης ήταν: ‘δε μπορώ να ερωτογραφώ, όταν δίπλα μου άτομα ψοφάνε πείνας.’ Να ένας αφορισμός που το συναντάς πιο συχνά – εντός και εκτός διαδικτύου -- όταν η φρενίτιδα της επικαιρότητας επιταχύνεται. Όταν ας πούμε υπογράφονται τα μνημόνια. Εκείνες τις στιγμές ο ιστορικός χρόνος χοροπηδάει-- σαν μια διαταραγμένη κούνια-μπελα– περνάει από τον πληροφοριακό οργασμό στον εσχατολογικό φόβο, από την πολιτική ανάλυση σε ένα μεγα-φωνικό ξέσπασμα. Στο τέλος σκάει μέσα στον κατεπείγον της επικαιρότητας. Και κάπως έτσι, τα πολιτικά διλήμματα γίνονται υπαρξιακά. Ή τώρα ή ποτέ.

 

''Να πάνε γαμηθούν όλα, δεν έχω να φάω, κινδυνεύω να μείνω άστεγος, μπάφιασα από τις χαριτωμενιές του καθένα– τέλος τα ψέμματα.''

 

Τέλος και στο ψέμα της λογοτεχνίας. Μια φωνή έρχεται και επαναλαμβάνει επίμονα: όλο αυτό είναι το τρύπιο στέγαστρο της φρίκης. Η ποίηση και οι ποιητές αποτελούν το διανοητικό τσόφλι της ανισότητας—σπάσ' το επιτέλους. Ένα horror theatre από πρεστίζ και μούχλα είναι, τίποτα άλλο. Τα αραχνιασμένα alien της μεταπολίτευσης. Μια απολίθωση που ξερναέι υποκριτική χολή και αφόρητη προσποίηση– γερόντια που ξεμαλλιάζονται σαν λαϊκές τραγουδίστριες πάνω από το πτώμα της κοινωνίας. Η τέχνη στο σύνολο της είναι μέρος του σκανδάλου που καταρρέει με κρότο πάνω στο κεφάλι μας.  

 

 

Σου ρχεται λοιπόν να ξεδοντιάσεις στους ποιητές καθώς τους βλέπεις να βουλιάζουν σε μια αττίκ πολυθρόνα καπνίζοντας την πίπα τους. Θα ήθελες να διαρρήξεις το σαλόνι τους-- ο Ζενέ ντυμένος Κόναν. Να κοιτάξεις με περιφρόνηση τα ρομαντικά αντικείμενα, τις αντίκες, τις γραφομηχανές και τις γάτες. Στο πικάπ παίζει η Μαρία Κάλας. Θέλεις να κάνεις θρύψαλα αυτήν την εικόνα. Να χέσεις πάνω της. Να την κάνεις σαϊτα και να την πετάξεις στο γαμημένο τζακι τους – και μετά να τα κάνεις όλα κάρβουνο. Σεναριογραφείς εξευτελιστικά βασανιστήρια--τους βάζεις να παίζουν σε ταινίες τους Τζον Γουότερς. Θα τους κάνεις βουντού – κάθε φορά που επαναλαμβάνουν τις λέξεις –ουρανός, περιβόλι, αγέρας, φως – θα ορμάει πάνω τους ο Πάγκαλος ντυμένος Divine και θα τους δίνει γλωσσόφιλα – θα τους γλείφει παντού -- με το στόμα γεμάτο τζατζίκι. Αμέσως μετά – καθώς θα προσπαθούν ξεπλύνουν τη μπίχλα από πάνω τους – θα ορμάει στο με χασαπομάχαιρο η Πηνελόπη Δέλτα – δηλαδή ο Αντώνης Σαμαράς με περούκα και γυναικεία εσώρουχα εποχής [ σαν εθνογραφικό re-make της Ψυχώ, με το Σεφερλή στην καρέκλα του Χίτσκοκ].

 

Και στο τέλος ένας κριτικός κινηματογράφου θα σχολιάζει διθυραμβικά 'Υπέροχα, Υπέροχα.' Όλο αυτό μου θυμίζετει το 1968 στις Κάννες!!! Τότε ο κόσμος έλεγε: Δε μπορούμε να βλέπουμε ταινίες όταν ο κόσμος δέρνεται στα οδοφράγματα. Κάτω η ποίηση της οθόνης, ζήτω η ποίηση του δρόμου. Ας συντριβεί η διάκριση ανάμεσα στην αναπαράσταση και την ιστορία. Ζήσε πολιτικά, ζήσε κινηματογραφικά. Η θεαματική οργάνωση της εκμετάλλευσης λιώνει μέσα στην ριζοσπαστική αισθητοποίηση του καθημερινού.

 

Βεβαίως, βεβαίως... Η σχέση ποίησης, κινηματογράφου και απόγνωσης έχει αλλάξει ριζικά σε σχέση με το 68. Ό,τι κάποτε εξαγγέλθηκε ως πρωτοπορία, σήμερα διαχέεται ως ρουτίνα. Τώρα πια οι άνθρωποι ενώνουν την φρίκη, την καύλα, το ξεφωνητό, τη θλίψη, τον επιθανάτιο ρόγχο και τα μετα-θανάτια ροχαλητά σε μια αέναη αναμετάδοση. Ανάμεσα στα i-phone και το twitter φωσφορίζουν ψυχο-ρεπορτάζ – μια γεωγραφία από ιδέες, αναμνήσεις και διαθέσεις – ένας χάρτης εσωτερικότητας πάνω στο τραπεζομάντιλο της μαζικής κουλτούρας. Επομένως αυτοί που γράφουν ποιήματα—αυτοί που παραμιλούν -- δε βουλιάζουν στην πολυθρόνα. Βουλιάζουν στην οθόνη – βουλιάζουν στην πίκρα και στα χρέη. Και πολλές φορές βουλιάζουν στα δακρυγόνα. Ο διαχωρισμός τέχνης και ζωής γκρεμίζεται μες στην δίνη του παρόντος.

 

Έτσι η καθημερινότητα μετουσιώνεται σε μια κινηματογραφική διαχείριση του φόβου. Να τι μοιάζει να λέει ένας σύγχρονος ποιητής στο (ημι-δημόσιο) ημερολόγιο του: τώρα που η πραγματικότητα απλώνεται γύρω μου σαν καρκίνος – εγώ γλείφω τα μούτρα της αρρώστιας. Με ρίξαν σε ένα reality τρόμου . Ήθελα να εκδώσω ένα βιβλίο, να κάνω πορνο-ποιητικές performance, να βουλιάξω τα πάντα σε μια ονειρογραφία – αλλά ήρθε και με χτύπησε η ιστορία σαν φορτηγό. Και έτσι αποφάσισα να στήσω ένα ποίημα μέσα στο ασθενοφόρο – να προσποιηθώ ότι η καταστροφή είναι μια μουσική. Τα ραγισμένα μου κόκαλα κάνουν ζιγκ ζαγκ στο ρυθμό της-- θέλω να πεθάνω μέσα σε ένα πάταγο ναρκισσισμού. Έχεις πρόβλημα; Εσύ που με κοιτάς από την πολυθρόνα σου, χαϊδεύοντας ένα τόμο επαναστατικότητας;

 

Σε σένα μιλάω, εσένα που που με θεωρείς λούμπεν...που δε με αποκαλείς ποιητή αλλά “blogger’’. Που γελάς με το χάλι μου. Που δεν έχω λεφτά ούτε για τσίχλες – που ξοδεύω το χρόνο μου χορεύοντας rave στην αγκαλιά του Αλέξη Τραϊανού; Έχεις πρόβλημα που έχω πείσει τους πάντες ότι ο Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου είναι μια βουλγάρικη μάρκα εσωρούχων; Έχεις πρόβλημα που κάθε μέρα κάνω βουντού – πάνω σε βιβλία που δεν εκδόθηκαν, performances που δεν έλαμψαν και ακροατήρια που δεν χειροκρότησαν;

 

 

Λοιπόν φίλε μου ήρθε η ώρα να το μάθεις:

ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΕΓΩ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΟΥ.

 

Όπως δεν είναι πρόβλημα μου οι μουχλιασμένους ποιητές – που επιμένουν να νομίζουν ότι τα ποιήματα γράφονται από λέξεις. Δεν είναι το πρόβλημα μου τα στρυφνά γεροντο-hipster-άκια που δεν κατάλαβαν ένα πούτσο από τη σύγκρουση γλωσσών, από τη δολοφονική βουτιά της Σιλβια Πλαθ μέσα στο facebook.....Δεν είναι το πρόβλημα μου η αριστοκρατία της ευαισθησίας – οι βρικόλακες που μιλάνε εξ ονόματος της τέχνης, τα τζάκια που στερούν τη δόξα μου και χαστουκίζουν το ψώνιο μου.

 

Για την ακρίβεια όλα αυτά είναι η παρηγοριά μου – η φρίκη τους είναι το υλικό μου.

 

Γιατί εγώ ξέρω και το βλέπω: αυτοί που λογοτεχνίζονται ηλεκτρονικά, που παραμιλούν σαν πνίγηκε ο Μπάροουζ στο λαιμό τους και χορεύουν στο μπαλκόνι σαν τη Μαρία Κάλας στα πρόθυρα νευρικής κρίσης (με το ένα χέρι στη σκούπα και το το άλλο στο πλάστηρ) βυθίζονται κάθε μέρα στο κενό. Από τον ένα στίχο στον άλλο, παρεμβάλλονται απλήρωτα νοίκια και απέραντη οργή.


Και έχουν δικαίωμα να παίξουν -- δηλαδή να παλέψουν -- με το σκοτάδι με όποιον τρόπο γουστάρουν.


Ζήτω η Πόζα που Παρηγορεί -- η πιο ωραία Τέχνη ήταν πάντα μια αγκαλιά της απόγνωσης με τη χαζομάρα.

 

Το μυστικό είναι να ζεις τη ζωή σου σαν μια ταινία επιστημονικής φαντασίας -- να σκεπάζεις με μετα-φυσικό φως όλα τα αντικείμενα -- να γελάς με τις αστείες πόζες των ανθρώπων -- να φοράς την ανωνυμία σου σαν ένα μανδύα εξαΰλωσης -- να γίνεσαι αόρατος. Και κάθε μέρα να απαντάς στο χάος με παραζαλισμένα μανιφέστα – μια στάση αγέρωχη μέσα στα συντρίμμια. Σαν μια καχεκτική γάτα που χαμογελάει υπεροπτικά πάνω από ένα άδειο σκουπιδοτενεκέ – συνομιλώντας με την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων. Το μυστικό είναι να αντιπαραβάλεις εικονογραφημένα ημερολόγιο απόρριψης με στίχους γραμμένους πάνω από σώματα μυθικών πορνο-σταρ... (όπως ο φίλος σου που διαμαρτύρεται με σιωπές).

 

 

 

Και μετά να ανακοινώνεις:

 

1) Ποίηση είναι να φλερτάρεις διαρκώς με αυτό που δε μπορείς να έχεις -- ένα πρόσχαρο, έγχρωμο και ψηφιακό μνημείο του ανέφικτου.

2) Ποίηση είναι το ανεκπλήρωτο και το ανεκπλήρωτο είναι μια συνταγή πολλαπλασιασμού της καύλας και της δαιμονικότητας -- δηλαδή της μουσικότητας.

3) Η ποίηση σήμερα εκρήγνυται ενάντια στον εαυτό της, καίγοντας το dna της: δηλαδή τις λέξεις, τις χαρτόδετες εκδόσεις, τις δάφνες και τα βραβεία.

4) Η ποίηση μετουσιώνεται σε ένα σύμπλεγμα από ψηφιακά ημερολόγια και επιστημολογίες της απόγνωσης. Ενώνει το Σίσυφο με τη Μαdonna, τη χαζομάρα με τη έκσταση και το μονόλογο με το φλερτ

5) Η ποίηση παραχωρεί τη θέση της στην ποιητικότητα, δηλαδή σε ένα πολυφωνικό και συναισθητικό σώμα εντυπώσεων, βιωμάτων και παραληρημάτων...

6) Ποίηση είναι να κρατάς ένα μικρό αρχείο από τον παραληρηματικό λόξιγκα που σε πιάνει όταν --καμιά φορά νομίζεις ότι όλα έχουν τελειώσει -- τις σπασμωδικές φράσεις, τα αυτο--χαστούκισματα, την εικονογραφία της κατρακύλας...

7)Ποίηση είναι να ξυπνάς το πρωί να κοιτάς το αρχείο του τρόμου και τρελαίνεσαι από τη χαρά σου.

8) Ποίηση είναι να απογειώνεσαι μέσα στον αυτο-εξευτελισμό

9) Ποίηση είναι να κάνεις κωλοτούμπες μες στον πανικό.

10) Ποίηση είναι μια συναυλία από πορδές μέσα σε μια βραδιά ποίησης!!!

 

 

Ο Αλέξανδρος Παπαδοπουλος είναι cultural theorist και performing artist -- o ιστότοπος του ειναι εδώ: www.postnubilablog.blogspot.com

 

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
BIO ΑΡΘΡΑ
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ
19 Σχόλια
12
Tsu-tsu 20.11.2012 | 16:43
Από την δικιά σου οπτική: Η πείνα των άλλων είναι επίσης ποίηση. Έργα και ημέραι άλλων, δυσβάσταχτες προσωπικότητες καθόρισαν πεπρωμένα μυρίων. Μια ποίηση σκοτεινή, ζοφερή, από αυτές που δεν γεννούν ελπίδες αλλά τις καταρρακώνουν, τις σβήνουν και δημιουργούν ανησυχία, ανασφάλεια, μίσος.
Ω ναι, το μαύρο σκοτάδι είναι εύφορο έδαφος για περισσότερη ποίηση, αν θα είναι αυτή σκοτεινή ή λαμπερή και αν θα υποβαθμίσει την ανθρωπότητα μας περισσότερο - άγνωστο.
Εν τέλει όμως, τί δεν είναι ποίηση, αγαπητέ?
Τί δεν αποτελεί δημιουργία και δεν προκαλεί καλλιτεχνικά σκιρτήματα?

avatar
Ανώνυμος/η 20.11.2012 | 22:05
eno i teleytea sou erotisi einai endiaferousa kai sikonei poli kouventa, ayto to "Εν τέλει όμως" pou aytomata tin kathista 'katakleida' (ara: 'dilosi/ritoria', para 'erotisi') einai pou ego prospatho na apofevgo pleon... An pas se mia sxoli kalon texnon na spoudaseis tha paratiriseis oti oles oi "ektheseis" kai tha "dokimia" pou tha grapseis, tha kataligoun panta me paromio tropo se ena 'alito erotima', mia 'anapantiti aporia'... Varethika pia ayti ti (paralogi) kallitexniki logiki. Theoro pos einai mia karamela pou exei pipilithei poli, arxise me to dadismo (isos) stis arxes tou proigoumenou aiona kai kollouse stin epoxi tou giati eixe noima... Oso kalo kai na ekane ston kallitexniko xoro ayti i nootropia, ekane kai eksisou megalo kako.. Mas mperdepse ligo olous mas os pros ti einai Texni. Pistevo stin ipokeimenikotita tis Texnis, alla kai se mia antikeimeniki proseggisi pou panta prepei na simvadizei me ton ekastote politismo/texnologia/& mesa paragogis texnis.
avatar
Ανώνυμος/η 20.11.2012 | 22:17
dadaismo***
Tsu-tsu 21.11.2012 | 20:13
Ενδιαφέρουσα κριτική, αναπάντεχη. Έχοντας τελειώσει σχολές παραμφερής των ΑΣΚΤ ενδεχομένως μολυνθηκα και εγώ με τον ρητορικό στοχασμό και τα κατακλείδια ερωτήματα. Αν προσθέσεις το γεγονός ότι το έγραψα, μεσημέρι, έπειτα από δύο μπιφτέκια και δύο μπέρμπον, τότε δικαιολογείται ο ενστικτώδης μου ντανταισμός. Ευελπιστώ δε να τον αποβάλλω σύντομα, διαφορετικά θα αυτοδικαστώ σε ισόβια ενασχόληση με υπογεγραμμένες χέστρες..

Σ'ευχαριστώ Ήρωα με τα πράσινα κολλάν! :)))
avatar
Ανώνυμος/η 22.11.2012 | 14:49
:)
Betelguese 20.11.2012 | 17:26
Λοιπόν φίλε μου ήρθε η ώρα να το μάθεις:
ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΟΥ.
ein Steppenwolf 20.11.2012 | 20:46
Απάντηση στο ερώτημα του τίτλου.

Στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της ανθρωπότητας οι περισσότεροι άνθρωποι ζούσαν και πέθαιναν μέσα στην αθλιότητα. Πείνα, αρρώστιες, φυσικές καταστροφές…

Σήμερα είμαστε καλύτερα παρά ποτέ. Ένα μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας ευημερεί, ένα άλλο μεγάλο μέρος εισέρχεται στην ευημερία, το μέρος που πεινά είναι το μικρότερο σ' όλη την ιστορία της ανθρωπότητας. Το προσδόκιμο της ζωής έχει εκτοξευθεί σε ύψη που κανείς δεν θα φανταζόταν πριν μερικούς αιώνες. Αρρώστιες που παλιά θέριζαν τον κόσμο, σήμερα γιατρεύονται πανεύκολα ή προλαμβάνονται.

Παλιά, με τόση αθλιότητα γύρω τους, γιατί οι άνθρωποι *δεν* αναρωτιόντουσαν πώς μπορεί να γράφεται ακόμα ποίηση;

Σήμερα, με τόση λίγη αθλιότητα γύρω μας σε σχέση με το παρελθόν, γιατί όλο και περισσότεροι αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν να γράφεται ακόμα ποίηση;
avatar
silver 21.11.2012 | 09:47
Φίλε μου, νομίζω ότι έχουμε 2012, όχι 2001. Για ξανακοίταξε λίγο αυτά που γράφεις. Για ποια "ευημερία" μιλάς; Αυτή που χάνεται καθημερινά μέσα από τα χέρια μας; Ο κόσμος δεν πεθαίνει πια από πανούκλα, αλλά από καρκίνο και εμφράγματα. Το προσδόκιμο ζωής που αναφέρεις είναι ξεπερασμένες στατιστικές. Κάθε λίγο ακούω για έναν 40άρη-50άρη που πέθανε ξαφνικά από καρδιά. Άγχος. Χώρια αυτοί που βουτάνε από τα παράθυρα.
avatar
Ανώνυμος/η 20.11.2012 | 21:53
"Τώρα πια οι άνθρωποι ενώνουν την φρίκη, την καύλα, το ξεφωνητό, τη θλίψη, τον επιθανάτιο ρόγχο και τα μετα-θανάτια ροχαλητά σε μια αέναη αναμετάδοση."
decremir 20.11.2012 | 22:00
Θαρρεις κι ο ορισμος της ποιησης ειναι αλαφρα ερωτικα γραμματα, απο τα παχουλα χερια νεανιδων με ροζ μαγουλα και κοκκινα χειλη. η μηπως η ποιηση παραμενει σταυρωτη και ζευγαρωτη ομοιοκαταληξια παρηχησεων. ποιηση ειναι το καθετι που θα μπορουσες να αισθανθεις τοσο δικο σου σα να το χες φτιαξει εσυ.
avatar
Ανώνυμος/η 20.11.2012 | 22:06
"η πιο ωραία Τέχνη ήταν πάντα μια αγκαλιά της απόγνωσης με τη χαζομάρα."
avatar
Ανώνυμος/η 20.11.2012 | 22:09
Endiaferon keimeno, alla tha mou arese perissotero an itan "ligotero poiitiko" :)
avatar
Ανώνυμος/η 20.11.2012 | 22:28
Υπάρχει λοιπόν, ομορφιά μου, κάτι πολύ πιο επιδέξιο και ειλικρινές από το να είσαι ο εαυτός σου: το να είσαι ο ρόλος σου.
Στα τσακίδια το εδιζησάμην εμεωυτόν. Αφού το βλέπω τόσα χ
ρόνια στην πράξη: Χωρίς τον εαυτό μου, υπάρχω. Χωρίς το ρόλο μου, δεν είμαι τίποτα. Μόνο αυτός με εξάπτει, με πληροί, με αποκαθιστά. Παίζω λοιπόν, χαρά μου –παίζω και πλέκω εγκώμια μιας ζωής που δεν καταλαβαίνει τίποτα έξω από την Τέχνη της. Γιατί δεν μπορώ να εννοήσω και να εννοηθώ παρά σαν αυτουργός της κατασκευής μου.

-Μαλβίνα Κάραλη, Των εν ασκήσει λαμωάντων
DrHouse 20.11.2012 | 22:38
Μ. Αναγνωστακης-->
''Μα ποιος με πονο θα μιλησει για ολα αυτα?''

Απο το ποιημα του,''Στον Νικο Ε...'' 1949

Οποιος ναναι πλεον,σηκωνεται απο το νεκροκρεβατο και κρινει τους παντες.Βγηκε τωρα ο Κυριος,κουλτουρα θιοριστ Ενττττ,περφορμα ΑαααρτΙστ,(μη σχισει κανα καλσον) απο εδω,να κρινει την ποιηση.Χιλιαδες σαν και αυτον,εχουν εξωτερικευσει την απογνωση τους και ολα τα ''κακα'' του κοσμου προς α-διαφορες κατευθυνσεις,και αυτος επελεξε την ποιηση.Ομοιοι του, απειροι.

Ως Ψυχιατρος,του προτεινω να το κοιταξει λιγακι.Παντως,οσα σκατα δινει στην ποιηση,τοσα φαινεται,να του βγηκαν απο το στομα,σε τουτο το κειμενο.
ostria 20.11.2012 | 23:38
Δεν θυμάμαι ποτέ η ποίηση ή άλλες μορφές τέχνης να παράγονται ειδικά υπό το καθεστώς ευημερίας. Η τέχνη υπερβαίνει τον άνθρωπο εξίσου στην δυστυχία και την ευτυχία του.
" Ἂν δὲ μούδινες τὴν ποίηση, Κύριε, δὲ θάχα τίποτα γιὰ νὰ ζήσω" λέει ο Νικηφόρος Βρεττάκος.
Και ναι...τα ποιήματα γράφονται από λέξεις. Αλλά και δεν μπορώ να φανταστώ ποιητή που δεν βουλιάζει στην απέραντη θάλασσα του βιώματος πριν γεννήσει το συμπυκνωμένο απόσταγμα απ' όλους τους χυμούς του - την ποίηση. Έτσι το νοιώθω τουλάχιστον...
12
Πρέπει να είστε μέλος για να αναρτήσετε σχόλια

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

CITY GUIDE ΔΗΜΟΦΙΛΗ